Με τα όπλα ακολουθούν τους δικούς τους νόμους…

Το Λαζαράτι είναι ένα χωριό μεταξύ Αργυροκάστρου και Δρόπολης. Οι κάτοικοί του
έχουν περάσει στην ιστορία ως οι πλέον ατίθασοι. Ήταν αντίθετοι σε όλα τα
καθεστώτα της Αλβανίας, εκτός από αυτό του Σαλί Μπερίσα του οποίου είναι
φανατικοί υποστηρικτές. Τον τελευταίο καιρό δέχονται πολλές επιθέσεις από την
Αστυνομία. Αντιδρούν με τα όπλα. Δεν δέχονται κανέναν εκεί. Λειτουργούν μόνοι
τους, χωρίς όμως να μπορούν να βγουν από τα όρια της πιο φτωχής κοινότητας του
Νότου. Συλλαμβάνονται και αυτό είναι που τους κάνει να μη συμβιβάζονται.Έχουν
τη δική τους ταυτότητα. Δεν ακολουθούν την πορεία των υπολοίπων, περιμένοντας
να δικαιωθούν για τη στάση τους. Η λογική τους πολύ απλή: Νόμοι για όλους και
όχι μόνο για μας. Σκαρφαλωμένοι στο βουνό διεκδικούν μια νέα αρχή για την
περιοχή. Δεν αποδέχονται την κατηγορία ότι είναι ληστές. Είναι άνεργοι, αλλά
δεν θέλουν να προσκυνήσουν, όπως λένε, για να βρουν δουλειά. Η Αλβανία, λένε,
τους χρωστάει πολλά και πρέπει κάποια στιγμή να τους τα δώσει.

Στο βουνό. Βρέθηκαν εκεί, εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Η μόνη ασχολία ήταν η κτηνοτροφία. Επί Χότζα έβγαιναν στο βουνό και μάζευαν ρίγανη και τσάι. Σήμερα, το μόνο που θέλουν είναι να κατεβαίνουν ελεύθεροι στον κάμπο

ΕΙΝΑΙ μεσημέρι. Ένας 25χρονος ελέγχει κάθε κίνηση στην πλατεία, στο Λαζαράτι
της Αλβανίας ­ ένα χωριό μεταξύ Αργυροκάστρου και Δρόπολης που έχει γίνει πια
θρυλικό, γιατί ακολουθεί τον δικό του νόμο, αγνοώντας τις εκκλήσεις της
κυβέρνησης για ηρεμία ­ κάθεται σκεφτικός. Το πιστόλι το βγάζει ακόμη και για
να παίξει μ’ ένα παιδί, που κρύβεται και κάνει πως τον πυροβολεί με το δάκτυλο
του χεριού του. Κάθε ξένος τον ενοχλεί. Κοιτάζει με νόημα τους φίλους του,
όλοι οπλοφορούντες και με αθλητικές φόρμες της Μίλαν, συνεννοούνται με τα
μάτια. Αυτό που τους απασχολεί είναι μήπως οι νεοφερμένοι είναι «σπιούνοι» της
Αστυνομίας. Και αυτοί το έχουν δηλώσει πως δεν θέλουν κανέναν αστυνομικό στο
χωριό τους.

Άνεργοι από τότε που ανέλαβε ο Νάνο, αποφάσισαν να κόψουν κάθε επαφή με την
κυβέρνηση, να αγνοήσουν κάθε νόμο και να ζουν εκεί στα βουνά, μόνοι τους, έως
ότου, όπως λένε, αποκατασταθεί η δημοκρατία και δεν θα τους κυνηγάει κανείς.
Όλοι έχουν από ένα μικρό οπλοστάσιο στα σπίτια τους. Έχουν εξοικειωθεί με τα
όπλα και σήμερα είναι αυτά που τους επιτρέπουν «να είναι ελεύθεροι».

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

Πριν από λίγες ημέρες, δεκάδες αστυνομικοί των ειδικών δυνάμεων προσπάθησαν να
φθάσουν έως την πλατεία. Πυροβόλησαν εναντίον τους και μάλιστα έβαλαν μπροστά
παιδιά και γυναίκες, με αποτέλεσμα οι αστυνομικοί να φύγουν άπρακτοι. Ήταν μία
ακόμη νίκη που πέτυχαν κατά της κυβέρνησης. Και τώρα περιμένουν την επόμενη
επιχείρηση για να αντιδράσουν. «Όσο κυνηγούν μόνο εμάς, δεν πρόκειται να
πατήσουν στο χωριό. Εμείς εδώ θέλουμε μόνο τους καλούς. Οι κακοί δεν έχουν
έχουν καμία θέση εδώ».

Πάντα είχαν τον δικό τους θεό. Όταν στην Αλβανία είχαν βασιλιά, οι Λαζαριτινοί
ήταν αντίθετοι. Όταν έγινε το τοπικό ΕΑΜ, αυτοί εντάχθηκαν στον εθνικό στρατό.
Όταν ανέλαβε ο Χότζα, πέρασαν στο αντίθετο στρατόπεδο. Από την πρώτη στιγμή
τάχθηκαν στο πλευρό του Μπερίσα και ήταν το μοναδικό προπύργιο του
Δημοκρατικού Κόμματος στον Νότο. Πριν από την εξέγερση ήταν οι μόνοι που
κυκλοφορούσαν και οπλοφορούσαν δημόσια. Πολλοί έγιναν αστυνομικοί, άλλοι
τελωνειακοί, ενώ ήταν οι πρώτοι που πέρασαν στην Ελλάδα το 1990 και δούλεψαν.

Η ΠΛΕΙΟΝΟΤΗΤΑ

Τα παιδιά δεν έχουν θρανία στο σχολείο. Τρώνε ψωμί και τυρί, όσο υπάρχει. Μετά; Ό, τι κάνουν οι μεγάλοι. Αυτά θα τους «ακολουθήσουν ό,τι και να αποφασίσουν»

Δεν εντάσσουν το χωριό τους ούτε στους Γκέκηδες ούτε στους Λιάπηδες ούτε στους
Τόσκηδες. Υποστηρίζουν ότι είναι ένα εντελώς διαφορετικό φύλο, που προέρχεται
από όλους. Μουσουλμάνοι μπεκταξήδες στο θρήσκευμα, όπως όλοι στην Αλβανία, δεν
είναι φανατικοί. Στην πλειονότητά τους κτηνοτρόφοι έχουν μείνει πολύ πίσω,
ακόμη και από τα διπλανά χωριά. Δεν έχουν νερό, όταν βρέχει δεν έχουν ούτε
ηλεκτρικό, ενώ μόνο ένα τηλέφωνο υπάρχει για να καλύπτει τις ανάγκες 4.000
ανθρώπων. (Ο ΟΤΕ έχει υποσχεθεί να τους δώσει ένα νέο τηλεφωνικό κέντρο, αλλά
ακόμη δεν έχει εγκατασταθεί). Δρόμοι δεν υπάρχουν.

Οι κάτοικοι τώρα πλέον δεν ασχολούνται με τίποτε, εκτός από τους παλιούς που
επιμένουν στην κτηνοτροφία και τη γεωργία. Οι νέοι περνούν τις ώρες τους στα
καφενεία, παίζοντας μπιλιάρδο. Έχουν αναπτύξει το δικό τους δίκτυο
πληροφοριών, ώστε να μην τους πιάσει στον ύπνο η Αστυνομία. Όπως λένε, είναι
το χωριό που όλοι το χρησιμοποιούν ως άλλοθι για να καλύπτουν τις δικές τους
παρανομίες. Θεωρούν ότι είναι οι αδικημένοι της ιστορίας. Και ότι θέλουν να
τους φορτώσουν όλα τα αμαρτήματα.

Μπορεί να έχουν και δίκιο, αφού ό,τι και να γίνει στον Νότο η φράση της
Αστυνομίας είναι στερεότυπη: «Λαζοί ήταν». Έτσι, έφθασαν να τους κατηγορούν
για τις ληστείες στην Τράπεζα του Αργυροκάστρου, για επιθέσεις σε αυτοκίνητα
και άτομα, για ομηρείες, όπως έγινε πρόσφατα με την περίπτωση του νομάρχη
Γιάννη Ντάκου, για καθετί που γίνεται στην περιοχή.

ΜΙΣΟΥΝ – ΑΓΑΠΟΥΝ

Όλοι μαζί. Γυναίκες και παιδιά, κάθε φορά που χρειάζεται, βγαίνουν μπροστά από τους οπλισμένους άνδρες ως ασπίδα. Με τον τρόπο αυτό έχουν αποφύγει επιθέσεις της Αστυνομίας

Τα αρνούνται όλα. Διαχωρίζουν τη θέση τους από κάποιους νεαρούς που, όπως
λένε, λειτουργούν μόνοι τους. Δεν θέλουν να ακούν για Αργυρόκαστρο και για
Τεπελένι. Είναι δύο περιοχές που έτσι και κάνεις το λάθος και τις αναφέρεις,
εκνευρίζονται και αντιδρούν βίαια. Όπως εκνευρίζονται και όταν ακούν για τον
Χότζα. Σκότωσε δέκα Λαζαριτινούς στην πλατεία. Τους άλλους τούς έστειλε φυλακή
και εξορία. Μισούν το κομμουνιστικό καθεστώς και καθετί που τους το θυμίζει.
Αντίθετα αγαπούν, όπως λένε, τους ελληνικής καταγωγής που ζουν στα χωριά της
Δρόπολης. Άλλωστε, οι παλιότεροι δούλευαν ως τσοπάνηδες στους Έλληνες και ήταν
σαν αδέλφια. Και με την Ελλάδα δεν έχουν κανένα πρόβλημα. Θα ήθελαν όμως
περισσότερες βίζες.

Την περίοδο της εξέγερσης ήταν οι μόνοι που δεν χρειάστηκε να πάρουν όπλα. Τα
είχαν ήδη. Και μάλιστα, έκλεισαν τις πόρτες των αποθηκών με χώμα για να μην
καταστραφεί ο οπλισμός. Φανατικοί υπέρ του Μπερίσα, του έμειναν πιστοί μέχρι
τέλους.

Έδιωξαν βέβαια τους αστυνομικούς και τον στρατό, αλλά έδωσαν την εξουσία στους
δημογέροντες, που από τότε έχουν το πάνω χέρι και αποφασίζουν για όλα,
αποκλείοντας κάθε κυβερνητική παρέμβαση. Ως πότε; Έως ότου αρχίζουν να τους εμπιστεύονται…

Φαινομενική ηρεμία. Οι τρεις νεαροί είναι οι μόνοι που δέχονται να φωτογραφηθούν. Οπλοφορούν και είναι αποφασισμένοι να χρησιμοποιήσουν τα όπλα τους «όποτε χρειαστεί» για το καλό του χωριού τους

«ΔΕΝ ΕΙΜΑΣΤΕ άγριοι. Δεν θέλουμε κανέναν στον σβέρκο μας. Θέλουμε την
ελευθερία μας». Ο νεαρός, με τις αθλητικές φόρμες, μιλάει ελληνικά. Ακολουθεί
όσα του λένε οι μεγαλύτεροι. Δεν λέει το όνομά του. Ούτε θέλει φωτογραφίες.
«Όχι τέτοια, μη νομίζεις, όλα τα παρακολουθούν. Εμείς πλέον δεν τολμάμε να
βγούμε από το χωριό. Δεν μπορούμε να πάμε ούτε στο Αργυρόκαστρο. Έτσι και
πάμε, θα μας συλλάβουν. Είμαστε σε μια φυλακή χωρίς κάγκελα», λέει.

Στην είσοδο του χωριού όντως υπάρχουν αστυνομικοί. Την προηγούμενη ημέρα ένας
νεαρός τούς αγνόησε και τον συνέλαβαν αμέσως, γεγονός που τους εξόργισε και
τους ανάγκασε να αυξήσουν τα μέτρα ασφαλείας. Ελάχιστοι είναι αυτοί που
δουλεύουν έξω από το χωριό. Όπως λένε, όπου ακούν ότι κατάγονται από το
Λαζαράτι τούς διώχνουν. «Μας κυνηγούν χωρίς κανείς να μας λέει το γιατί. Τι
έχουμε κάνει; Αν τους ενοχλεί που είμαστε με τη δημοκρατία, είναι δικό τους το
πρόβλημα. Εμείς όσο αντέχουμε δεν πρόκειται να παραδώσουμε τα όπλα. Και στο
τέλος τέλος, δεν είμαστε μόνο εμείς που έχουμε. Όλοι έχουν, γιατί από τους
άλλους δεν τα ζητούν;».

«ΤΙ ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ»

Ο νεαρός που συμπεριφέρεται σαν αρχηγός, βγάζει το πιστόλι του στο τραπέζι.
«Ούτε εγώ θέλω να έχω όπλο. Όμως δεν γίνεται διαφορετικά. Λένε ότι κάποιοι από
μας έκαναν ληστείες, για φόνους δεν λένε. Ε, ας τους βρουν και ας τους
πιάσουν. Εγώ δεν είμαι εδώ για να προστατεύω παράνομους. Ας τους εντοπίσουν
και ας τους πιάσουν. Δεν καταλαβαίνω όμως γιατί έρχονται 200 και 300
αστυνομικοί. Τι φοβούνται; Εμείς δεν θέλουμε πόλεμο. Δεν θέλουμε όμως και να
προσκυνήσουμε για να μας δώσουν μια θέση».

«Μια ζωή μάς ξεχωρίζουν από τους υπολοίπους», δηλώνουν εξοργισμένοι οι κάτοικοι στο Λαζαράτι

Έχουν πειστεί ότι αν η Αστυνομία φθάσει ώς εκεί, θα σκοτώσει. Κι εκεί είναι
που αρχίζουν να απαριθμούν δεκάδες περιπτώσεις σε όλη την περιοχή, όπου η
Αστυνομία δεν έκανε το παραμικρό. Επανέρχονται στο Τεπελένι και σε διάφορα
πρόσωπα, τα οποία έχουν αναμειχθεί σε ληστείες και σήμερα κυκλοφορούν
ελεύθεροι. Αγανακτούν: «Γιατί μόνο σε μας; Οι άλλοι τι κάνουν; Γιατί μια ζωή
μας ξεχωρίζουν από τους υπολοίπους; Εμείς έχουμε μπέσα». Μιλούν συνεχώς για τα
προτερήματά τους.

Για να αποδείξει την ατυχία ο Ρολάντ Μπέικο επικαλείται την προσωπική του
περιπέτεια. Ήταν καθηγητής Πανεπιστημίου, μιλάει τρεις γλώσσες και η κυβέρνηση
τον έδιωξε χωρίς καμία δικαιολογία. «Με άφησαν χωρίς δουλειά, μόνο και μόνο
γιατί είμαι από το Λαζαράτι. Δεν είναι συμπεριφορά αυτή. Αυτοί είναι εκείνοι
που οξύνουν τα πνεύματα. Όσο μας φέρονται έτσι, έτσι θα τους φερόμαστε κι
εμείς. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος».

Ισλάμ Γκιολέσι: «Θέλουμε μόνο την ελευθερία μας και τα ίδια δικαιώματα με όλους τους άλλους»

Ο ΝΕΟΣ πρόεδρος της κοινότητας, ο Ισλάμ Γκιολέσι, είναι μετριοπαθής αλλά και
απόλυτος. «Η πολιτική που ακολουθεί η σημερινή κυβέρνηση είναι αντίθετη με τα
αισθήματά μας. Θέλουμε τον νόμο ίδιο για όλους. Γι’ αυτά τα αισθήματά μας μάς
έβαλαν στο σημάδι», λέει. Την ίδια στιγμή και ενώ σχολνάνε τα παιδιά από το
σχολείο, υποστηρίζει πως δεν χρειάζονται ακρότητες και ότι η κατάσταση θα
εκτονωθεί σύντομα. Μάλιστα, λέει ότι σύντομα θα έρθουν στο Λαζαράτι εκπρόσωποι
της κυβέρνησης για να συζητήσουν. Αυτός αυτό θέλει. «Επιτέλους, ας έρθει
κάποιος να μιλήσει μαζί μας. Ας μας γνωρίσει και μετά ας μας δικάσει. Αλλά να
ξέρουμε τον λόγο».

Από την πρώτη στιγμή θέλει να στείλει μήνυμα φιλίας προς τους Έλληνες.
Ευτυχώς, το 1990, επτακόσια παιδιά δικά μας πήγαν και δούλεψαν στην Ελλάδα.
Μας φέρθηκαν όλοι καλά. Για μας οι Έλληνες είναι αδέλφια μας», λέει απαντώντας
έμμεσα σε όσα έχουν γραφτεί κατά καιρούς, ότι δηλαδή τους μετέφεραν εκεί για
να κόψουν κάθε επικοινωνία των χωριών της Δρόπολης με το ελληνικό στοιχείο του Αργυροκάστρου.

Πολλές φορές καταφεύγει σε παρομοιώσεις για να αποδείξει ότι δεν είναι άγριοι:
«Μας λένε ότι από τη φύση μας είμαστε σκληροί. Όμως, εγώ ένα έμαθα από τους
παλιούς: το σίδερο είναι σίδερο, όπως το στρίβεις, στρίβει». Τις τελευταίες
ημέρες παίρνει μέρος διαρκώς σε επαφές που θα βοηθήσουν το χωριό του να βγει
από τον αποκλεισμό, που του έχει επιβληθεί.

Ο κ. Γκιολέσι προσπαθεί να λύσει βασικά προβλήματα που αυξήθηκαν μετά την
πτώση του καθεστώτος του Χότζα καθώς, όπως λέει, το χωριό ήταν πολύ πίσω σε
σχέση με τα άλλα: «Οι πατεράδες ήταν κτηνοτρόφοι. Ήταν πίσω. Δεν είχαμε
πολιτισμό. Όμως είμαστε περήφανοι. Έχουμε τα δικά μας, αλλά ποτέ δεν πρόκειται
να συμβιβαστούμε με τη δικτατορία. Θέλουμε ισότητα για όλους».

Παλιότερα, τα «παιδιά από το Λαζαράτι» δεν πήγαιναν Πανεπιστήμιο. Σήμερα έχουν
Δημοτικό και Γυμνάσιο. Μόνο που δεν έχουν θρανία. Γι’ αυτά, δεν θα ήταν
αρνητικός σε μια βοήθεια από την Ελλαδα. Το αντίθετο, θα ήταν ευτυχής αν είχε
την Ελλάδα δίπλα του γι’ αυτά, για τους δρόμους, για το ηλεκτρικό, το τηλέφωνο.