ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μακάβριο και δύσκολο έργο

Επίκαιρο όσο ποτέ, δυστυχώς, το θέμα των εγκλημάτων πολέμου. Πολλά, άλλωστε,
ακούγονται και άλλα τόσα γράφονται τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή την
αμφιλεγόμενη «σφαγή» στο Ράτσακ του Κοσσυφοπεδίου.

Έγκλημα προς εξιχνίαση: Η ομάδα των ιατροδικαστών που ανέλαβε να διερευνήσει τη «σφαγή» στο Ράτσακ του Κοσσυφοπεδίου

Τον λόγο, τώρα, έχει η ομάδα των ιατροδικαστών που διερευνά την υπόθεση. Ποια
είναι όμως η συνήθης διαδικασία σε τέτοιες περιπτώσεις; Και σε ποια ερωτήματα
καλούνται οι επιστήμονες να απαντήσουν;

Καταρχήν, λέει ο καθηγητής Πίτερ Βανέζις, επικεφαλής του Τμήματος
Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης, η ομάδα που αναλαμβάνει τη
διερεύνηση τέτοιων εγκλημάτων πρέπει να απαρτίζεται από έμπειρους επιστήμονες.
Πρέπει επίσης να έχει πλήρη ελευθερία κινήσεων. Να μπορεί δηλαδή να δρα
ανεξάρτητα και χωρίς περιορισμούς. Και, το κυριότερο, πρέπει να χαίρει του
σεβασμού όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών. Ο στόχος, τώρα, της έρευνας των
ιατροδικαστών είναι, αφενός, να προσδιορίσουν τις συνθήκες και την αιτία
θανάτου και, αφετέρου, να αναγνωρίσουν την ταυτότητα των νεκρών.

Πιο αναλυτικά: οι ιατροδικαστές εξετάζουν προσεκτικά τα τραύματα που φέρουν οι
νεκροί, προκειμένου να καταλάβουν αν πρόκειται για «νόμιμους» θανάτους, αν
δηλαδή οι θάνατοι δικαιολογούνται δεδομένων των συνθηκών πολέμου ή αν
πρόκειται για εν ψυχρώ εκτελέσεις άμαχου πληθυσμού. Αν, για παράδειγμα, οι
νεκροί φέρουν τραύματα από σφαίρες σε διάφορα σημεία του σώματός τους, μπορεί
κανείς να υποθέσει ότι κάποιος ή κάποιοι, τους έβαλαν στη σειρά και τους
εκτέλεσαν. Από τα χαρακτηριστικά των τραυμάτων μπορεί να καταλάβει αν οι
νεκροί πυροβολήθηκαν από μικρή ή μεγάλη απόσταση. Αν τώρα βρεθούν τραύματα από
σφαίρες στο πίσω μέρος του κεφαλιού, η ετυμηγορία είναι άμεση: εκτέλεση.

Οι ιατροδικαστές, όμως, δεν εξετάζουν μόνο τα τραύματα των νεκρών. Εξετάζουν
και τη σκηνή του εγκλήματος. Καλούνται άλλωστε να απαντήσουν σε ένα καίριο
ερώτημα: μήπως τα πτώματα μεταφέρθηκαν από κάποιο άλλο μέρος στον συγκεκριμένο
χώρο, μήπως δηλαδή πρόκειται για απόπειρα σκηνοθεσίας κάποιας αποτρόπαιας
«σφαγής»; Συνήθως, το αίμα και οι κάλυκες γύρω από τα πτώματα συνηγορούν υπέρ
του αντιθέτου. Η αναγνώριση όμως της ταυτότητας των νεκρών είναι απαραίτητη.
Γιατί μπορεί να υπάρχουν μαρτυρίες που να αποδεικνύουν ότι οι συγκεκριμένοι
άνθρωποι σκοτώθηκαν σε κάποιο άλλο μέρος.

Μακάβριο το έργο των ιατροδικαστών, η αλήθεια είναι αυτή. Όταν έχουμε να
κάνουμε όμως με εγκλήματα πολέμου, η συνεισφορά τους είναι πρωταρχικής
σημασίας. Διότι η διερεύνηση των εγκλημάτων αυτών μπορεί να οδηγήσει στην
τιμωρία των ενόχων. Και να αποτρέψει έτσι όσους ενδεχομένως φιλοδοξούν να τους μιμηθούν.