«Η Αριστερά δεν συγκινεί πλέον, αλλά κυβερνά»

Στους δεκάδες συμπατριώτες της που την αποθέωναν, τραγουδούσε: «Θα είμαι η
μαμά σας, γιατί όλοι εδώ είστε χωρίς τη μαμά σας». Για τους άλλους, τους
χίλιους τυχερούς που είχαμε συγκεντρωθεί την περασμένη Παρασκευή το βράδυ στην
Πιάτσα ντέλα Σινιορία για να δούμε και να ακούσουμε τη θρυλική «βασίλισσα της
ραΐ», η 76χρονη αλγερινή Σέικα Ρεμίτι τραγουδούσε, λικνιζόταν, χόρευε και
χειρονομούσε. Απολαμβάνοντάς την, συνειδητοποίησα ξαφνικά τι έλειπε κυρίως από
το συνέδριο της ιταλικής Αριστεράς: το πάθος.

Ώστε εγεννήθη αυτοίς νέο κόμμα;

Κατά μία έννοια, αρκετά στενή ομολογουμένως, ναι. Πρόκειται για το «Πράγμα 1»
­ δηλαδή το Κόμμα Δημοκρατικής Αριστεράς (PDS) ­ και τους δορυφόρους του. Ή,
αν προτιμάτε τις συμβολικές αναπαραστάσεις, για τη Βελανιδιά συν το
Τριαντάφυλλο μείον το Σφυροδρέπανο. Για να κάνει τα πράγματα πιο πολύπλοκα, ο
Μάσιμο Ντ’ Αλέμα είπε ότι αυτή η κηπουρική σύνθεση και η Ελιά αποτελούν τις
δύο όψεις της ίδιας πολιτικής.

ΠΛΗΓΜΑ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

Δεν ακούγεται και πολύ μεγαλόπρεπο…

Αυτό είπαν και οι επικριτές της όλης προσπάθειας. Πολλοί μάλιστα είπαν ότι ο
Ντ’ Αλέμα επέφερε αποφασιστικό πλήγμα στον… εαυτό του και υποστήριξαν ότι ο
πραγματικός νικητής του εγχειρήματος είναι η Κομμουνιστική Επανίδρυση του
Φάουστο Μπερτινότι, μοναδικός πλέον διαχειριστής του σφυροδρέπανου, δηλαδή ­
κατά το κόμμα αυτό ­ των συμφερόντων της εργατικής τάξης. Αυτές οι κριτικές
όμως είναι κακόβουλες και ύποπτες. Οι «Δημοκράτες της Αριστεράς» είναι ένα
σύγχρονο κόμμα που μπορεί να μην έχει παρελθόν (αφού ο Ντ’ Αλέμα το
αποκήρυξε), ιδρύθηκε όμως την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου και διαθέτει μια
ηγεσία που αποτελείται από 176 μέλη! Τα 126 προέρχονται από το PDS και τα
υπόλοιπα από τους Εργατικούς του Σπίνι, τη Ρεπουμπλικανική Αριστερά του
Γκουαλτιέρι, τους Ενωτικούς Κομμουνιστές του Κρουτσανέλλι και άλλους. Α, και
ένα (1) μέλος της Αριστερής Νεολαίας του Πελούφο.

Ονόματα άγνωστα στην Ελλάδα…

Σχεδόν και στην Ιταλία! Φαίνεται όμως πως είναι καλοί στην παρέα. Τα άλλα, τα
πιο ηχηρά ονόματα, πήραν τις αποστάσεις τους: ο Ακίλε Οκέτο θα μετέχει μεν,
αλλά με τη δική του «τάση» και τη δική του «κουλτούρα», ο αντιπρόεδρος της
κυβέρνησης Βελτρόνι θα παρακολουθεί με ενδιαφέρον, αλλά απέξω, ενώ ο
σοσιαλιστής Αμάτο ­ για τον οποίο περίπου έγιναν όλα ­ προτιμά να περιμένει
μέχρι να ολοκληρωθεί η ανασυγκρότηση των επιγόνων του Κράξι.

ΕΠΟΧΗ ΜΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ

Μήπως όμως ζούμε στην εποχή των μη χαρισματικών ηγετών και τα ονόματα δεν
έχουν τόση σημασία;

Πράγματι. Ακόμη περισσότερο μάλιστα όταν μιλάμε για ένα κόμμα που είχε την
τύχη να διοικείται κάποτε από τον Ενρίκο Μπερλινγκουέρ και είναι δύσκολο ­ αν
όχι αδύνατο ­ να βρει σήμερα έναν αντάξιο διάδοχό του. Χαρακτηριστικό είναι
ότι τα περισσότερα χειροκροτήματα στην τελική ομιλία του, ο Ντ’ Αλέμα τα
δέχθηκε όταν δικαιολόγησε την αδυναμία της σημερινής Αριστεράς να συγκινεί. Η
παλιά Αριστερά, είπε, μπορεί να οργάνωνε διαδηλώσεις και να μοίραζε
προκηρύξεις, αλλά ­ κι εδώ ύψωσε τον τόνο της φωνής του, εν μέσω γενικής
αποθέωσης ­ έχανε τις εκλογές. Σήμερα έχει σοβαρότερα καθήκοντα από το να
συγκινεί: να κυβερνά.

Τόσο ψυχρός και κυνικός είναι τελικά αυτός ο άνθρωπος;

Καθόλου. Αναγνώρισε μάλιστα ότι ορισμένα πράγματα συγκινούν ή μπορούν να
συγκινήσουν ακόμη και τον ίδιο ­ αρκεί να βρίσκονται στη «σωστή κατεύθυνση».
Συγκινήθηκε, για παράδειγμα, με τη χειραψία του Πέρες με τον Αραφάτ.
Συγκινείται βλέποντας να στρατεύονται μαζί του οι χριστιανοί, οι ίδιοι που
κάποτε επέσειαν την απειλή του κομμουνισμού. Και θα συγκινηθεί ακόμη
περισσότερο «τη μέρα που τα παιδιά της Ιταλίας θα αισθάνονται υπερήφανα για
την πατρίδα τους, όπως τα παιδιά της Αγγλίας και της Γαλλίας»…

Η ΓΝΩΜΗ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ

Οι ξένοι ηγέτες τι είπαν;

Δεν ήταν και πολλοί. Εκείνος που αναφέρθηκε περισσότερο, ο Τόνυ Μπλαιρ,
έστειλε απλώς ένα χαιρετισμό. Ο Φρανσουά Ολλάντ και ο Χοακίμ Αλμούνια, οι
γραμματείς των σοσιαλιστικών κομμάτων της Γαλλίας και της Ισπανίας, ήταν
εθιμοτυπικοί. Ρώτησα τον δεύτερο αν πιστεύει ότι είναι δυνατή η ενότητα
ολόκληρης της ευρωπαϊκής Αριστεράς (παρά τις διαφωνίες της σε θέματα όπως το
κράτος προνοίας, το 35ωρο ή ο πόλεμος κατά του Ιράκ) ή είναι προτιμότερο να
υπάρχουν δύο εναλλακτικές Αριστερές, όπως λέει ο Μπερτινότι.

Μου έδωσε την εξής απάντηση: «Εγώ δεν βλέπω μια τόσο βαθιά διαίρεση της
ευρωπαϊκής σοσιαλιστικής Αριστεράς. Είμαστε ενωμένοι στα βασικά, ο καθένας με
τις αποχρώσεις του, με τη λογική του, αλλά υπάρχει μια συναίνεση, πράγμα
ιδιαίτερα σημαντικό. Αν η οικονομική και νομισματική ενοποίηση μας βρει
διχασμένους, αυτός που θα επωφεληθεί θα είναι η Δεξιά». Δεν κατάλαβα και πολλά
πράγματα ­ αλλά αυτά έχουν οι μη χαρισματικοί ηγέτες.

Σ’ αυτόν τον γενικό ζόφο έσκασε κανένας ομιλητής χαμόγελο;

Ναι, η Πωλίν Γκρην. Η συμπαθέστατη πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Ομάδας του
Ευρωκοινοβουλίου ήταν χαρούμενη γιατί ο πρωθυπουργός της την είχε διαβεβαιώσει
ότι η πρότασή του για μια Σοσιαλδημοκρατική Διεθνή μαζί με τους Δημοκρατικούς
του Κλίντον δεν έρχεται σε αντίθεση με την υπάρχουσα Σοσιαλιστική Διεθνή. Ο
χαιρετισμός της ήταν από τους λίγους ουσιαστικούς. Κατήγγειλε τα πολεμικά
σχέδια κατά του Ιράκ και δεν δίστασε να μας αποκαλέσει όλους «comrades». Ούτε
μία ούτε δύο: έξι φορές το είπε.

ΟΙ «ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ»

Δηλαδή «συντρόφους»; Μα δεν είναι απαγορευμένη αυτή η λέξη;

Γύρω από το θέμα αυτό υπήρξε μια μικροδιαμάχη. Ο Ερμάνο Γκοριέρι, πρώην
υπουργός των Χριστιανοδημοκρατών (στην κυβέρνηση Φανφάνι) και σήμερα πρόεδρος
των Χριστιανοσοσιαλιστών που μετέχουν στο «Πράγμα 2», παρακάλεσε να μη
χρησιμοποιείται πλέον αυτή η προσφώνηση. Ο Ντ’ Αλέμα όμως, σε μια επίδειξη
μεγαλοψυχίας, ανήγγειλε στον τελικό του λόγο την απόφασή του να παραμείνει
νόμιμη αυτή η λέξη. Και… αποθεώθηκε.

Σε λίγο θα μας πεις ότι στο τέλος του συνεδρίου ακούστηκε και η «Διεθνής»…

Βεβαίως, μετά τον εθνικό ύμνο της Ιταλίας φυσικά. Υπήρξε όμως μια
πρωτοτυπία: οι σύνεδροι συνόδευσαν τον ύμνο στην εργατική τάξη με ρυθμικά
χειροκροτήματα! Εντάξει, δεν περίμενε κανείς να υψώσουν τη γροθιά, μπορούσαν
όμως τουλάχιστον να παραμείνουν σιωπηλοί. «Εμπρός της γης οι κολασμένοι» με
ρυθμικά χειροκροτήματα; Τι θα δούμε ακόμη, να το χορεύουν; Ο ενθουσιασμός δεν
κράτησε όμως για πολύ, αφού στη δεύτερη στροφή η «Διεθνής» κόπηκε απότομα.
Ίσως επειδή έσπευδαν να εγκαταλείψουν (σε ένδειξη διαμαρτυρίας;) την αίθουσα
διάφοροι εκλεκτοί συνδαιτυμόνες, με επικεφαλής τον υπουργό Εξωτερικών Λαμπέρτο Ντίνι.

ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΡΑΦΑ

Τελευταίος ποιος αποχώρησε;

Ο Βάλτερ Βελτρόνι, ο «ωραίος» της ιταλικής κυβέρνησης. Αφενός δεν μπορούσε να
πάρει τα πόδια του βλέποντας τον πολιτικό του ρόλο να συρρικνώνεται
επικίνδυνα. Αφετέρου, είχε να μοιράσει αυτόγραφα στις πολυάριθμες θαυμάστριές του.

Τι θα κάνει τώρα ο Ντ’ Αλέμα;

Ζυμώσεις. Και κάθε Παρασκευή, αρχίζοντας απ’ αυτή την εβδομάδα, θα γράφει μια
ειδική στήλη στην «Ουνιτά» όπου θα απαντά σε απορίες αναγνωστών. Προφανώς
διάλεξε αυτή την εφημερίδα επειδή αποφάσισε πρόσφατα να αντικαταστήσει την
κόκκινη γραμμή στην πρώτη της σελίδα με μια ουδέτερη γαλάζια…

ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ της ιταλικής Αριστεράς διαπνεόταν από μια τέτοια μελαγχολία και
διάθεση αυτομαστίγωσης, που μάλλον δεν προσφέρεται για μίμηση από τους Έλληνες
συντρόφους τού Μάσιμο ντ’ Αλέμα. Άλλωστε οι Έλληνες σοσιαλιστές ούτε
εκπροσωπήθηκαν στο βήμα ούτε αναφέρθηκαν γενικότερα μεταξύ των ουσιαστικών
παραγόντων της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας.

Η Φλωρεντία, όμως, είναι μια ήσυχη και γοητευτική πόλη, με ένα ελκυστικό
ποτάμι, μια υπέροχη γέφυρα (το Πόντε Βέκιο, τη μοναδική γέφυρα που διασώθηκε
από την αγριότητα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) και «χαλαρούς» κατοίκους ­ που
μερικές φορές έχουν αξιόλογες ιδέες.

ΔΥΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Δέκα η ώρα το πρωί της περασμένης Παρασκευής, έξω από τον Ντουόμο, τον
επιβλητικό καθεδρικό ναό της πόλης. Οι εργαζόμενοι στον χώρο της υγείας
πραγματοποιούν συγκέντρωση και απεργία, διαβεβαιώνοντας ότι εγγυώνται τις
στοιχειώδεις υπηρεσίες. Η διαδήλωσή τους, όμως, είναι πρωτότυπη. Πρώτα από όλα
δεν κλείνει τον δρόμο και δεν εμποδίζει τον κόσμο να πάει στη δουλειά του.
Έπειτα, και το σημαντικότερο, έχει μουσική υπόκρουση. Ένας σαλπιγκτής και ένας
τυμπανιστής με πανύψηλα ξυλοπόδαρα και ένας ακορντεονίστας που πατάει με τα
πόδια του στη γη παίζουν το «When the Saints go marching in» και άλλους
γνωστούς σκοπούς, προς τέρψη των παρευρισκομένων και ιδίως των Γιαπωνέζων
τουριστών, που σπεύδουν να τους φωτογραφήσουν.

Την ίδια ώρα συνάδελφοί τους μοιράζουν προκηρύξεις και ενημερώνουν τους πεζούς
για τα αιτήματά τους. Δεν λείπουν βέβαια τα (λιγοστά) πανό και οι σημαίες.
Μπορεί να μην υπάρχει μαζικότητα, η αποτελεσματικότητα μιας εκδήλωσης
εξασφαλίζεται όμως με πολλούς τρόπους.

Παράδειγμα δεύτερο: ένας από τους φτωχούς και τους αστέγους της πόλης (που
πρέπει να είναι αρκετοί, παρ’ όλο που δεν φαίνονται) ζητεί τη βοήθεια
συμπολιτών και τουριστών. Όχι παρακαλώντας, πιέζοντας ή απλώνοντας το χέρι. Σε
ένα μωρουδιακό καρότσι έχει τοποθετήσει το σκυλί του μαζί με έξι – επτά
κουταβάκια, που είναι ζήτημα αν έχουν κλείσει λίγες ημέρες ζωής. Χωρίς πολλά
λόγια και παρακάλια. Έχει απλώς γυρίσει το καπέλο του ανάποδα. Και δεν
προλαβαίνει να το αδειάζει.

Γιατί στις ημέρες μας η ευαισθησία εκδηλώνεται συχνότερα απέναντι στα ζώα παρά
στους ανθρώπους.