Οι επιχειρηματίες προτιμούν τη σιγουριά του φραντσάιζινγκ

Το κοινό στοιχείο ενός χάμπουργκερ BicMac, μια πίτσας ROMA, ενός παγωτού
Haagen Dazs, ενός προϊόντος Body Shop και ενός γεύματος στα Goody’s δεν είναι
η καταγωγή τους. Και τα πέντε αυτά προϊόντα είναι… παιδιά του φραντσάιζινγκ.
Πάνω από 2.000 επιχειρήσεις στην Ελλάδα άνοιξαν με αυτή τη μέθοδο

Περισσότερες από 2.000 επιχειρήσεις, ελληνικής ή ξένης ιδιοκτησίας,
λειτουργούν σήμερα στη χώρα με τη μέθοδο του φραντσάιζινγκ. Από αυτές, οι
περισσότερες έχουν πλέον εξελιχθεί σε αλυσίδες καταστημάτων, που αποκομίζουν
κάθε χρόνο το μεγαλύτερο κομμάτι των πωλήσεων, αφήνοντας ψίχουλα για τις
μικρότερες επιχειρήσεις που δεν μπορούν να ανταγωνιστούν ούτε τις τιμές τους
αλλά ­ πολύ περισσότερο ­ ούτε τη δυνατότητά τους να προσφέρουν μεγάλα ποσά
για διαφήμιση, που τις κάνει ευρέως γνωστές στους καταναλωτές.

Μόνο οι αλυσίδες φαστ φουντ, που λειτουργούν στην Ελλαδα με το σύστημα της
δικαιόχρησης, όπως είναι η ελληνική απόδοση του franchising, είχαν αποκτήσει
το 1997 το 69% του συνολικού τζίρου των 130 δισεκατομμυρίων δραχμών που
μοιράστηκαν, σύμφωνα με μελέτη της εταιρείας ICAP, τα μεμονωμένα εστιατόρια
και οι αλυσίδες γρήγορης εξυπηρέτησης.

Ενώ, την ίδια χρονιά, κέρδη 12 δισεκατομμυρίων δραχμών από την πίτα των 20
δισ. που ήταν τα κέρδη των επιχειρήσεων του κλάδου ένδυσης μοιράστηκαν 15
επιχειρήσεις που λειτουργούν με αυτήν τη μέθοδο.

Από το 1979

Όταν, το 1979, η εταιρεία Benetton μετακόμισε από την Ιταλία στην Ελλαδα,
κανένας από τους Έλληνες καταναλωτές δεν μπορούσε να φανταστεί τι σήμαινε αυτό
για το μέλλον του ελληνικού εμπορίου. Την ίδια χρονιά και τα αγγλικά
καταστήματα καλλυντικών Body Shop άνοιξαν το πρώτο τους κατάστημα στην Ελλαδα
και, μαζί, τον δρόμο σε μεγάλες ξένες επιχειρήσεις για να εισβάλουν,
αλλάζοντας την εικόνα του λιανικού εμπορίου. Σήμερα, όπως λέει η κ.
Καζαζόγλου, υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων στα Body Shop, το μέσο ύψος της
επένδυσης για κάποιον επιχειρηματία που θέλει να ανοίξει ένα κατάστημα Body
Shop κυμαίνεται από 40 έως 60 εκατομμύρια δραχμές, εφόσον τελικά η εταιρεία
θεωρήσει ότι μπορεί να συνεργαστεί μαζί του.

Και οι ελληνικές

Όμως, και οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν κάθησαν με σταυρωμένα τα χέρια. Την
αρχή έκανε η εταιρεία Goody’s, που αριθμεί σήμερα σε ολόκληρη την Ελλάδα
περισσότερα από 131 καταστήματα, ενώ ήδη πέρασε και τα ελληνικά σύνορα
ανοίγοντας τρία καταστήματα, από τα οποία δύο στην Κύπρο και ένα στη Σόφια,
δείχνοντας ότι και οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορούν να ανταγωνιστούν τους
ξένους κολοσσούς και να ταξιδέψουν σε ολόκληρο τον κόσμο. Σύντομα θα
ακολουθήσει επέκταση της γνωστής ελληνικής αλυσίδας και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.

«Είναι μέσα στους στόχους της επιχείρησης να φτάσουμε τα 170 καταστήματα έως
το 2002», λέει ο κ. Ζαφείρης Χατζηλαζάρου, διευθυντής οικονομικών και
διοικητικών υπηρεσιών της Goody’s. Από την άλλη, οι μικροί έμποροι εκφράζουν
ανησυχίες για το μέλλον τους, αφού θεωρούν ότι είναι άνιση η μάχη. «Έχουν
πρόσβαση στη διαφήμιση, κάτι που τους βοηθά να χτυπήσουν την πόρτα των
καταναλωτών και να μπουν στα σπίτια τους», λέει η κ. Κατερίνα Κοντογιάννη,
έμπορος. «Εμείς δεν έχουμε αυτό το περιθώριο.

Αν, για παράδειγμα, εγώ ανοίξω ένα καινούργιο κατάστημα στην Κηφισιά, θα
περιμένω να με βρουν οι καταναλωτές από μόνοι τους.

Εάν, όμως, κάνω το ίδιο με φραντσάιζινγκ, η πρόσκληση θα έχει σταλεί στο κοινό
πολύ νωρίτερα: από την τηλεόραση, τις εφημερίδες και τα περιοδικά.

Πώς είναι δυνατόν εμείς, οι μικροί, που δεν μπορούμε να διαθέσουμε μεγάλα
κεφαλαία, να μπούμε με αξιώσεις σε αυτό το παιχνίδι», αναρωτιέται.

Οι εμπορικοί σύλλογοι

Την ίδια εκτίμηση κάνουν και οι εκπρόσωποι των εμπορικών συλλογών,
σημειώνοντας ότι την τελευταία δεκαετία έχουν αλλάξει πολλά από τις νέες
μεθόδους που χρησιμοποιούνται στο εμπόριο. «Οι μεγάλοι γιγαντώνονται και οι
μικροί εξαφανίζονται.

Καθημερινά, αρκετές επιχειρήσεις κλείνουν και όσοι τολμούν να κάνουν μια
είσοδο στην αγορά, προσπαθούν να το κάνουν έχοντας την ασφάλεια που τους
προσφέρει ένα καταξιωμένο εμπορικό σήμα, το οποίο αναλαμβάνει να κάνει γνωστή
την ύπαρξή τους», λέει ο κ. Αλέξανδρος Δρακάτος, πρόεδρος του Εμπορικού
Συλλόγου της Αθήνας.

Και προσθέτει ότι όλα αυτά είναι μέσα στα πλαίσια της εξέλιξης που δεν μπορεί
να έχει μονάχα αρνητικά. «Έτσι, όπως διαμορφώνεται η κατάσταση, αυτό μπορεί να
είναι και μια πρόκληση για τις μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις να ακολουθήσουν.

Ήδη, μερικές το έχουν κάνει και με επιτυχία. Άλλωστε, στο εμπόριο όλα
επιτρέπονται μέσα στα πλαίσια του υγιούς ανταγωνισμού».

Από το 1979 έως το 1995, σύμφωνα με στοιχεία από το Μηνιαίο Στατιστικό Δελτίο
του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, 15 ξένες επιχειρήσεις άνοιξαν στην Ελλαδα με
δίκτυα που αριθμούν πάνω από 250 καταστήματα.

Σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά, ο αριθμός των καταστημάτων έχει τετραπλασιαστεί
και καθημερινά όλο και νέες εταιρείες, ξένες και ελληνικές, μπαίνουν στην
αγορά μειώνοντας συνεχώς τον τζίρο των μικρών του εμπορίου.

Η εταιρεία MacDonald’s, η μεγαλύτερη που λειτουργεί διεθνώς με τη μέθοδο του
φραντσάιζινγκ, έχει στην Ελλάδα 37 καταστήματα, με κύκλο εργασιών που το 1997
ξεπέρασε τα 8,7 δισ. δραχμές.

Σύμφωνα με τους εκπροσώπους της εταιρείας, η επιτυχία της βασίζεται στο ότι
προσφέρει τη δυνατότητα σε τοπικούς επιχειρηματίες να γίνουν δικαιοδόχοι και
να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση και ταυτόχρονα να είναι συνεταίροι της
μητρικής εταιρείας.

Το μέσο ύψος επένδυσης που χρειάζεται για να ξεκινήσει τη λειτουργία του ένα
εστιατόριο της αλυσίδας ανέρχεται σε 120.000.000 δραχμές, αλλά το ποσό
διαφοροποιείται, ανάλογα με το μέγεθος του καταστήματος. Από το ποσό αυτό ο
δικαιοδόχος καλείται να καλύψει το 30% έως 50%, ενώ το υπόλοιπο μπορεί να το
δανειστεί από τράπεζες. «Είναι μια μέθοδος αρκετά επιτυχημένη, που εξελίσσεται
δυναμικά. Το σημαντικό είναι ότι έχει την οργανωτική δομή που υποστηρίζει τους
νέους συνεργάτες, ώστε να μπορέσουν να επιβιώσουν», λέει ο Γιάννης Σκόπελας,
υπεύθυνος φραντσάιζ της εταιρείας MacDonald’s.Ανάλογοι όροι ισχύουν και για
τις άλλες φίρμες που δραστηριοποιούνται, με την ίδια μέθοδο, στον χώρο του
εμπορίου. Όπως λένε από την εταιρεία Goody’s, η επέκταση του δικτύου γίνεται
πάντα αφού έχει προηγηθεί έρευνα αγοράς. «Δεν αρκεί να θέλει κάποιος να
ανοίξει ένα κατάστημα. Έχει προηγηθεί χαρτογράφηση των περιοχών στις οποίες
θέλουμε να επεκταθούμε και με βάση αυτό συνεχίζουμε», προσθέτει ο κ.
Χατζηλαζάρου.

Η μέθοδος του φραντσάιζινγκ, ή αλλιώς της δικαιόχρησης, είναι το δικαίωμα να
χρησιμοποιεί ένας επιχειρηματίας την τεχνογνωσία, την εμπειρία, τα σήματα, τα
μηχανήματα και, σε κάποιες περιπτώσεις, τη γη, αν και ανήκουν σε άλλο άτομο ή
επιχείρηση. Η εμπορική σχέση αναπτύσσεται ανάμεσα στη δικαιοπάροχο εταιρεία
(franchisor), η οποία διαθέτει το προϊόν, τη φίρμα, την εμπειρία και την
οργάνωση και τον δικαιοδόχο (franchise), που είναι η επιχείρηση που αγοράζει
το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το παραπάνω πακέτο έναντι κάποιων παροχών που
καθορίζονται από τις δικαιοπάροχες εταιρείες.

Συνήθως, ο επιχειρηματίας αναλαμβάνει να καλύψει το ποσό (από 5 έως 150
εκατομμύρια δραχμές) για την κατασκευή του καταστήματος και να καταβάλλει
ποσοστό, από 5%-7%, των ετήσιων πωλήσεων του για τα δικαιώματα του σήματος.
Καποιες εταιρείες υποχρεώνουν και σε καταβολή πάγιας μηνιαίας αμοιβής τη
δικαιοδόχο εταιρεία.