Το λεξικό της εξέγερσης

Ο Μάης του ’68 ήταν μια εξέγερση. Ήταν, όμως, και μια γιορτή. Πάνω απ’ όλα,
ήταν ένα φεστιβάλ των αισθήσεων. Δύσκολο να το περιγράψεις. Αξίζει τον κόπο,
όμως, να το ψάξεις.

ΑΝΤΙΚΟΥΛΤΟΥΡΑ. Κοινοτική ζωή, αμφισβήτηση του γάμου, αποποινικοποίηση των
ναρκωτικών, σεξουαλική ελευθερία, απελευθέρωση μέσω της ροκ μουσικής: ο Μάης
του ’68 είναι πάνω απ’ όλα μια πολιτιστική επανάσταση.

ΒΙΑ. Το σύνθημα «Μπάτσοι, φασίστες, δολοφόνοι» χρονολογείται από τότε. Όπως,
βέβαια, κι εκείνο που παρομοίαζε τις δυνάμεις της τάξης με τα SS. Η καταστολή
ήταν πράγματι βίαιη: στις 27 Μαΐου οι τραυματίες στο Παρίσι είχαν φτάσει τους
2.278. Αλλά οι νεκροί ήταν «μόλις» δύο. Πέντε, αν προστεθούν και τα θύματα των
ταραχών του Ιουνίου.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ. Η εμφάνιση του Κινήματος Απελευθέρωσης των Γυναικών στη Γαλλία είναι
κληρονομιά του Μάη. Κι ένα από τα σημαντικότερα ­ και διαρκέστερα ­
επιτεύγματα της εξέγερσης ήταν η νομιμοποίηση των αμβλώσεων.

ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ. Αυτός ήταν ο τίτλος ενός συνεδρίου που έγινε στο
Λονδίνο από τις 15 ως τις 30 Ιουλίου του 1967, προσελκύοντας μέγα πλήθος και
πάθος. «Όλοι οι άνθρωποι είναι αλυσοδεμένοι», τόνιζε το μανιφέστο του συνεδρίου.

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ. Η μυθική ένωση των εργοστασίων και των πανεπιστημίων δεν
έγινε ποτέ. Το Κομμουνιστικό Κόμμα, αφού επέκρινε αρχικά την εξέγερση και
χαρακτήρισε τον Κον-Μπεντίτ «Γερμανό αναρχικό», έλαβε τελικά μέρος σ’ αυτήν με
διαδήλωση που πραγματοποίησε στις 29 Μαΐου ­ μια μέρα πριν από το τέλος…

ΖΩΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ. Έτσι λεγόταν το πειραματικό πανεπιστημιακό Κέντρο της Βενσέν
που άνοιξε μετά τα γεγονότα και όπου μπορούσε κανείς να εγγραφεί χωρίς να έχει πτυχίο.

ΗΓΕΜΩΝ. Όπως προκύπτει από πρόσφατα στοιχεία, στις 29 Μαΐου ο Ντε Γκωλ
αναχωρούσε από τη Γαλλία με πρόθεση να μην επιστρέψει. Την επομένη βρισκόταν
ανανεωμένος στο Παρίσι και εκατοντάδες χιλιάδες οπαδοί του επευφημούσαν τον
σωτήρα τους.

ΘΑΛΑΣΣΑ. Την αναζητούσαν οι διαδηλωτές κάτω από τις πλάκες των δρόμων. Κι όσο
δεν την έβρισκαν, τόσο ξήλωναν τα πλακάκια και τα πετούσαν στους αστυνομικούς.
Όταν τελείωσαν όλα, η κυβέρνηση κάλυψε τους δρόμους του Καρτιέ Λατέν με παχιά
μαύρη άσφαλτο που ήταν πια αδύνατο να αφαιρεθεί.

ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ. Ως γνωστόν, «ένας είναι ο εχθρός». Και οι νέοι της Γαλλίας,
βλέποντας την καταπίεση των λαών του Τρίτου Κόσμου και τις σφαγές του Βιετνάμ,
καταλάβαιναν πόσο περιορισμένη ήταν η ελευθερία που τους υπόσχονταν.

ΚΟΜΜΑΤΑ. Μπροστά στο κύμα γενικής αμφισβήτησης, τα παραδοσιακά πολιτικά
κόμματα βρέθηκαν σ’ ένα δίλημμα: ή να εντάξουν στο πρόγραμμά τους τα «χίλια
κοινωνικά προβλήματα» που έθεταν οι φοιτητές, από την αντισύλληψη μέχρι τις
φυλακές κι από τα ψυχιατρεία μέχρι την οικολογία, ή να εξαφανιστούν.

«ΛΥΣΣΑΣΜΕΝΟΙ». Ντυμένοι πάντα με μαύρα δερμάτινα, φορώντας μαύρα γυαλιά και
κακοξυρισμένοι, οι «ανραζέ» της Ναντέρ ήταν οι εξτρεμιστές του κινήματος.
Έκαιγαν, έσπαγαν και έγραφαν τα πιο ωραία συνθήματα.

ΜΑΡΚΟΥΖΕ. «Η εξέγερση δεν κατευθύνεται εναντίον της δυστυχίας που προκαλεί
αυτή η κοινωνία, αλλά εναντίον των οφελών που αποκομίζει κανείς απ’ αυτήν»,
δήλωνε στις 11 Μαΐου ο φιλόσοφος στη «Μοντ». «Πρόκειται για ένα νέο φαινόμενο,
που έχει σχέση με τη λεγόμενη “κοινωνία της αφθονίας”».

ΝΤΑΝΥ, Ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Φοιτητής της κοινωνιολογίας, με εβραϊκές και γερμανικές
ρίζες, ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ επιβλήθηκε γρήγορα, καθώς μπορούσε το ίδιο εύκολα
να ξεσηκώσει μια γενική συνέλευση και να αποστομώσει έναν καθηγητή ή έναν
υπουργό. Τριάντα χρόνια μετά, είναι πάντα «προβοκάτορας».

ΞΕΝΟΙ. Ο Μάης ήταν πολύχρωμος και πολυδιάστατος και κάθε λαός έδινε τη δική
του διάσταση στην εξέγερση. Οι Έλληνες, για παράδειγμα, ήταν παρόντες με το
σύνθημα: «Αυτό το καλοκαίρι μην πάτε στην Ελλάδα, μείνετε στη Σορβόννη!».

ΟΔΟΦΡΑΓΜΑΤΑ. Όπως είχε γίνει το 1789, το 1848 και το 1871, το Παρίσι γέμισε
πάλι με οδοφράγματα που οροθετούσαν τις «απελευθερωμένες ζώνες». Μόνο τη νύχτα
της 10ης προς 11 Μαΐου, στήθηκαν 72 οδοφράγματα. Τα πιο γνωστά ήταν εκείνα της
οδού Γκε – Λισάκ.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ. Ηθοποιοί, σκηνοθέτες, ποιητές, φιλόσοφοι, δημοσιογράφοι και
λοιποί διανοούμενοι ήταν στους δρόμους. Ο Ζαν – Λικ Γκοντάρ κινηματογραφούσε.
Ο Μαλρό ήταν από την «άλλη» πλευρά.

ΡΕΒΙΖΙΟΝΙΣΤΕΣ. Στη γλώσσα του Μάη, ήταν όλες εκείνες οι ιστορικές οργανώσεις
του εργατικού κινήματος, που όχι μόνο είχαν αποδεχθεί το αστικό
κοινοβουλευτικό σύστημα ως πλαίσιο της πολιτικής τους δράσης, αλλά εμπόδιζαν
και τη ριζοσπαστικοποίηση των μαζών.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ. Οι φοιτητές αρνούνταν να αποτελούν παθητικούς δέκτες μιας
εκπαίδευσης στην οποία δεν είχαν κανέναν λόγο. Στην ιεραρχία και την πειθαρχία
αντέτασσαν την αυτοδιαχείριση και την άμεση δημοκρατία.

ΤΑΞΗ. Στις 8 Μαΐου, ο υπουργός Παιδείας Αλέν Περφίτ δήλωνε: «Εάν αποκατασταθεί
η τάξη, όλα είναι πιθανά. Εάν δεν αποκατασταθεί η τάξη, δεν γίνεται τίποτα». Η
τάξη αποκαταστάθηκε, η Βουλή διαλύθηκε και η Δεξιά κέρδισε τις εκλογές.

ΥΣΤΕΡΙΑ. Συναίσθημα που είχε καταλάβει τη «σιωπηρή πλειοψηφία» μπροστά στην
κατάλυση της τάξης (της). Όταν έλαβε έτσι την πρόσκληση του στρατηγού, έδωσε
δυναμικό παρών τραγουδώντας τη Μασσαλιώτιδα στα Ηλύσια Πεδία και
διακηρύσσοντας ότι «η αλητεία δεν θα περάσει».

ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ. Ένα από τα πιο γνωστά συνθήματα ενός κινήματος όπου
«τον λόγο είχαν οι τοίχοι» και οι άνθρωποι δεν διακρίνονταν ανάμεσα σε
έξυπνους και βλάκες, αλλά σε ελεύθερους και σκλάβους.

ΧΙΟΥΜΟΡ. Άφθονο, αιχμηρό και ανατρεπτικό. Αυτό ήταν, άλλωστε, και η μεγαλύτερη
διαφορά ανάμεσα σ’ αυτούς που τραγουδούσαν και σε εκείνους που ανησυχούσαν.

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Στα παραδοσιακά κελεύσματά της, οι φοιτητές απαντούσαν: «Άρρωστο
δεν είναι το άτομο που υποφέρει, αλλά οι συνθήκες που προκάλεσαν την
“αρρώστιά” του».

ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ. Είναι ασφαλώς καλύτερα να δηλώνεις: «Έχω κάτι να πω, αλλά δεν ξέρω
τι» από το να κομπάζεις: «Έχω πολλά να πω, ελάτε να τ’ ακούσετε».