Οι περιπέτειες της θερινής ώρας

Ίσως φαίνεται πρόωρο ή υπερβολικό, αλλά στο τέλος αυτής της ιδιότυπης
περιπέτειας μπορεί η Ελλάδα να έχει χάσει την… ηλιοφάνειά της. Κι όμως, αυτό
θα συμβεί αν ένα από τα σενάρια αυτής της περιπέτειας επαληθευθεί σε μερικά
χρόνια, όταν, όπως λένε, ισχύσει ενιαία ώρα Κεντρικής Ευρώπης σε όλη την Ε.Ε.!

Οι περιπέτειες της ώρας, όπως λένε οι κυνικοί, ξεκίνησαν από τότε που
εμφανίστηκαν τα ρολόγια!

Και μεθαύριο, στις τρεις τα ξημερώματα Κυριακής, για μία ακόμη φορά οι δείκτες
τους θα μετακινηθούν μια ώρα μπροστά, σημαίνοντας την αρχή της θερινής ώρας.
Κάτι που θα γίνεται τουλάχιστον μέχρι το 2001. Γιατί μετά η τύχη της ώρας θα
βρίσκεται «στα χέρια» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα αποφασίσει αν εξακολουθεί
να έχει νόημα τον επόμενο αιώνα η αλλαγή της δύο φορές τον χρόνο.

Στην Ελλάδα, όλα ξεκίνησαν πριν από 14 χρόνια. Το 1975, στις 13 Απριλίου,
απορημένοι οι Έλληνες τηλεθεατές άκουγαν στα δύο τότε κρατικά κανάλια τον
εκφωνητή να τους ανακοινώνει ότι θα πρέπει να βάλουν το ρολόι τους μια ώρα
μπροστά. Η εξήγηση ήταν ότι έπρεπε να γίνει αυτό για εξοικονόμηση ενέργειας.
Μάλιστα, το 1977, στατιστικά στοιχεία απέδειξαν ότι χάρη στην αλλαγή της ώρας
του προηγούμενου έτους, εξοικονομήθηκε το 0,3% της κατανάλωσης ενέργειας
εκείνη την εποχή, που αντιστοιχεί σε 40 εκατομμύρια κιλοβατώρες.

Θεσμός

Από τότε, η αλλαγή της ώρας έγινε πλέον θεσμός στη χώρα μας, κάθε άνοιξη και
καλοκαίρι. Την απόφαση αλλαγής ώρας υπέγραφε μέχρι και το 1980 το υπουργείο
Βιομηχανίας, ενώ από το 1981 η ευθύνη μετατέθηκε στο υπουργείο Συγκοινωνιών.

Σήμερα, η αρμόδια υπηρεσία είναι το Τμήμα Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου
Μεταφορών και Επικοινωνιών. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το μέτρο αλλαγής της
ώρας ίσχυε από πολύ παλιότερα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία το μέτρο
ίσχυσε για πρώτη φορά το 1916. Στην Ιταλία το 1966, ενώ η Γαλλία το
πρωτοεφάρμοσε μόλις το 1976. Από τον Ιούλιο του 1980, άρχισε ένας έντονος
προβληματισμός στα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον καθορισμό
ενιαίας πολιτικής πάνω σε αυτό το θέμα.

Η Ευρώπη, ως ήπειρος, χωρίζεται σε τρεις χρονικές ζώνες. Σε κάθε ζώνη, οι
χώρες άλλαζαν την ώρα σε διαφορετικές ημερομηνίες. Το 1994, όμως, η έβδομη
οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Κομισιόν όρισε κοινή ημερομηνία και
ώρα σε όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. για την έναρξη και λήξη της περιόδου της
θερινής ώρας μέχρι το 1997. Η ταυτόχρονη αλλαγή ώρας σε όλη την Ευρώπη κρίθηκε
αναγκαία για την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς με σκοπό τη
διευκόλυνση των μεταφορών και συγκοινωνιών.

Η τελευταία Κυριακή

Στις 22 Ιουλίου του 1997, εκδόθηκε νέα οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
σύμφωνα με την οποία σε κάθε κράτος – μέλος η περίοδος θερινής ώρας για τα έτη
1999, 2000, 2001 αρχίζει την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου, στη μία ώρα
Γκρίνουιτς (τρεις ώρα Ελλάδας), δηλαδή στις 28 Μαρτίου φέτος, στις 26 Μαρτίου
του χρόνου και στις 25 Μαρτίου σε δύο χρόνια.

Από εκεί και έπειτα, κανείς δεν γνωρίζει ακόμα τι θα γίνει. Έχουν ακουστεί
προτάσεις για ενιαία ώρα σε όλη την Ευρώπη, ενώ έχουν εκφραστεί ακόμα και
φόβοι ότι η Ελλάδα θα έχει μεγαλύτερη νύχτα αφού θα έχουμε την ώρα της
Κεντρικής Ευρώπης. Δεν αποκλείεται, βέβαια, τελικά τα πράγματα να συνεχίσουν
να είναι όπως σήμερα.

ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ της ώρας καθορίζουν και μια σειρά από άλλες ανθρώπινες
δραστηριότητες.

Το καθεστώς της θερινής ώρας είναι προτιμητέο από τους τουρίστες και τη
βιομηχανία διασκέδασης. Στους τομείς όμως, στους οποίους παραδοσιακά η εργασία
αρχίζει πολύ νωρίς το πρωί, το καθεστώς της θερινής ώρας δεν είναι δημοφιλές.

Κι αυτό γιατί η έναρξη της εργασίας μεταφέρεται πριν την ανατολή του ηλίου,
ιδιαίτερα τις πρώτες εβδομάδες μετά την αλλαγή της ώρας το φθινόπωρο και τις
τελευταίες εβδομάδες πριν την αλλαγή την άνοιξη.

Στο περιβάλλον

Οι επιπτώσεις της αλλαγής της ώρας στο περιβάλλον εξακολουθούν να απασχολούν
τους επιστήμονες.

Οι γνώμες ποικίλλουν για το πόσο επηρεάζει την ατμοσφαιρική ρύπανση η θερινή
ώρα. Η πλειονότης, πάντως, συμφωνεί ότι μία ώρα περισσότερης ηλιοφάνειας από
τον Απρίλιο ώς τον Οκτώβριο αυξάνει τις ανθρώπινες δραστηριότητες και μαζί
τους δευτερογενείς ρύπους, όπως το όζον στην ατμόσφαιρα.

Οι ενώσεις αυτές προκαλούν ερεθισμούς στο αναπνευστικό σύστημα, φθορά των
υλικών, μείωση της γεωργικής παραγωγής και καταστροφές στη βλάστηση.

Σύμφωνα μάλιστα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορισμένοι επιστήμονες
υπολογίζουν σε 10% περίπου την αύξηση της φωτοχημικής ρύπανσης, χωρίς όμως να
έχει αποδειχθεί επακριβώς το ποσοστό αυτό.

Τα θετικά στοιχεία

Υπάρχουν βέβαια και τα θετικά στοιχεία από την αλλαγή της ώρας την άνοιξη,
καθώς μειώνονται τα οδικά δυστυχήματα. Η παράταση της ημέρας και ο φυσικός
φωτισμός, που επιτυγχάνεται με την εφαρμογή της θερινής ώρας, συμβάλλει στη
μείωσή τους.

Παράλληλα, συνεχίζεται η συζήτηση για την πιθανή εξοικονόμηση ενέργειας από
την αλλαγή της ώρας.

Μπορεί, όταν το 1784 πρώτος το σκέφτηκε ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, τα οφέλη μίας
ώρας περισσότερης ηλιοφάνειας να ήταν σημαντικά για την εξοικονόμηση ρεύματος,
σήμερα όμως οι συνθήκες έχουν αλλάξει.

Σύμφωνα με πρόχειρες επιστημονικές εκτιμήσεις, το καθεστώς της θερινής ώρας
εξοικονομεί το 0,5% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρισμού.