ΠΡΟΣΩΠΑ Το «Άουσβιτς των Βαλκανίων»

Ντίνκο Σάκιτς. Η δίκη του θα υποχρεώσει την Κροατία να ασχοληθεί με το φασιστικό παρελθόν της

Πρώην υποδιοικητής του «Άουσβιτς των Βαλκανίων», ο Ντίνκο Σάκιτς θα αναγκάσει
την Κροατία να επανεξετάσει τον ρόλο της στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

ΣΤΟ κροατικό στρατόπεδο συγκέντρωσης του Γιασένοβατς θανατώθηκαν από 85.000
έως 700.000 άνθρωποι ­ Σέρβοι, Τσιγγάνοι, Εβραίοι και αντιφασίστες Κροάτες. Ο
Ντίνκο Σάκιτς, 76 ετών σήμερα, ήταν υποδιοικητής αυτού του περιβόητου
«Άουσβιτς των Βαλκανίων» και διοικητής ενός γειτονικού στρατοπέδου
συγκέντρωσης στη Στάρα Γκράντισκα, διορισμένος από το δωσιλογικό φασιστικό
καθεστώς των Ουστάσι. Το 1945 διέφυγε στην Αργεντινή, όπου έζησε τα 50
τελευταία χρόνια, και χθες το βράδυ επρόκειτο να εκδοθεί στην Κροατία. Ο
Σάκιτς αποφάσισε να μην αντιταχθεί στην έκδοσή του· υποστήριξε ότι «κοιμάται
σαν μωρό» και είχε διοικήσει το Γιασένοβατς «ανθρώπινα». «Δεν μπορώ να πιστέψω
ότι δεν έχει συνειδητοποιήσει τι ήταν», λέει ο Ντράγκαν Ρόλερ, επιζήσας των
δύο στρατοπέδων που διοίκησε ο Σάκιτς.

Πρώην κρατούμενοι στο Γιασένοβατς και στη Στάρα Γκράντισκα αφηγούνται σκηνές
φρίκης. Οι φόνοι των κρατουμένων σπάνια γίνονταν με πυροβόλα όπλα ­ συνήθως
εκτελούνταν με ξιφολόγχη, μαχαίρι ή στην κρεμάλα. Όταν οι φρουροί έβρισκαν
κάποιον λιπόθυμο από τον πυρετό ή την ασιτία, τον μετέφεραν στο «νοσοκομείο»
του στρατοπέδου και τον σκότωναν τη νύχτα. Σε μια περίπτωση γέμισαν ένα
λεωφορείο με κρατούμενες, συνέδεσαν την εξάτμιση με το εσωτερικό του και τις
σκότωσαν με τα καυσαέρια. Στη Στάρα Γκράντισκα, οι Ουστάσι έκλεισαν 20 Κροάτες
σ’ ένα κελλί και δεν τους έδιναν ούτε φαγητό ούτε νερό μέχρι που πέθαναν όλοι.
«Οι φωνές κι οι θρήνοι τους σταδιακά κόπασαν, αλλά ο τελευταίος πέθανε έπειτα
από 23 ημέρες», λέει ο τότε συγκρατούμενός τους Σίμε Κλάιτς. Ο Σάκιτς ήταν
υποδιοικητής, προήδρευε στα στρατοδικεία, ήταν στην ομάδα που αποφάσιζε για
την τύχη των κρατουμένων», προσθέτει.

Το κροατικό υπουργείο Δικαιοσύνης δεν έχει ανακοινώσει πότε θα αρχίσει η δίκη
του Σάκιτς, ο οποίος φθάνει απόψε στην Κροατία συνοδευόμενος από τους
αστυνομικούς που πήγαν στην Αργεντινή για να τον παραλάβουν. Η δίκη αυτή
αναμένεται να φέρει σε δύσκολη θέση τον πρόεδρο Τούτζμαν, ο οποίος
κατηγορείται ότι προσπαθεί να ξεπλύνει τη φασιστική κληρονομιά κλείνοντας
μνημεία για τα θύματα του φασισμού και μετονομάζοντας οδούς και κτίρια. Έτσι
μια κεντρική πλατεία του Ζάγκρεμπ, από την οποία οι Εβραίοι μεταφέρονταν στα
στρατόπεδα θανάτου, μετονομάσθηκε το 1991 από Πλατεία των Θυμάτων του Φασισμού
σε Πλατεία των Μεγάλων Κροατών· ένα μουσείο στην πλατεία που τεκμηρίωνε τις
φρικαλεότητες των Ουστάσι έκλεισε· και η κροατική αστυνομία δεν κάνει μεγάλες
προσπάθειες να σταματήσει την καταστροφή εκατοντάδων άλλων μνημείων. Οι μνήμες
του Γιασένοβατς κάθε άλλο παρά ευνοούν αυτή την προσπάθεια.