[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η συζήτηση που διεξάγεται τις τελευταίες εβδομάδες, ιδιαίτερα στους κόλπους
των αριστερών κομμάτων (Συνασπισμός), για την ψήφιση ή μη της Συνθήκης του
Άμστερνταμ εγείρει αναπόφευκτα ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα για την προσέγγιση
της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ είναι ένα ατελές κείμενο
συνθήκης. Αλλά είναι ένα κείμενο που από μια αριστερή οπτική κινείται, θα
λέγαμε, στη «σωστή κατεύθυνση».

Το κείμενο της Συνθήκης του Άμστερνταμ επεξεργάστηκαν οι δεκαπέντε κυβερνήσεις
των κρατών-μελών, οι δώδεκα από τις οποίες είχαν σοσιαλιστική ή
σοσιαλδημοκρατική απόκλιση. Στα τελευταία στάδια της διαπραγμάτευσης υπήρξε
μια ομάδα τεσσάρων χωρών (Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα) με σαφή
σοσιαλδημοκρατική προσέγγιση και συμβολή στη διαμόρφωση της Συνθήκης. Το
αποτέλεσμα που αποτυπώνεται στο κείμενο του Άμστερνταμ αντανακλά την
προσέγγιση αυτή και «διορθώνει» σε αξιόλογο βαθμό τις ανισορροπίες και τα
ελλείμματα της Συνθήκης του Μάαστριχτ.

Υπάρχει π.χ. ένα νέο κεφάλαιο για την απασχόληση, το κοινωνικό πρωτόκολλο
ενσωματώνεται στο κύριο σώμα της Συνθήκης (και καταργείται η βρετανική
αυτοεξαίρεση – opt-out), υπάρχει ένα νέο κεφάλαιο για την προστασία των
θεμελιωδών ελευθεριών και δικαιωμάτων. Ενισχύεται σημαντικά ο ρόλος του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθώς και ορισμένες πολιτικές (περιβάλλον, νησιά,
ΚΕΠΠΑ). Με άλλα λόγια, η Συνθήκη του Άμστερνταμ συμβάλλει (σε περιορισμένο
βαθμό βεβαίως) στην κάλυψη του κοινωνικού και δημοκρατικού ελλείμματος της
Ένωσης. Ασφαλώς χρειάζονται ριζοσπαστικότερα βήματα.

Αλλά συνιστά παραλογισμό για μια πολιτική δύναμη να έχει ψηφίσει το
«Μάαστριχτ» και να διστάζει ή να αρνείται να ψηφίσει, με κριτική βεβαίως
προσέγγιση, το «Άμστερνταμ». Η Αριστερά νομιμοποιείται ως προοδευτική δύναμη
μόνο στο βαθμό που μπορεί να αγκαλιάσει και να προαναγγείλει «το νέο», «το
επερχόμενο». Η Αριστερά απέτυχε να εκτιμήσει την πολιτική και οικονομική
σημασία της ΟΝΕ ­ μιας από τις πλέον επαναστατικές εξελίξεις στη μεταπολεμική
Ευρώπη. Αν την είχε εκτιμήσει έγκαιρα θα μπορούσε ενδεχομένως να διαμορφώσει
διαφορετικά και το περιεχόμενό της. Ας μη δείξει ότι αποτυγχάνει να κατανοήσει
και το «Άμστερνταμ».

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.