ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η ώρα της αλήθειας

Και το όνομα αυτού Γκέρχαρντ Σρέντερ. Το κόμμα-φάρος των αρχών του 20ού αιώνα,
το πιο παλαιό και ένδοξο κόμμα της ευρωπαϊκής σοσιαλιστικής οικογένειας,
όρισε, επιτέλους, τον υποψήφιο που θα αναμετρηθεί στις εκλογές του Σεπτεμβρίου
με τον καγκελάριο Κολ. Τον όρισε, όμως, πράγματι;

Στην ουσία, το κόμμα του Λασάλ, του Ένγκελς και του Κάουτσκι άφησε την επιλογή
στο εκλογικό σώμα της Κ. Σαξωνίας. Επικύρωσε απλώς την επιλογή των ψηφορόρων.

Η επιδίωξη της εκλογικής νίκης φαίνεται να είναι η κεντρική αρχή, που δομεί
τον σύγχρονο ιδεολογικό ορίζοντα τού άλλοτε πιο ιδεολογικού σοσιαλιστικού
κόμματος της Ευρώπης.

Το πρόγραμμα του Σρέντερ θα έπρεπε να διδάσκεται στα εγχειρίδια Πολιτικής
Επιστήμης ως υπόδειγμα πολυσυλλεκτικού λόγου. Οι στόχοι της μείωσης των
κρατικών ελλειμμάτων και της ενίσχυσης της οικονομίας της αγοράς συνδυάζονται
με τον κεντρικό στόχο της μείωσης της ανεργίας, τη φορολογία της μεγάλης
περιουσίας και την επαναφορά κοινωνικών κατακτήσεων που κατάργησε η κυβέρνηση
Κολ. Συγχρόνως, στοιχείο του προγράμματος αποτελεί η πρόβλεψη μιας
«οικολογικής φορολογικής μεταρρύθμισης» και η εγκατάλειψη της ατομικής
ενέργειας, όπως, επίσης, και η λήψη μέτρων κατά της εγκληματικότητας,
ιδιαίτερα εκείνης των ξένων («για εκείνους που κάνουν κατάχρηση της γερμανικής
φιλοξενίας, υπάρχει μία και μόνη απάντηση: έξω και αμέσως!»). Επίσης, ο
σταθερός γερμανικός στόχος μιας αυστηρής ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής
συνοδεύεται από την πρόταση ενός «ευρωπαϊκού συμβολαίου για την απασχόληση».
Το πρόγραμμα του Σρέντερ έχει ως κεντρικό άξονα τον οικονομικό
νεοφιλελευθερισμό, τον οποίο συνδυάζει με σημαντική δόση κοινωνικής
ευαισθησίας (για τον φόβο των συνδικάτων) και με μετριοπαθείς οικολογικές
πινελιές (για τον φόβο των Πρασίνων).

Η πολιτική Σρέντερ είναι ενδεικτική της νέας στρατηγικής πολλών ευρωπαϊκών
σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Η στρατηγική αυτή θα μπορούσε να συνοψισθεί στα
εξής σημεία: α. έμφαση στον ρόλο ενός δημοφιλούς ηγέτη, ο οποίος αποτελεί το
κεντρικό «επιχείρημα» και το αναντικατάστατο «όπλο» στην πορεία κατάκτησης της
εξουσίας, β. επιλογή ενός πραγματιστικού και «μοντέρνου» προγραμματικού προφίλ
κοινωνικο-φιλελεύθερης υφής, γ. άνοιγμα στις μεσαίες τάξεις και στον
επιχειρηματικό κόσμο μέσω μιας πολυσυλλεκτικής τακτικής που υποβαθμίζει την
παραδοσιακή προνομιακή σχέση της σοσιαλδημοκρατίας με τα συνδικάτα, δ.
οικειοποίηση, συχνά με λαϊκιστικό τρόπο, του κλασικού συντηρητικού θέματος του
«νόμου και της τάξης» με πρόβλεψη μέτρων για την περιστολή της
εγκληματικότητας και της οικονομικής μετανάστευσης.

Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στην καθιέρωση ή στην επανακαθιέρωση των
σοσιαλιστικών κομμάτων ως κομμάτων «φυσικής κυβερνητικής κλίσης». Το Νέο
Εργατικό Κόμμα στη Μ. Βρετανία και η προεκλογική «πλατφόρμα» του Σρέντερ στη
Γερμανία, χώρες όπου οι σοσιαλιστές παρέμειναν αντίστοιχα 18 και 16 χρόνια
μακριά από την εξουσία, είναι οι πιο καθαρές και ακραίες εκδοχές αυτής της
νέας στρατηγικής. Η πολιτική του «ριζοσπαστικού κέντρου» του Τ. Μπλερ, στην
οποία απαντά, σαν σε καθρέπτη, η πολιτική του «νέου κέντρου» τού Γκ. Σρέντερ,
επιδιώκουν να καθιερώσουν τους σοσιαλιστές σαν την πιο σύγχρονη, σαν την πιο
μοντέρνα δύναμη στο εσωτερικό του πολιτικού συστήματος («το πραγματικό
πρόβλημα», δήλωνε χαρακτηριστικά το 1995 ο Σρέντερ, «δεν είναι η εφαρμογή μιας
σοσιαλδημοκρατικής ή συντηρητικής πολιτικής, αλλά η εφαρμογή μιας μοντέρνας ή
όχι πολιτικής»).

Αναμφισβήτητα, η «μοντερνιστική» στρατηγική αποδείχθηκε εκλογικά αποδοτική.
Μένει, ωστόσο, να αποδειχθεί και η οικονομική και η κοινωνική της
αποτελεσματικότητα. Η «μοντερνιστική» στρατηγική θα κριθεί, τελικά, από την
ικανότητά της να απαντήσει στα κατ’ εξοχήν μοντέρνα προβλήματα της ανεργίας,
της νέας ένδειας, της χαμηλής ανάπτυξης και της οικοδόμησης της κοινωνικής
διάστασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ενδεχόμενη ήττα του Κολ δεν θα σημάνει μόνον το τέλος του «αιώνιου
καγκελάριου»: θα σημάνει την ήττα του συντηρητισμού σε όλη την Ευρώπη και,
άρα, την ώρα της αλήθειας για τους Ευρωπαίους σοσιαλιστές. Τότε, θα βρεθούν ­
μόνοι ­ απέναντι στον εαυτό τους. Μπροστά στον καθρέπτη τους. Οι σοσιαλιστές
δεν θα μπορούν, πλέον, να επικαλεσθούν πραγματικά ή προσχηματικά εμπόδια. Η
ενδεχόμενη νίκη του Σρέντερ θα είναι η ώρα της αλήθειας για την ευρωπαϊκή Αριστερά.

Ο Γεράσιμος Μοσχονάς είναι επίκουρος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.