Κακός μαθητής… το εκπαιδευτικό μας σύστημα

Ανεξεταστέο άφησε το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ο Οργανισμός για την
Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ). Στη φετινή Βάση Δεδομένων για την
Εκπαίδευση, τα στοιχεία και οι εκτιμήσεις για την Ελλάδα περιγράφουν με μελανά
χρώματα την Παιδεία στη χώρα μας.

Οι δαπάνες για την Εκπαίδευση είναι οι χαμηλότερες μεταξύ των 29
κρατών-μελών του Οργανισμού, καθώς διαθέτουμε μόλις το 2,4% του Ακαθάριστου
Εγχώριου Προϊόντος μας για τα έξοδα στις τρεις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Από τα
λιγοστά αυτά χρήματα, τη μερίδα του λέοντος έχει η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση,
όπου η δαπάνη ανά μαθητή υπολογίζεται στα 2.680 δολάρια (750.000 δραχμές) τον
χρόνο. Στους μαθητές της Μέσης Εκπαίδευσης αναλογεί το ποσό των 1.490 δολαρίων
(417.000 δραχμών).

Και να ‘ταν μόνο αυτό… Οι Έλληνες καθηγητές αμείβονται πολύ λιγότερο από
τους Ευρωπαίους ή Αμερικανούς συναδέλφους τους, οι ρυθμοί ανόδου του
μορφωτικού επιπέδου στη χώρα μας υπολείπονται των υπολοίπων κρατών και οι
μαθητές μας εμφανίζουν από τις χαμηλότερες επιδόσεις στα Μαθηματικά, τη Φυσική
και τη Χημεία.

ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ αναδεικνύεται η χώρα με τις λιγότερες δαπάνες για την Εκπαίδευση,
σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Οργανισμού για την Οικονομική Συνεργασία και
Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ). Η χώρα μας, μαζί με την Τουρκία, καλύπτουν τα κάτω άκρα στον
χάρτη του ΟΟΣΑ σχετικά με τις δαπάνες για την Εκπαίδευση, καθώς διαθέτουν
λιγότερο από το 3,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) στον τομέα αυτό.

Οι περισσότερες από τις χώρες – μέλη του ΟΟΣΑ ξοδεύουν γύρω στο 5%-6% του ΑΕΠ,
αν και οι διαφοροποιήσεις είναι μεγάλες. Μόνο ο Καναδάς και η Δανία αφιερώνουν
πάνω από 7% για την Εκπαίδευση. Είναι σαφές πως οι χώρες με το υψηλότερο ΑΕΠ
έχουν τη δυνατότητα να ξοδεύουν περισσότερα. Έτσι, σε 11 από τις 16 χώρες όπου
το ΑΕΠ ξεπερνά τα 16.000 δολάρια ανά κάτοικο, το κόστος για την Εκπαίδευση
κάθε μαθητή ξεπερνά κατά 25% το ύψος ενός μέσου εισοδήματος ­ κάτι που δεν
συμβαίνει ποτέ στις χώρες που βρίσκονται κάτω από το όριο των 16.000 δολαρίων.

Για το χαμηλό ποσοστό της Ελλάδας ευθύνονται, μεταξύ άλλων, οι χαμηλοί μισθοί
των καθηγητών, οι οποίοι ­ κατά κανόνα ­ απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος των
συνολικών δαπανών για την Παιδεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, στον
Έλληνα καθηγητή αναλογούν 1.235 δολάρια (345.000 δραχμές), τη στιγμή που το
αντίστοιχο ποσό για τον Βέλγο συνάδελφό του είναι 3.832 δολάρια (περίπου ένα
εκατομμύριο δραχμές) και για τον Ιταλό 2.326 δολάρια (650.000 δραχμές). Μετά
15 χρόνια προϋπηρεσίας, η ετήσια αμοιβή του Έλληνα φτάνει τα 16.420 δολάρια
(περίπου 4,5 εκατομμύρια δραχμές), ενώ ο Γερμανός εισπράττει σχεδόν τα
διπλάσια χρήματα (37.060 δολάρια, 10 εκατομμύρια τριακόσιες χιλιάδες δραχμές).

Στην προσπάθειά του να προτείνει μια πολιτική για την Εκπαίδευση, ο ΟΟΣΑ
αναφέρεται σε έρευνα (αντιπροσωπευτική των παγκόσμιων συνθηκών) που έγινε στα
σχολεία των ΗΠΑ, η οποία αποδεικνύει πως όσο περισσότερα χρήματα ξοδεύονται
για τα σχολεία, τόσο καλύτερα αποτελέσματα έχει να επιδείξει η Εκπαίδευση, σε
κάθε χώρα. Επισημαίνεται, ωστόσο, πως μεγάλη σημασία έχει ο τρόπος αξιοποίησης
του προϋπολογισμού για την Παιδεία, το περιβάλλον του σχολείου και το είδος
του, ενώ κάθε χώρα θα πρέπει να συνυπολογίσει τους παράγοντες εκείνους που
θεωρούνται σημαντικότεροι για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού της συστήματος.

ΤΟ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ επίπεδο μαθητών, φοιτητών, αλλά και επαγγελματιών ακολουθεί
ανοδική τάση παντού στο κόσμο. Στην Ελλάδα, όμως, οι οικονομικές δυσκολίες, οι
χαμηλοί μισθοί των καθηγητών, οι λιγοστές ώρες διδασκαλίας και τα προβλήματα
που αντιμετωπίζουν πολλοί μαθητές στα Μαθηματικά, τη Φυσική και τη Χημεία,
φαίνεται ότι βάζουν φρένο.

Στις περισσότερες άλλες χώρες-μέλη του Οργανισμού για την Οικονομική
Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ), η στροφή μικρών και μεγάλων προς την
εκπαίδευση είναι εντυπωσιακή. Αυτό είναι και το στοιχείο που προβάλλεται
περισσότερο απ’ όλα στη φετινή Βάση Δεδομένων για την Εκπαίδευση, που έδωσε
στη δημοσιότητα ο Οργανισμός. Όλο και περισσότεροι νέοι φροντίζουν για τη
μόρφωσή τους, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πια στην Εκπαίδευση των ήδη
εργαζομένων και των επαγγελματιών.

«Εκτιμάται πως, καθώς οι περισσότερο μορφωμένοι αντικαθιστούν, σταδιακά, την
υπάρχουσα εργατική δύναμη, το μορφωτικό επίπεδο του απασχολούμενου πληθυσμού
θα αυξάνεται διαρκώς», επισημαίνει η παγκόσμια εκπαιδευτική στατιστική του ΟΟΣΑ.

Η Ελλάδα, με τους δικούς της χαμηλούς ρυθμούς μορφωτικής ανάπτυξης, κρατά,
σήμερα, την 17η θέση ανάμεσα στα 29 μέλη του ΟΟΣΑ. Το 43% των Ελλήνων, ηλικίας
από 25-64 ετών, είναι άνθρωποι υψηλού μορφωτικού επιπέδου. Η Αμερική έχει τα
πρωτεία, με αντίστοιχο ποσοστό 86%. Ακολουθούν η Γερμανία, η Ελβετία, η
Νορβηγία και η Μεγάλη Βρετανία. Σε αυτές τις πέντε χώρες οι τελειόφοιτοι
ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης ξεπερνούν σε ποσοστό το 75%.

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει πως, αν συνεχιστούν οι ίδιοι ρυθμοί μέχρι το 2015, το υψηλό
αυτό ποσοστό θα αντιπροσωπεύει τις μισές σχεδόν από τις χώρες-μέλη του. Όχι,
όμως, και την Ελλάδα. Γιατί, ενώ στα υπόλοιπα κράτη το υψηλό μορφωτικό επίπεδο
θα είναι χαρακτηριστικό της απολύτου σχεδόν πλειοψηφίας του πληθυσμού, στη
χώρα μας μόνο το 66% θα έχει ανώτερη ή πανεπιστημιακή μόρφωση.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ, Φυσική και Χημεία δεν είναι τα αγαπημένα μαθήματα των Ελλήνων,
καθώς τα ποσοστά αποτυχίας τους στους τομείς αυτούς είναι από τα πιο υψηλά
ανάμεσα στα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ. Ιδιαίτερα στα Μαθηματικά, και παρά τις
μεμονωμένες διακρίσεις της χώρας μας, το ποσοστό αποτυχίας φθάνει το 28,1% και
είναι το δεύτερο υψηλότερο, μετά το 38,2% της Πορτογαλίας.

«Μαθηματικά» προβλήματα, πάντως, αντιμετωπίζουν και χώρες όπως η Αμερική, η
Μεγάλη Βρετανία, η Ισλανδία, η Νέα Ζηλανδία και η Ισπανία, όπου όμως τα
ποσοστά αποτυχίας είναι σαφώς μικρότερα. Κακές επιδόσεις εμφανίζουν, επίσης,
οι μαθητές της Ελλάδας στη Χημεία, τη Φυσική και τις Επιστήμες γενικότερα ­
έναν κλάδο που μόνον επαρκώς δεν διδάσκεται στα ελληνικά σχολεία.

Σχολιάζοντας τις χαμηλές επιδόσεις των μαθητών, η έκθεση του ΟΟΣΑ για την
Εκπαίδευση επισημαίνει πως «ήταν αναμενόμενο, καθώς οι χώρες με τη γενικότερη
μειονεκτική θέση και μορφωτική παρουσία έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να
φιλοξενούν μεγάλο αριθμό “αδύνατων” μαθητών».

Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ επιβεβαιώνουν πως «οι κίνδυνοι περιθωριοποίησης, ανεργίας
ή χαμηλού εισοδήματος δεν αφορούν πια μόνον εκείνους που αφήνουν νωρίς το
σχολείο, αλλά αγγίζουν σημαντική μερίδα των νέων, που είναι μεν απόφοιτοι
Μέσης Εκπαίδευσης αλλά οι μαθηματικές ή γλωσσικές τους ικανότητες είναι
χαμηλού επιπέδου».

Όσον αφορά τις προτεινόμενες λύσεις, σημειώνεται πως θα πρέπει τα μαθησιακά
προβλήματα, που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της Μέσης Εκπαίδευσης, να
επιλύονται και όχι να αγνοούνται. Συγκεκριμένα, αναφέρεται πως «οι άνθρωποι
που καθορίζουν την εκπαιδευτική πολιτική των κρατών θα πρέπει να αναθεωρήσουν
το εκπαιδευτικό τους σύστημα, να επισημάνουν τη μορφή και την έκταση των
μαθησιακών δυσκολιών. Γιατί, οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές όχι μόνον από
κοινωνική αλλά και από οικονομική άποψη».

ΟΛΟΕΝΑ και περισσότεροι νέοι ενδιαφέρονται να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους
σε πανεπιστημιακά ή άλλα, αντίστοιχα, ιδρύματα, ενώ παράλληλα αυξάνεται και ο
αριθμός των ανθρώπων εκείνων που έχουν τελειώσει από καιρό το σχολείο και
αποφασίζουν να αποκτήσουν ανώτερη ή ανώτατη μόρφωση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία από τη φετινή Βάση Δεδομένων για την Εκπαίδευση, το
μεγάλο ενδιαφέρον για ανώτερη μόρφωση οφείλεται αφενός στο γεγονός ότι
περισσότεροι μαθητές ολοκληρώνουν με επιτυχία τη Μέση Εκπαίδευση και αφετέρου
στις υψηλές επαγγελματικές απαιτήσεις και την εξειδίκευση στους χώρους εργασίας.

«Σε ορισμένες χώρες, οι μισοί περίπου από τους εισαχθέντες στην Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση είναι άνω των 25 ετών», αναφέρει η έκθεση του ΟΟΣΑ, επισημαίνοντας
πως το ποσοστό αυτό διαφοροποιείται, ανάλογα με τις συνθήκες που χαρακτηρίζουν
την πανεπιστημιακή εκπαίδευση σε κάθε χώρα. Έτσι, στην Ελλάδα, το ποσοστό των
«ενηλίκων» ή των ήδη επαγγελματιών φοιτητών είναι ακόμη μικρό (μόλις 6,5%) και
δεν υπάρχουν στοιχεία για τους ανθρώπους άνω των 35 που αποφασίζουν να
συνεχίσουν σε πανεπιστημιακή μόρφωση.