Αριστερά, αλλά πόσο;

Πρώτα ο Σρέντερ. Ύστερα ο Ντ’ Αλέμα. Ολοένα και πιο αριστερά στρέφεται η
Ευρώπη. Αριστερά, ναι, αλλά πόσο;

Κατεδάφιση ή ανακαίνιση; Η νέα γερμανική κυβέρνηση πολιορκεί το «συντηρητικό κάστρο» με πιο ριζοσπαστικές λύσεις (Σκίτσο από τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»)

ΠΟΛΥ πριν από την κυβερνητική αλλαγή στη Γερμανία και την Ιταλία, η Αριστερά
βρισκόταν ήδη στην εξουσία στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Όμως, αν αυτό
αρχίζει σήμερα να γίνεται πιο αισθητό, οφείλεται σίγουρα στον Σρέντερ και τον
Ντ’ Αλέμα.

Στη Γερμανία, ο ηγέτης της αριστερής πτέρυγας των σοσιαλδημοκρατών Όσκαρ
Λαφοντέν κατόρθωσε να αποσπάσει το οικονομικό υπερυπουργείο στην κυβέρνηση
Σρέντερ, εκτοπίζοντας τον νεοπροσήλυτο στην πολιτική Γιοστ Στόλμαν, υπέρμαχο
του οικονομικού φιλελευθερισμού. Στην Ιταλία, για πρώτη φορά ένας πρώην
κομμουνιστής αναλαμβάνει να κυβερνήσει τη χώρα.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ, ΙΤΑΛΙΑ

Πιο αριστερά λοιπόν η Ευρώπη, αλλά πόσο; Και τι σημαίνουν για το ευρώ οι
κυβερνητικές αλλαγές σε δύο από τις πιο κρίσιμες χώρες του, τη Γερμανία,
ακρογωνιαίο λίθο του ενιαίου νομίσματος, και την υπερχρεωμένη Ιταλία;

Παρά τις αναπόφευκτες ετικέτες, από την αριστερή στροφή στη Γερμανία και την
Ιταλία δεν μοιάζει να κινδυνεύει η ευρωπαϊκή σταθερότητα. Στη Βόννη, οι
«πράσινοι» δεν εμμένουν στις μαξιμαλιστικές θέσεις τους, ενώ στη Ρώμη, ο Ντ’
Αλέμα σκοπεύει να παρουσιάσει στη Βουλή τον προϋπολογισμό του προκατόχου του
Ρομάνο Πρόντι, χωρίς καμία αλλαγή.

Αν πρόκειται να υπάρξει μία δραστική μεταβολή στην ευρωπαϊκή πορεία, αυτή ίσως
επιβληθεί από τη μείωση της ανάπτυξης που προβλέπεται να επιφέρει στην Ευρώπη
η παγκόσμια και, κυρίως, η ασιατική οικονομική κρίση. Η Γερμανία ήταν βέβαια η
χώρα που εμπνεύστηκε το σύμφωνο σταθερότητας για το ευρώ, όμως, με έναν
«αριστερό» υπουργό Οικονομίας, που τόσες φορές έχει εκφραστεί εναντίον του, θα
είναι δύσκολο να διατηρηθεί τόσο αυστηρό και άκαμπτο όσο είναι σήμερα.

Ο ΤΟΝΙ ΜΠΛΕΡ

Ήδη οι φωνές των σειρήνων από τη Γερμανία αντηχούν στα αυτιά του Τόνι Μπλερ,
γράφει η εφημερίδα «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Οι στόχοι του συνασπισμού
σοσιαλδημοκρατών – «πράσινων» για αύξηση της απασχόλησης και των κοινωνικών
δαπανών και μείωση των επιτοκίων, κάνουν τον μπλερικό «σοσιαλισμό της αγοράς»
να μοιάζει ακόμη πιο αποξενωμένος από τον σοσιαλισμό της ηπειρωτικής Ευρώπης.

Πώς λοιπόν μπορεί να διαμορφωθεί το τοπίο σε αυτή την αριστερόστροφη Ευρώπη;
Για τον πολιτικό σχολιαστή Ουίλιαμ Πφαφ, το νέο στοιχείο είναι ένας
πρωτόγνωρος ρεαλισμός που διαπνέει σήμερα την ευρωπαϊκή Αριστερά, η οποία
ύστερα από δεκαετίες μοιάζει να σπάει τα δεσμά της μεταψυχροπολεμικής εποχής.

Κάποτε, μία αριστερή κυβέρνηση στη Γερμανία με έναν πρώην δικηγόρο της
επαναστατικής οργάνωσης RAF στο υπουργείο Εσωτερικών και έναν πρώην αναρχικό
(και νυν «πράσινο») ταξιτζή της Φρανκφούρτης να οδηγεί την εξωτερική πολιτική
της χώρας στους δαιδάλους των Βρυξελλών, θα ήταν κάτι το αδιανόητο. Το ίδιο
και ένας (έστω) πρώην κομμουνιστής πρωθυπουργός στην Ιταλία, που μάλιστα θα
τον στήριζε ένας (κέντρο)δεξιός, σαν τον Κοσίγκα.

Ή μήπως θα ήταν περισσότερο αποδεκτός ένας Ζοσπέν στη Γαλλία; Και όμως, ύστερα
από ενάμιση χρόνο στην εξουσία, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την επιτυχία
του. Τόσο, που ακόμη και η συντηρητική «Φιγκαρό» αναρωτιέται: «Μήπως πρέπει
όλοι να γίνουμε σοσιαλιστές;». Ρίχνει μάλιστα τη (μάλλον τροτσκιστική) ιδέα,
μήπως θα ήταν καλύτερα οι δεξιοί της Γαλλίας να διεισδύσουν στο Σοσιαλιστικό
Κόμμα (εισοδισμός) και να προσπαθήσουν να το επηρεάσουν από μέσα.

ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ είναι λοιπόν αυτή η νέα Αριστερά στην Ευρώπη; Το βέβαιο είναι ότι
δεν είναι ιδεολογική, γράφει ο Πφαφ. Μερικοί, μάλιστα, την κατηγορούν ότι
εκτός από την ιδεολογία τής λείπουν και οι αρχές. Να αναφέρονται άραγε στον
Τόνι Μπλερ; Ο «κλώνος» των νέων δημοκρατικών του Μπιλ Κλίντον αποδείχτηκε από
πολλές απόψεις πιο συντηρητικός ακόμη και από τον προκάτοχό του, Τζων Μέητζορ.

Αν σήμερα η Αριστερά στην Ευρώπη είναι διαφορετική, αυτό ίσως οφείλεται στη
ρήξη με τις ιστορικές δεσμεύσεις του παρελθόντος. Η ψυχροπολεμική ιδεολογική
αντιπαράθεση παραχώρησε τη θέση της στην επίλυση πιο πρακτικών ζητημάτων. Η
ρεαλιστική μετάλλαξη της Αριστεράς συνετέλεσε στη θριαμβευτική επάνοδό της
στην Ευρώπη. Σήμερα, τα προβλήματα που την απασχολούν είναι πιο πρακτικά, αλλά
όχι κατ’ ανάγκη πιο εύκολα: αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης,
εφαρμογή του ευρώ, απασχόληση, ανάπτυξη. Το πόσο (και ποιες) είναι αριστερές
κυβερνήσεις, θα φανεί από τον τρόπο που θα τα χειριστούν. Πάντως, η κατάρρευση
του νεοφιλελευθερισμού, στον οποίο χρεώνεται (και) η τρέχουσα οικονομική
κρίση, κλείνει τον δρόμο προς το παρελθόν και ανοίγει ακόμη περισσότερες
προοπτικές σε προοδευτικές λύσεις.