ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι επιφυλάξεις των πολιτών

Το θέμα είναι επίκαιρο: η χρησιμοποίηση γενετικά μεταλλαγμένων οργανισμών στη
διατροφή και τη γεωργία. Ακόμη πιο πρωτότυπη, όμως, ήταν η διαδικασία
προσέγγισής του.

Μεταλλαγμένο καλαμπόκι. Το μόνο γενετικά τροποποιημένο φυτό που επιτρέπεται η καλλιέργειά του στη Γαλλία

«Η ΓΝΩΜΗ σας δεν θα είναι η μόνη που θα μετρήσει. Εσείς όμως διαλέξατε το θέμα
που θα συζητήσετε, εσείς θα θέσετε τις ερωτήσεις, εσείς διαλέξατε τους
ειδικούς που θα τις απαντήσουν. Η γνώμη σας θα λάβει έτσι θέση δίπλα στη δική
τους και θα ληφθεί υπόψη στη σύνταξη της έκθεσης που θα δώσω στη δημοσιότητα
στις 30 Ιουνίου. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση θα πάρει τις αποφάσεις της». Οι
δεκατέσσερις γάλλοι πολίτες, επτά άνδρες και επτά γυναίκες ηλικίας 20 ως 58
ετών που είχαν επιλεγεί από μια εταιρεία σφυγμομετρήσεων για να συμβουλεύσουν
την κυβέρνηση σχετικά με τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα, άκουσαν προσεκτικά
στην αίθουσα του κοινοβουλίου την εισήγηση του βουλευτή Ζαν-Υβ Λε Ντεώ. Κι
έπειτα ξεκίνησε η συζήτηση.

Στην αρχή διεφάνη ότι πολίτες και ειδικοί δεν βρίσκονταν στο ίδιο μήκος
κύματος. Οι δεύτεροι χρησιμοποιούσαν όρους που οι πρώτοι δεν μπορούσαν να
παρακολουθήσουν, ενώ ο εκπρόσωπος της εταιρείας Monsanto ­ υπ’ αριθμόν 1
αμερικανικής εταιρείας στον τομέα της γενετικής ­ κατηγορήθηκε ότι έκανε
διαφήμιση της εταιρείας του. Γρήγορα, όμως, ο διάλογος αποκαταστάθηκε και οι
ερωτήσεις άρχισαν να πέφτουν βροχή. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι των γενετικά
μεταλλαγμένων οργανισμών για την υγεία; Για το περιβάλλον; Πώς μπορούν να
προστατευθούν οι καταναλωτές;

Για όλα αυτά τα ζητήματα, τίποτα δεν είναι σήμερα σίγουρο. «Πριν από δέκα
χρόνια πιστεύαμε ότι η μεταφορά γονιδίων από φυτό σε φυτό αποτελεί αμελητέο
φαινόμενο», είπε ο Πιερ-Ανρύ Γκουγιόν, καθηγητής Οικολογίας στο Πανεπιστήμιο
του Παρισιού. «Κάναμε έρευνες και διαπιστώσαμε ότι η πεποίθησή μας αυτή ήταν
λανθασμένη. Η γύρη φτάνει πολύ μακρύτερα απ’ όσο νομίζαμε, οι σπόροι το ίδιο.
Συνειδητοποιήσαμε λοιπόν ξαφνικά ότι τα πράγματα πήγαιναν υπερβολικά γρήγορα».
Μήπως λοιπόν ­ αναρωτήθηκαν μερικοί πολίτες ­ πρέπει να υπάρξει ένα διάλειμμα,
ένα «μορατόριουμ», ώστε πρώτα να αξιολογηθούν οι κίνδυνοι και στη συνέχεια να
αποφασιστεί αν οι οργανισμοί αυτοί θα διατεθούν στην αγορά;

Αυτή ήταν και η ουσία των τελικών προτάσεων που διατύπωσε προχθές η επιτροπή
των πολιτών έπειτα από συνεδρίαση διάρκειας δεκαπέντε ωρών. Το ίδιο ζητούν εδώ
και μήνες πολλές οργανώσεις καταναλωτών, που έχουν συγκεντρώσει και 200.000
υπογραφές. Αυτά βέβαια αφορούν τη Γαλλία και, στην καλύτερη περίπτωση, την
Ευρώπη. Γιατί στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η κοινή γνώμη είναι αδιάφορη αν
όχι αναίσθητη, οι εκτάσεις όπου καλλιεργούνται γενετικά μεταλλαγμένοι σπόροι
αυξάνονται συνεχώς. Σε πέντε χρόνια, προβλέπουν οι επιστήμονες, θα αποτελούν
το 70% του συνόλου…

Μένει η ιδέα της «Διάσκεψης των Πολιτών», που ξεκίνησε πριν από 15 χρόνια στη
Δανία αλλά εφαρμόζεται για πρώτη φορά στη Γαλλία. Να είναι η αρχή ενός
πειράματος με στόχο τη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά; Ή ένα
πυροτέχνημα για τα μέσα ενημέρωσης;