Χρονιά πιέσεων για την Αθήνα

Ηταν Σεπτέμβριος του 1995. Ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου δίνει την
καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου μετά τα εγκαίνια της Διεθνούς Εκθέσεως
Θεσσαλονίκης ­ και, φυσικά, την άλλη ημέρα κυριαρχεί στα πρωτοσέλιδα: είναι η
συνέντευξη στην οποία είχε πει το «χτυπάτε εμένα, όχι τη Δήμητρα». Είναι και η
συνέντευξη που προκάλεσε την παραίτηση του Κώστα Σημίτη από το υπουργείο Βιομηχανίας.

Μπροστά στα δύο αυτά θέματα, οι προβολείς της δημοσιότητας ελάχιστη σημασία
δίνουν σε ένα υπονοούμενο του Ανδρέα (σε ερώτηση των «ΝΕΩΝ»): ότι οι
Αμερικανοί (και οι Ευρωπαίοι, έλεγε) ετοιμάζουν ένα πακέτο για το Αιγαίο. Και
προς τούτο θέλουν να φέρουν την Ελλάδα σε ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων με την
Τουρκία ­ στο οποίο θα κάνει παραχωρήσεις…

Τούτες τις ημέρες, καθώς η Αθήνα βρίσκεται σε έναν κλοιό αμερικανικών πιέσεων,
υπάρχουν ορισμένοι στο υπουργείο Εξωτερικών και την κυβέρνηση που θυμούνται
την «κασσάνδρεια» ρήση του τότε πρωθυπουργού. Η αιτία είναι μάλλον απλή ­ με
την έννοια ότι ξεκινά από ένα απλό ερώτημα: «ποιος είναι ο στόχος των
αμερικανικών πιέσεων;».

Ενδεχομένως να υπάρχουν «επιμέρους» απαντήσεις. Όταν πιέζουν για την αποκήρυξη
του ΡΚΚ, το κάνουν διότι θέλουν να εξυπηρετήσουν τις τουρκικές επιδιώξεις.
Όταν πιέζουν για ενεργότερη καταπολέμηση της «17Ν», το κάνουν διότι υπάρχουν
και Αμερικανοί που έχουν πέσει θύματα της τρομοκρατικής οργάνωσης, και πάει
λέγοντας. Μονάχα που τα πράγματα είναι λίγο πιο περίπλοκα ­ για παράδειγμα,
υπάρχει το ζήτημα της συγκυρίας.

Γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν τέτοιες πιέσεις μετά την υπόθεση Οτζαλάν ­
και το αναμφισβήτητο κόστος που είχε για την ελληνική κυβέρνηση; Διπλωματικές
πηγές τονίζουν ότι οι Αμερικανοί έχουν καταλήξει στην εκτίμηση πως οι δέκα
μήνες που απομένουν για τη λήξη του έτους είναι η «ιδανική εποχή» για να πιέσουν:

* Η Τουρκία, μετά τις εκλογές της 18ης Απριλίου, κατά πάσα πιθανότητα θα
αποκτήσει μια σταθερή ­ για τα τουρκικά δεδομένα ­ πολιτική κυβέρνηση. Η
κυβέρνηση αυτή αφενός μεν θα έχει ανάγκη την Ουάσιγκτον, αφετέρου δε θα μπορεί
να κάνει συμφωνίες.

* Η ελληνική κυβέρνηση, λόγω της υπόθεσης Οτζαλάν και των εσωκομματικών
προβλημάτων του ΠΑΣΟΚ, βρίσκεται στην πιο αδύναμη θέση μετά τον Ιανουάριο του
1996 ­ και άρα μπορεί να απειληθεί περισσότερο με την «πίεση της (μερικής,
έστω) αποσταθεροποίησης».

* Εάν η Ελλάδα εισέλθει στην ΟΝΕ, θα αποκτήσει μια ισχύ που δεν θα επιτρέπει
εύκολα εκβιασμούς και πιέσεις ­ όπως δεν θα επιτρέπει και αποσταθεροποιήσεις,
δεδομένου ότι αυτές δεν θα αφορούν πλέον έναν μικρόκοσμο, αλλά τον ευρωχώρο.

Με αυτά τα δεδομένα, κυβερνητικά στελέχη δεν αναμένουν να «ξεσφίξει η τανάλια»
το επόμενο διάστημα ­ το αντίθετο. Επισημαίνουν, πάντως, στους Αμερικανούς
συνομιλητές τους και την «άλλη όψη του νομίσματος».

Ότι, δηλαδή, μια αδύναμη κυβέρνηση είναι ακριβώς αυτή που δεν έχει κανένα
περιθώριο για υποχωρήσεις. Όπως επισημαίνουν και το παράδειγμα των επενδύσεων:
Οι Αμερικανοί, επικαλούμενοι τον κίνδυνο της τρομοκρατίας, δεν ενθαρρύνουν τις
επενδύσεις στην Ελλάδα ­ έχουν ακριβώς τις ίδιες με τον… Καναδά.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, μια σειρά από ξένες χώρες έχουν αυξήσει κατακόρυφα
τις επενδύσεις τους, εκφράζοντας έτσι την εμπιστοσύνη τους στην κυβερνητική
σταθερότητα και την πορεία της οικονομίας.