ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τέχνη, όπως εκσπερμάτιση

Την έκθεση δεν θα τη δούμε. Αλλά τον καλλιτέχνη πρέπει να τον γνωρίσουμε.
Έχουν ενδιαφέρον και η προσωπικότητά του και το έργο του.

Όσιρις και Ίσις. Μέσα από την ιστορία του αιγύπτιου θεού και της γυναίκας του, ο Κίφερ μιλάει για τον θάνατο και την ανάσταση

Η ΜΟΝΑΞΙΑ και τ’ αστέρια: σ’ αυτά επικεντρώνεται η πρώτη ατομική έκθεση του
γερμανού ζωγράφου Άνσελμ Κίφερ που εγκαινιάστηκε την περασμένη Παρασκευή στη
Μαδρίτη. «Το σύμπαν, με την κυριολεκτική του έννοια, είναι το απόλυτο κενό και
εγώ δημιουργώ κενά για να μπορείτε εσείς να τα γεμίζετε», τόνισε στα εγκαίνια
ο 53χρονος νεο-εξπρεσιονιστής, που κατά την «Ελ Παΐς» θα μπορούσε να είναι
μοναχός, φιλόσοφος ή λόγιος. «Το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν ξέρουμε από πού
ερχόμαστε ούτε πού πάμε. Περιορίζομαι έτσι να δείχνω αυτό που υπάρχει. Πρέπει
να δημιουργούμε από το μηδέν, να μετατρέπουμε τον πελώριο φόβο που μας
προκαλεί το σύμπαν σε μια δημιουργία που μας επιτρέπει να ζούμε χωρίς φόβο».

Μαθητής του Γιόζεφ Μπόις, ο οποίος τον ενθάρρυνε να περιλάβει στην τέχνη του
την ανθρώπινη ιστορία, ο Κίφερ δεν δίνει πολλές λεπτομέρειες για την προσωπική
του ζωή. Προτιμά να μιλήσει για τα πάθη του. Για την Ιστορία, «που δεν είναι
το παρελθόν αλλά το μέλλον, κάτι τόσο ρευστό όσο η γέννηση των αστεριών». Για
τ’ αστέρια, που μας υπενθυμίζουν διαρκώς πόσο μικροί είμαστε. Τ’ αστέρια είναι
ποίηση, τ’ αστέρια είναι η ζωή μας. «Ένα αστέρι λάμπει. Κι έπειτα πέφτει και
πεθαίνει, γίνεται μαύρη τρύπα και τελειώνει. Πάντα έτσι συμβαίνει: γέννηση,
θάνατος, γέννηση… Όπως όλα στη Γη. Όπως όλοι μας. Τον 17ο αιώνα, ο Ρόμπερτ
Φλαντ έλεγε ότι κάθε χρώμα και κάθε φυτό στη Γη αντιστοιχεί σ’ ένα αστέρι στο
σύμπαν. Είναι μια πολύ ωραία φράση».

Μια ομάδα έργων του λέγεται «Αποθήκη αστεριών» και περιλαμβάνει αριθμούς και
γράμματα που παραπέμπουν στον αριθμό, τη θερμοκρατία, την πυκνότητα ή το
μέγεθος των διαφόρων αστερισμών. Κάπου βλέπει κανείς κι ένα μεγάλο κουτί
γεμάτο μπιζέλια. Λέγεται «Λεβιάθαν» και αναφέρεται στην απογραφή που έκανε το
γερμανικό κράτος τη δεκαετία του ’80. Ο Κίφερ αρνήθηκε να δώσει τα στοιχεία
του και τον πήγαν στα δικαστήρια. Τελικά δικαιώθηκε. Όπως λέει κι ένα
γερμανικό ρητό, «το να θέλεις να ελέγχεις τα πάντα είναι το ίδιο βλακώδες με
το να μετράς μπιζέλια».

Ένα άλλο έργο λέγεται «Είκοσι χρόνια μοναξιάς». Ανάμεσα στα υλικά ατάκτως
ερριμμένα που το απαρτίζουν ξεχωρίζουν μερικές σανίδες από τη σκεπή του
καθεδρικού ναού της Κολωνίας και καμιά τριανταριά λευκά βιβλία με στίγματα από
σπέρμα. Τις σανίδες, ο Κίφερ τις αγόρασε από τον ναό όταν αποφάσισαν να τις
αλλάξουν. Και το σπέρμα είναι δικό του. «Μιλά για τη μοναξιά, που είναι μια
λέξη θλιβερή και ευχάριστη ταυτόχρονα. Έχει να κάνει, όμως, και με την
πολυτέλεια. Κάθε εκσπερμάτιση είναι εκατομμύρια χαμένες ευκαιρίες. Είναι η
απόλυτη πολυτέλεια κι ένα συνώνυμο της τέχνης. Γιατί κάθε έργο αντιστοιχεί σε
πολλά άλλα που δεν έγιναν ποτέ».