Εργαζόμενος ηλικίας 3 ετών

Η επαγγελματική τους «πορεία» ξεκινά από τον τρίτο χρόνο της ηλικίας τους και
το παρουσιαστικό τους είναι αποτέλεσμα φτώχειας και εγκατάλειψης.

Τις συνθήκες της παιδικής εργασίας ως οικονομικής δραστηριότητας άμεσης
εκμετάλλευσης μελετά η έρευνα που πραγματοποίησε ομάδα ερευνητών με την
υποστήριξη του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου για τα δικαιώματα του ανθρώπου.

Οι ερευνητές παρατήρησαν και κατέγραψαν τον τρόπο ζωής 264 παιδιών που
συνάντησαν στο κέντρο της Αθήνας και σε άλλες δέκα περιοχές της Αττικής, μέσα
σε διάστημα μόλις οχτώ ημερών, από 23 Νοεμβρίου έως 1 Δεκεμβρίου 1997.

Με βάση τα στοιχεία της έρευνας, αλλά και με στοιχεία που προκύπτουν από
στατιστικές κρατικών φορέων, η ανάπτυξη της παιδικής εργασίας τα τελευταία
χρόνια στην Ελλάδα φαίνεται να ενισχύεται από τη φτώχεια που για το 1997
έφτασε σε ποσοστό 25% κάτω από το όριο, ιδιαίτερα για ομάδες του πληθυσμού,
όπως είναι οι μονογονεϊκές οικογένειες και οι μειονότητες.

Η εργασιακή απελευθέρωση και η ελαστικότητα του πλαισίου αγοράς δίνουν,
σύμφωνα με την έρευνα, ένα επιπλέον «άνοιγμα» σε νέες μορφές εργασίας και στην
εκμετάλλευσή τους.

Υπερσυγκέντρωση της παιδικής εργασίας παρατηρείται στην περιοχή της Αθήνας,
ενώ η έρευνα στηρίζεται και σε επίσημα στατιστικά στοιχεία, σύμφωνα με τα
οποία το 45% των εργαζόμενων παιδιών κινούνται στην περιοχή της Αττικής.

Ο μικρότερος από τους ανηλίκους που εργάζονταν στα σημεία που ερευνήθηκαν ήταν
μόλις τριών ετών και ο μεγαλύτερος μόλις είχε μπει στην εφηβεία, μέχρι 16
ετών. Στην πλειονότητά τους τα παιδιά ήταν Έλληνες Αθίγγανοι, ενώ στους
δρόμους της Αθήνας εργάζονταν και αρκετοί ανήλικοι Αλβανοί και Πακιστανοί,
ακόμη και Αφρικανοί. Πώληση ειδών από χαρτομάντιλα μέχρι Ξυστό και λουλούδια,
αλλά και επαιτεία συνήθως μετά μουσικής ήταν οι κυριότερες δραστηριότητες των
ανηλίκων. Τσιγγανάκια και διαφόρων εθνικοτήτων παιδιά «παλεύουν» για να
επιστρέψουν στο σπίτι με το καθόλου ευκαταφρόνητο μεροκάματο στην περιοχή της
Αττικής, από το κέντρο της Αθήνας και τον Πειραιά μέχρι το Γαλάτσι. Νεαροί
βιοπαλαιστές δουλεύουν καθημερινά και σε διάφορα άλλα πολυσύχναστα σημεία,
στους σταθμούς του ηλεκτρικού και στις εθνικές οδούς που οδηγούν έξω από την Αττική.

Σε πολλές περιπτώσεις, όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα της έρευνας, τα
παιδιά εργάζονται στη λαϊκή αγορά μαζί με τους γονείς τους ενώ δεν έλειψαν και
οι περιπτώσεις όπου μικρά παιδιά πουλούσαν μικροπράγματα σε ταβέρνες ή
βοηθούσαν σε διάφορες οικογενειακές επιχειρήσεις.

Τα ποσά που κερδίζουν οι μικροί εργαζόμενοι κυμαίνονται από περιοχή σε περιοχή
και εξαρτώνται από το είδος της εργασίας. Τα περισσότερα από τα χρήματα αυτά
επιστρέφουν στους γονείς των παιδιών που, όπως φαίνεται, έχουν και τον ρόλο
του «αφεντικού».

Σύμφωνα με τις απαντήσεις των παιδιών στους ερευνητές, συνήθως περνούν τον
ελεύθερο χρόνο τους στις μετακινήσεις από τη μια περιοχή στην άλλη, ακόμα και
από τη μια εργασία στην άλλη.

Χαρακτηριστικό είναι ακόμη το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των νεαρών
πλανόδιων επαγγελματιών δεν παρακολουθεί τη σχολική εκπαίδευση, φαινόμενο που
οφείλεται ακριβώς στο ότι τα παιδιά εργάζονται, αλλά και στις διακρίσεις εις
βάρος μειονοτήτων.

Τριακόσιοι οδηγοί αποτέλεσαν το τυχαίο δείγμα που απάντησε σε ερωτηματολόγιο
σχετικά με τις κοινωνικές αντιδράσεις για την παιδική εργασία. Αξιοσημείωτο
είναι το ποσοστό 97% των οδηγών που δήλωσαν ότι θα χαρακτήριζαν με άσχημο
τρόπο όσους απασχολούν παιδιά στην εργασία τους. «Ανθρωποφάγοι», «απολίτιστοι»
«αλήτες» και «ανεγκέφαλοι» ήταν μερικοί από τους πιο… ευφάνταστους
χαρακτηρισμούς που χρησιμοποιήθηκαν.