Αρκετά με τον πληθωρισμό…

Ένα φάντασμα πλανάται πάνω από την Ευρώπη: το «πνεύμα του Πέρτσαχ», το
φάντασμα της Κεντροαριστεράς. Από την ώρα που ανέλαβε την εξουσία στη Γερμανία
και στην Ιταλία, το φάντασμα αυτό έχει γίνει ο εφιάλτης των κεντρικών τραπεζών
που δέχονται πιέσεις να αναθεωρήσουν τις προτεραιότητες της μακροοικονομικής
τους πολιτικής.

Διάσκεψη κορυφής του Πέρτσαχ, στην Αυστρία. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έθεσαν την καταπολέμηση της ανεργίας στην κορυφή των προτεραιοτήτων τους

ΣΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ που είχαν στην πόλη αυτή της Αυστρίας, στις 24 και 25 Οκτωβρίου,
οι ηγέτες των Δεκαπέντε έθεσαν την καταπολέμηση της ανεργίας στην κορυφή των
προτεραιοτήτων τους.

Διαπιστώνοντας ότι ο πληθωρισμός έχει φτάσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα, κυρίως
στη Γαλλία και στη Γερμανία, ότι το δολάριο συνεχίζει την καθοδική του πορεία
και ότι οι προοπτικές ανάπτυξης των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι
καλές (η Κομισιόν αναθεώρησε τις προβλέψεις της για τη ζώνη του ευρώ από 2,7%
σε 2,5% για την ανάπτυξη), οι αρχηγοί των κρατών και κυβερνήσεων αποφάσισαν να
υιοθετήσουν μια λιγότερο ορθόδοξη προσέγγιση για να στηρίξουν την ανάπτυξη.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ – ΓΑΛΛΙΑ

Στη Γερμανία συνεχίζεται η διαμάχη μεταξύ του Όσκαρ Λαφοντέν και της
Μπούντεσμπανκ, με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας να πιέζει για μείωση των
επιτοκίων και τον Χανς Τιτμάγιερ να εκφράζει επιφυλάξεις, χωρίς πάντως να
αποκλείει μια συζήτηση για το θέμα αυτό. Στη Γαλλία τέτοια διαμάχη δεν
υπάρχει, αλλά ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Ντομινίκ Στρος – Καν δεν παρέλειψε
να σημειώσει σε ομιλία του, στο Λονδίνο, στις 9 Νοεμβρίου, ότι οι κεντρικές
τράπεζες δεν πρέπει να έχουν στο μυαλό τους αποκλειστικά τη σταθερότητα των
τιμών, σε μια στιγμή που ο πληθωρισμός είναι χαμηλός και μειώνεται. «Το
ερώτημα είναι αν πρέπει να υιοθετήσουμε το δίδυμο χαλαρή δημοσιονομική
πολιτική / σφιχτή νομισματική πολιτική που είχαν εφαρμόσει ο Ρήγκαν με τον
Βόλκερ ή το δίδυμο σκληρή δημοσιονομική πολιτική / χαλαρή νομισματική πολιτική
που εφαρμόζουν ο Κλίντον με τον Γκρίνσπαν», είπε ο Γάλλος υπουργός. «Στη
σημερινή Ευρώπη αρμόζει περισσότερο η δεύτερη προσέγγιση».

ΙΤΑΛΙΑ

Στην Ιταλία, πάλι, η συζήτηση πήρε μια διαφορετική τροπή. Σε συνέντευξή του
που δημοσιεύτηκε στη «Χέραλντ Τρίμπιουν» της 11ης Νοεμβρίου, ο Ιταλός
πρωθυπουργός Μάσιμο ντ’ Αλέμα τάχθηκε υπέρ της εφαρμογής ενός προγράμματος
δημόσιων επενδύσεων, για τη δημιουργία θέσεων εργασίας. «Εάν καταστεί
απαραίτητο, η Ευρώπη θα μπορούσε να δώσει μια άλλη ερμηνεία στο Σύμφωνο
Σταθερότητας», είπε ο Ιταλός πρωθυπουργός, προσθέτοντας ότι οι επενδύσεις για
την προώθηση των μεγάλων έργων θα μπορούσε να μη ληφθούν υπόψη στον υπολογισμό
του ελλείμματος κάθε χώρας. Η λογική του είναι ότι από τη στιγμή που οι
επενδύσεις οδηγούν σε μεγαλύτερη ανάπτυξη και κατά συνέπεια σε αύξηση των
εισοδημάτων από τη φορολογία, ουσιαστικά αυτοχρηματοδοτούνται.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

Με τη Γαλλία να μην είναι έτοιμη να δεχθεί μια τέτοια πρόταση (ο Ντομινίκ
Στρος – Καν δήλωσε χαρακτηριστικά, την περασμένη Πέμπτη, ότι οι κυβερνήσεις
πρέπει να ξαναγεμίσουν τις μπαταρίες του προϋπολογισμού τους), όλα τα μάτια
στρέφονται προς τη νέα κυβέρνηση της Γερμανίας. Οι πρώτες ενδείξεις δεν είναι
ενθαρρυντικές. Στον λόγο που εκφώνησε την περασμένη Τρίτη, στην Μπούντεσταγκ,
ο καγκελάριος Σρέντερ προειδοποίησε ότι θα εργαστεί για τη μείωση των δημόσιων
δαπανών. «Τα κοινωνικά επιδόματα πρέπει να χορηγούνται σε αυτούς που τα έχουν
πραγματική ανάγκη», δήλωσε.

Την ίδια στιγμή όμως ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας Χάινερ Φλάσμπεκ καλούσε
τους Ευρωπαίους εταίρους του να σκεφτούν ένα νέο «policy mix» για τη στήριξη
της ανάπτυξης. «Αν δεν μας επιτρέψουν να χρησιμοποιήσουμε το νομισματικό
όπλο», δήλωσε το δεξί χέρι του Λαφοντέν στη «Χέραλντ Τρίμπιουν» (10/11), «το
λογικό συμπέρασμα είναι ότι πρέπει να ακολουθήσουμε μια διαφορετική προσέγγιση
της δημοσιονομικής μας πολιτικής».

Υπάρχει, τέλος, κι ένα τρίτο πεδίο συζήτησης μεταξύ των ηγετών της νέας
ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς: η πολιτική των ισοτιμιών. Στην ομιλία του, στο
Λονδίνο, ο Γάλλος υπουργός Εθνικής Οικονομίας τόνισε ότι η εφαρμογή του ευρώ
προσφέρει μια ευκαιρία για την αναθεώρηση του μηχανισμού προσδιορισμού των
ισοτιμιών ανάμεσα στο ευρώ και στο δολάριο. Με την πρόταση αυτή συμφωνεί τόσο
η Βόνη όσο και η Ρώμη.

«Εάν υπάρχουν μεγάλες διακυμάνσεις ανάμεσα στο δολάριο και στο ευρώ, θα
υπάρξει αποσταθεροποίηση», τόνισε ο Ντ’ Αλέμα στη «Χέραλντ Τρίμπιουν».
«Θέλουμε ένα ευρώ σταθερό, όχι υπερτιμημένο».

Και σ’ αυτόν τον τομέα δεν αποκλείεται η σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα, δεδομένου ότι η Συνθήκη του Μάαστριχτ τής δίνει το δικαίωμα του βέτο
στην περίπτωση που οι ισοτιμίες που επιθυμούν οι πολιτικοί θέσουν σε κίνδυνο
τη σταθερότητα των τιμών.

Γεγονός είναι ότι η Ευρώπη κινείται. Η «πολιτική των θυσιών» που ακολουθούσε
τα τελευταία χρόνια το δίδυμο Κολ – Τιτμάγιερ υποχωρεί. Η προτεραιότητα
δίνεται τώρα στην ανάπτυξη και στην απασχόληση. Κι αν το κοινό μέτωπο της
ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς είναι ακόμη μακριά, όλοι συμφωνούν ότι ανάμεσα
στους πολιτικούς και στην (ανεξάρτητη) Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πρέπει να
υπάρξει μια «διαλεκτική αντιπαράθεση». Το ζήτημα είναι αν η Τράπεζα θα δεχθεί
να λάβει μέρος σ’ έναν τέτοιο διάλογο ή θα συνεχίσει να αντιδρά κάθε φορά που
οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα προσπαθούν να βελτιώσουν τις οικονομικές ισορροπίες.