ΣΗΜΑΤΑ

… εθνικές και εγωισμούς, όπως εμφανίζονται συχνά στην Ευρώπη, αποτιμά ο
δημοσιολόγος Μάικλ Έλλιοτ του «Νιουσγουήκ», σ’ ένα άρθρο του που δημοσίευσε η
«Χέραλντ-Τρίμπιουν». Δηκτικός, αλλά όχι χωρίς κάποια συμπάθεια, ο Ε. εξετάζει
την περίπτωση ειδικά της Γαλλίας. Οι παρατηρήσεις του έχουν ενδιαφέρον, όχι
μόνο γιατί το θέμα είναι ευρύτερο αλλά και γιατί βλέπει κανείς σ’ αυτές την
αμερικανική σκοπιά: πραγματισμός, χρωματισμένος όμως από έντονη
ανταγωνιστικότητα προς την Ευρώπη. Οι Γάλλοι, γράφει ο Ε., παραείναι ευέξαπτοι
τελευταία. Σαν σε θέση άμυνας, πάντα έτοιμοι ν’ αρπαχτούν. Πράγμα που δεν
αρμόζει, λέει, σ’ ένα μεγάλο λαό. «Έχω την αίσθηση ότι φωνάζουν υπερβολικά.
Όταν ένας λαός διαλαλεί αδιάκοπα και προς όλους πόσο σπουδαίος είναι, κάτι δεν
πηγαίνει καλά. Φανταστείτε όμως ­ δεν είναι εύκολο ­ μια Γαλλία αλλοιώτικη:
που δεν θα μας έλεγε συνεχώς ότι είναι τόσο υπέροχη. Τί θα συνέβαινε; Θα
αντικρύζαμε, απλούστατα, μια κοινωνία πραγματικά ανεκτική. Σοβαρότερη στους
πνευματικούς της στόχους. Συνεκτικότερη. Θα βλέπαμε μια χώρα που, παρά την
πληθυσμική της πυκνότητα, θα προστάτευε την ύπαιθρό της και θα είχε εισαγάγει
σύγχρονες οικονομικές δομές».

… περίπου μια Ολλανδία, πιστεύει ο Ε. «Οι Ολλανδοί είναι τα καλά παιδιά της
Ευρώπης. Και τούτο, εν μέρει, γιατί δεν καυχώνται συνεχώς για το πόσο
εκπληκτικοί είναι (κι ας το πιστεύουν κατά βάθος). Δεν έχουν ίσως το elan, την
ορμητικότητα, των Γάλλων. Αλλά ο “ολλανδικός καπιταλισμός”, που συνδυάζει την
ουσιαστική κοινωνική προστασία με το επιχειρηματικό πνεύμα, έχει προκαλέσει
εντύπωση παγκοσμίως». Στις μέρες μας, παρατηρεί ο Ε., το λεγόμενο (κάπως
πρόχειρα) «αγγλοσαξωνικό μοντέλο» φαίνεται ν’ απλώνεται σαρωτικά σε όλο τον
κόσμο ­ εξ αιτίας και της αλκής της αμερικανικής οικονομίας. «Και όμως, δεν
υπάρχει λόγος, κατ’ αρχήν, να ανέχεται η ανθρωπότητα ένα και μόνο τύπο
ελεύθερης οικονομίας ή ελεύθερης κοινωνίας. Διόλου δεν θα πείραζε αν μια χώρα
θυσίαζε λίγους πόντους οικονομικής ανάπτυξης για να παρέχει στον λαό της
καλύτερες κοινωνικές ασφαλίσεις».

… είναι η Φινλανδία. Οι Αμερικανοί σνομπάρουν τα κοινωνικά της μέτρα, λέει ο
Ε., αλλά αυτή καταφέρνει και ευημερεί ­ και μάλιστα με στέρεο κοινωνικό
κράτος. «Με δυο λόγια, δεν είναι πουθενά γραμμένο ότι κάποιο συγκεκριμένο
μοντέλο καπιταλισμού, λ.χ. των ΗΠΑ ή της ηπειρωτικής Ευρώπης, είναι το άριστο
για όλες τις χώρες. Δύσκολα όμως συνεννοείσαι για τις αρετές του ενός ή του
άλλου συστήματος, όταν συμβαίνει οι πιο θορυβώδεις συνήγοροι του ευρωπαϊκού
μοντέλου να είναι οι Γάλλοι. Οι συμβουλές τους προσφέρονται με τόση υπεροψία
που κανένας εκτός Γαλλίας δεν τις δέχεται ευχαρίστως. Αν οι Γάλλοι ήταν και
λίγο Ολλανδοί, ο κόσμος θα συνειδητοποιούσε πιο πρόθυμα πόσο αποτελεσματική
είναι, πράγματι, η σημερινή κυβέρνησή τους».

… καταλήγει: «Οι ιθύνοντες της Γαλλίας, παρ’ όλο που δεν το λένε δημοσία,
γνωρίζουν πολύ καλά ότι οι ΗΠΑ δεν είναι κόλαση. Όπως και ότι η Ευρώπη δεν
είναι παράδεισος. Είναι όμως αποφασισμένοι ­ και γιατί να μην είναι; ­ να
περισώσουν όλες εκείνες τις κατακτήσεις της σύγχρονης ευρωπαϊκής κοινωνίας που
είναι πραγματικά διασωτέες. Μόνο που η πολιτική αυτή είναι δυσδιάκριτη μέσα
στις κραυγές που, δημοσία, εκπέμπει η Γαλλία. Με λίγο πιο μετριασμένους
τόνους, η χώρα αυτή θα εξασφάλιζε πολύ μεγαλύτερη κατανόηση από τη διεθνή κοινότητα».