Οι ψεύτικοι πλαστικοί γίγαντες του Μουντιάλ

Αγώνας ενός χρόνου για να βρω ένα εισιτήριο για την έναρξη του Μουντιάλ στο
Παρίσι, δεν απέφερε καρπούς. Η λύση ήρθε ως δώρο από τον φίλο και συνεργάτη
της εφημερίδας μας κ. Μανώλη Μαυρομμάτη, μέσω… Ζυρίχης.

ΕΤΣΙ βρέθηκα ανάμεσα στους λίγους τυχερούς που μπόρεσαν να παρακολουθήσουν τον
αγώνα Βραζιλίας – Σκωτίας. Συνειδητοποίησα το πρόβλημα οδεύοντας προς την
κεντρική πύλη του σταδίου, όπου οι δίχως εισιτήριο Σκωτσέζοι (όπως λέμε οι
«δίχως στέγη» = homeless) πρόσφεραν μέχρι και χίλια δολάρια για μια θέση «όπου
και να ‘ναι».

Από την προηγούμενη ημέρα, τα στίφη των συμπαθών Σκωτσέζων που τους είχα δει
έτσι, μαζικά, με τις φουστίτσες και τις γκάιντες, μόνο στην Απελευθέρωση της
Θεσσαλονίκης τον Οκτώβριο του ’44, είχαν δημιουργήσει με την υπερβολική
κατανάλωση του αλκοόλ ένα κλίμα οξυμμένου πανηγυριού.

Το ίδιο πανηγυριώτικο κλίμα υπήρξε από πλευράς τους και στο ματς με τη
Βραζιλία, χωρίς όμως ιδιαίτερα επεισόδια. (Η εξαίρεση από τον κανόνα
αποσοβήθηκε έγκαιρα χάρη στην αποτελεσματικότητα της ηλεκτρονικής αστυνομίας ­
γνωστής στη Γαλλία από την εποχή του Φουσέ, επί Ναπολέοντος του Πρώτου).

Αλλά το θέμα μας σήμερα δεν είναι τόσο το ίδιο το Μουντιάλ, που ήδη
ολοκληρώνει αύριο την πρώτη εβδομάδα του. Είναι κυρίως η πόλη της κουλτούρας,
η πόλη του Φωτός και πώς το υποδέχτηκε.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να πούμε, με όλη τη λύπηση που προκαλεί σε μας τους
ίδιους πρώτα αυτή η διαπίστωση, ότι υπήρξε φάλτσο.

Οι γίγαντες από πλαστικό, που περνούσαν στη μικρή οθόνη ως πέτρινοι γίγαντες,
κανέναν δεν έπειθαν. Κανέναν δεν ενδιέφεραν. Χρησίμευσαν μόνο, όπως έγραψε
ένας δημοσιογράφος, για να αναδείξουν με το ύψος τους τις υπέροχες πράγματι
στέγες της πόλης του Παρισιού.

Ας το καταλάβουν μια και καλή οι τηλάνθρωποι, που θέλουν να κανοναρχήσουν τον
κόσμο: η τηλεόραση δεν μπορεί, από τη φύση της, να παράγει έργο. Μπορεί
(δύναται) μόνο να αναπαράγει κάτι που υπάρχει. Όταν κατασκευάζει κάτι για τον
εαυτό της, πέφτει στο φιλοσοφικό αδιέξοδο του κόσμου ­ για ­ τον ­ εαυτό ­
του, και τέτοιος κόσμος, ηλεκτρονικός, δεν υπάρχει.

Τα νετρίνο (η ηλεκτρόσκονη αυτή του Διαστήματος) υπάρχουν για να αναδείξουν το
χάος, αλλά το χάος δεν αναπαρίσταται διά του χάους. Το χάος αναπαρίσταται διά
του υπαρκτού που συμβολίζει το χάος.

Έτσι, για να είμαστε πιο συγκεκριμένοι, η τελετή προέναρξης του Μουντιάλ καμιά
σχέση δεν είχε με την ανάλογη τελετή του 1989 για τα διακόσια χρόνια μετά την
Επανάσταση. Εκεί υπήρχε θέαμα που το χαιρόταν πρώτα ο πραγματικός θεατής και
μετά ο τηλεθεατής, που το έβλεπε στην μικρή οθόνη. (Συγκρίνω τα δύο αυτά
γεγονότα, αν και δεν είναι συγκρίσιμα, κυρίως από την άποψη ότι η πόλη του
Παρισιού χρησιμοποιήθηκε σαν «θέατρο». Ωστόσο, η διαφορά ανάμεσά τους, όπως
επεσήμανε σύσσωμος ο Τύπος της Γαλλίας, ήταν ανάμεσα σ’ ένα χάμπουργκερ
ΜακΝτόναλντ και σ’ ένα ευρωπαϊκό μπιφτέκι).

Το ποδόσφαιρο ως είδος ανήκει στην εποχή της Γραφοσφαίρας. Η καλαθόσφαιρα
(κοινώς μπάσκετ), αντίθετα, ανήκει στην εποχή της Βιντεόσφαιρας.

Η ρωμαϊκή πάλη, αντίστοιχα, ανήκει στην εποχή της Λογοσφαίρας, όπου ο Λόγος σωματοποιήθηκε.

Και στις τρεις περιπτώσεις, το μάτι δεν μπορεί να καλύψει την απόσταση από τον
χώρο (ρινγκ ή γήπεδο όπου συμβαίνει το γεγονός), διότι απλούστατα ο ανθρώπινος
οφθαλμός δεν «ζουμάρει». Έτσι, εκ των πραγμάτων, εκχωρώντας αυτό το αναφαίρετο
προνόμιο στον εικονολήπτη, μπορούμε ως τηλεθεατές να δούμε σε «γκρο πλαν»
ακόμα και τα πόδια του Ρονάλντο που κανένας μας, αν δεν ήταν ο επιστήθιος
αντίπαλός του, δεν θα μπορούσε να τα δει διά γυμνού οφθαλμού.

Ο επενδυμένος με το ζουμ οφθαλμός της μηχανής λήψεως απογοητεύει τον δικό μας
οφθαλμό όταν παραβρεθούμε στο γήπεδο. Διότι έχουμε συνηθίσει την εκχώρηση του
πραγματικού χάριν του εικονικού. Απογοήτευση περίπου ίδια με εκείνη του
οπερομανούς, που δεν βρίσκει σε καμία ζωντανή παράσταση όπερας την τελειότητα
που έχει ήδη γευτεί στο CD. Γιατί καμιά όπερα δεν τραγουδιέται «ζωντανά» όπως
υπάρχει σ’ ένα δίσκο. (Για τη σχέση όπερας σε CD και τηλεποδόσφαιρου έχει
γράψει σχετικά και ο Jaques Derrida, οπότε ο πιο αρμόδιος για να το αναλύσει
το φαινόμενο είναι ο φίλος Γιώργος Βέλτσος).

Κατά τα άλλα, ως συγγραφέας, ένιωσα ακόμα μια φορά έξω από το παγκόσμιο
(mundial) γίγνεσθαι. Μου είχαν ζητήσει προ μηνών ένα άρθρο στη γαλλική
«Λιμπερασιόν», για τη σχέση μου με το ποδόσφαιρο, εξυπακούοντας ότι η Ελλάδα
θα μετείχε σε αυτό. Όταν στον επαναληπτικό αγώνα με τη Δανία (όπου έπρεπε να
κερδίσουμε με 1-0 για το δικαίωμα συμμετοχής και αποτύχαμε) τη θέση τη δική
μας κατέλαβε η Κροατία, ζητήθηκε από τον φίλο μου τον Predrag Matvejevitch
(εξόριστο Κροάτη συγγραφέα) να γράψει στη θέση μου.