ΣΗΜΑΤΑ

… πέρασαν δέκα χρόνια από τις εξεγέρσεις στην Ανατολική Ευρώπη, το ζήτημα
των άλλοτε πρακτόρων των κομμουνιστικών μυστικών υπηρεσιών δεν έχει ακόμη
κλείσει. Ύστερα από πολλές δεκαετίες εξευτελισμών, γράφει η συντηρητική
εφημερίδα της Ουγγαρίας «Napi Magyarorszag», το κοινό έχει δικαίωμα να απαιτεί
από εκείνους που γράφουν στις εφημερίδες να αποδείξουν την αξιοπιστία τους με
ένα πιστοποιητικό των αρχών. Η απαίτηση αυτή, πάντως, δημιουργεί ορισμένα
ερωτήματα. Πρώτον, άργησε πολύ να διατυπωθεί. Πριν από δέκα χρόνια θα ήταν όχι
μόνο δικαιολογημένη αλλά και φυσιολογική. Σήμερα, όμως, πολλοί μπορούν να
ισχυριστούν ότι η δουλειά τους και η δημοτικότητά τους έχουν απαλείψει τα
όποια «σφάλματα» του παρελθόντος..

… ένσταση είναι ότι ακόμη πιο αξιόπιστος από τα αρχεία του υπουργείου
Εσωτερικών είναι ο Τύπος των παρελθόντων ετών. Αρκεί να ανοίξει κανείς παλιές
εφημερίδες και να δει τα τηλεοπτικά προγράμματα της εποχής για να διαπιστώσει
ποιοι είναι εκείνοι που διέδιδαν ψέματα για προπαγανδιστικούς σκοπούς, ποιοι
υπερασπίζονταν ψυχή τε και σώματι τη δικτατορία, ποιοι διάβαζαν με θέρμη τα
άρθρα της «Πράβντα», ενώ στις φιλικές τους συζητήσεις εκθείαζαν τους «Τάιμς».
Αν τώρα κάποιος απ’ αυτούς «κάρφωνε» και τον συνάδελφό του στις αρχές, δεν
είναι κάτι που αφορά την κοινή γνώμη. Ένα τρίτο πρόβλημα έχει σχέση με τη
χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων μιας τέτοιας «κάθαρσης» στα μέσα ενημέρωσης.
Θα δοθεί στη δημοσιότητα ο κατάλογος των συνεργατών του κομμουνιστικού
καθεστώτος; Τι θα σημαίνει αυτός ο κατάλογος για τη νεολαία, τη στιγμή που
πολλά από τα ενεχόμενα πρόσωπα θα έχουν είτε πεθάνει είτε συνταξιοδοτηθεί; Και
αν κάποιος εξακολουθεί να εργάζεται, πώς θα υποχρεωθεί να εγκαταλείψει τη θέση του;

… προβληματισμούς φαίνεται να διακατέχονται και οι Πολωνοί. Στις 28
Νοεμβρίου ετέθη σε εφαρμογή ο νόμος για την «κάθαρση», που συνίσταται στην
εξέταση του παρελθόντος 20.000 ανθρώπων που εργάζονται σε θέσεις-κλειδιά του
κρατικού μηχανισμού. Αρχίζοντας από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, βουλευτές,
γερουσιαστές και ανώτατοι αξιωματούχοι καλούνται να αναφέρουν τυχόν δεσμούς
τους με τις πρώην μυστικές υπηρεσίες. Σε περίπτωση αμφισβητήσεων ή υποψιών θα
επεμβαίνει η δικαιοσύνη. Η καθυστέρηση με την οποία η Πολωνία λύνει τους
λογαριασμούς της με το παρελθόν, γράφει η (άλλοτε κομμουνιστική και σήμερα
αυτοδιαχειριζόμενη) εβδομαδιαία «Πολίτικα» της Βαρσοβίας, οφείλεται στο ότι η
χώρα δεν έκανε ποτέ έναν πραγματικό απολογισμό της κομμουνιστικής εποχής,
αποτέλεσμα των σταδιακών πολιτικών αλλαγών. Τα πρώτα χρόνια της
μετακομμουνιστικής Πολωνίας η κοινή γνώμη ήταν ικανοποιημένη με το «στάτους
κβο», αφήνοντας τα παραπάνω διλήμματα στους κυβερνώντες. Σήμερα όμως το 70%
του πληθυσμού εμφανίζεται να επιθυμεί την κάθαρση.

… ένα άλλο πρόβλημα απασχολεί τις αρχές σε σχέση πάντα με την περίφημη
«κάθαρση»: η διαφθορά. Το τηλεοπτικό κανάλι «Νόβα» μετέδωσε πρόσφατα ότι
10.000 κορώνες (κάπου 90.000 δρχ.) είναι αρκετές για να εφοδιαστεί κανείς με
ένα πιστοποιητικό που «ξεπλένει» το παρελθόν του. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει
αν το πιστοποιητικό αυτό είναι πλαστό ή διέρρευσε από το υπουργείο Εσωτερικών.
Αυτό που είναι εντυπωσιακό, σχολιάζει η εφημερίδα της Πράγας «Lidove Noviny»,
είναι το πόσο φτηνά είναι αυτά τα πιστοποιητικά. Για να αγοράσει κανείς ένα
πλυντήριο ρούχων πρέπει να δώσει αρκετά περισσότερα από 10.000 κορώνες.
Φαίνεται ότι το παρελθόν πλένεται ευκολότερα από τα ρούχα…