ΣΗΜΑΤΑ

… χρόνια γιορτάζει μεθαύριο ο Ρώσος συγγραφέας Αλεξάντρ Σολζενίτσιν, που
αφιέρωσε τη ζωή και το έργο του στην καταγγελία των δεινών του σοβιετικού
συστήματος, κυρίως των γκουλάγκ. «Ο Σολζενίτσιν έγραψε εξ ονόματος των θυμάτων
των γκουλάγκ, για όλους εκείνους που πέθαναν χωρίς να μπορέσουν να βγάλουν μια
κραυγή», είπε ένας από τους βιογράφους του, ο Γάλλος Τζορζ Νιβά. Αλλά ο
διάσημος Ρώσος συγγραφέας, με τη γενειάδα που του δίνει τη μορφή προφήτη, δεν
κατάφερε να βρει τη θέση του μέσα στην ίδια του την πατρίδα, ύστερα από 20
χρόνια εξορίας.

… για τον Σολζενίτσιν άρχισαν σε ηλικία 30 ετών, όταν αμφισβήτησε τα
στρατιωτικά προσόντα του Στάλιν, σε μια επιστολή του προς ένα φίλο, με
αποτέλεσμα να καταδικαστεί σε οκτώ χρόνια κάθειρξη σε στρατόπεδο εργασίας το
1945. Η δοκιμασία αυτή θα σηματοδοτήσει το ξεκίνημα μιας ιδιότυπης μοίρας για
τον Σολζενίτσιν. Πολέμησε με γενναιότητα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά τα
παράσημά του δεν εντυπωσίασαν τους επικριτές του. Κατά την αιχμαλωσία του, ο
πρώην φοιτητής της μαθηματικής σχολής εργάστηκε μια εποχή ως κτίστης, το
επάγγελμα του ήρωά του στο έργο του «Μια μέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς». Με την
απελευθέρωσή του το 1953, ο Σολζενίτσιν προσβλήθηκε από καρκίνο, αλλά
θεραπεύτηκε. Σχεδόν αμέσως εξορίζεται στην Κεντρική Ασία. Εκεί αρχίζει να
γράφει τη νουβέλα του «Ο Πρώτος Κύκλος».

… το 1957 και τέσσερα χρόνια αργότερα λαμβάνει την έγκριση να δημοσιεύσει το
έργο του «Μια μέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς». Αυτή η νουβέλα για τη ζωή ενός «zek»
(κρατούμενου) εκδίδεται το 1962 στην επιθεώρηση «Νόβι Μιρ». Είναι πλέον ένα
γεγονός: για πρώτη φορά στη Σοβιετική Ένωση εκδίδεται βιβλίο που καταγγέλλει
τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Στάλιν. Το βιβλίο του είναι το μοναδικό του
συγγραφέα που εκδόθηκε στην τότε Σοβιετική Ένωση πριν από την περεστρόικα. Με
την καθαίρεση του Χρουστσόφ, τα βιβλία του θα απαγορευτούν πάλι στη χώρα του,
αλλά θα εκδοθούν στο εξωτερικό, προκαλώντας ρωγμές στην ευρωπαϊκή Αριστερά. Το
1970 ο Σολζενίτσιν βραβεύεται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

… αυτοεξορίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου συνέχισε να γράφει, ενώ ζούσε
απομονωμένος. Το 1994 επιστρέφει στη Ρωσία. Οι όροι που έθεσε για την
επιστροφή του ήταν να του ξαναδοθεί η σοβιετική υπηκοότητα (1990) και να αρθεί
η κατηγορία της προδοσίας στην πατρίδα. Πριν εγκατασταθεί στη Μόσχα, ο
Σολζενίτσιν έκανε μια μεγάλη περιοδεία στην περιφέρεια για να ξαναέρθει σ’
επαφή με τη χώρα του. Η μεγάλη επιστροφή του, όμως, αντιμετωπίστηκε με
αδιαφορία. Σήμερα οι δημόσιες εμφανίσεις του είναι σπάνιες και το ακροατήριό
του περιορισμένο, παρ’ ότι ο ρωσικός λαός εξακολουθεί να βλέπει στο πρόσωπό
του ένα σύμβολο του αγώνα για την ελευθερία.