ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η γενετική στο πιάτο μας

Μεταλλαγμένες τροφές. Οι εκτάσεις όπου καλλιεργούνται φτάνουν τα 100 εκατομμύρια στρέμματα

Αντίθετα με τον συντηρητικό προκάτοχό του, ο Λιονέλ Ζοσπέν αποφάσισε να
επιτρέψει την καλλιέργεια γενετικά μεταλλαγμένου καλαμποκιού στη Γαλλία.
Δείγμα προόδου; Ή αδυναμίας;

ΕΚΑΤΟ εκατομμύρια στρέμματα: τόσες είναι οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις γενετικά
μεταλλαγμένων φυτών σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Μισέλ
Άιγκλ, αντιπροέδρου της γαλλικής Επιτροπής Βιομοριακής Μηχανικής. Οι
κυριότεροι παραγωγοί είναι η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς. Και τα
κυριότερα φυτά, το βαμβάκι, το καλαμπόκι, η ντομάτα και η κράμβη. Στις
περισσότερες περιπτώσεις, πρόκειται για ποικιλίες όπου έχει εισαχθεί ένα ξένο
γονίδιο ώστε να είναι ανθεκτικές είτε σε ένα εντομοκτόνο είτε σε ένα έντομο.

Το 15% του βαμβακιού που καλλιεργείται στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει έτσι
υποστεί γενετική τροποποίηση ώστε να αντέχει σε ένα λεπιδόπτερο. Το καλαμπόκι
που αντέχει στην πυραλίδα καταλαμβάνει το ένα δέκατο των αμερικανικών εκτάσεων
αραβοσίτου ­ και μετά την άδεια που έδωσε προχθές η γαλλική κυβέρνηση θα
καλλιεργηθεί για πρώτη φορά και στην Ευρώπη. Το 20% της κράμβης του Καναδά
είναι επίσης γενετικά μεταλλαγμένο. Όσο για την ντομάτα που δεν σαπίζει, το
πρώτο μεταλλαγμένο φυτό στον κόσμο που έλαβε άδεια το 1993 στις ΗΠΑ, η διάδοσή
της είναι πλέον ανεμπόδιστη.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, το 2001 οι γενετικά μεταλλαγμένες καλλιέργειες
μπορεί να φτάνουν και στο 54% των συνολικών γεωργικών εκτάσεων. Αυτή την
πραγματικότητα επικαλέστηκε η γαλλική κυβέρνηση, δικαιολογώντας την απόφασή
της να επιτρέψει το καλαμπόκι της ελβετικής εταιρείας Novartis. Και υποσχέθηκε
διαφάνεια, ενημέρωση και αυστηρούς ελέγχους. «Οι καταναλωτές έχουν την
εντύπωση ότι για τα πρόσφατα μεγάλα προβλήματα, όπως οι τρελές αγελάδες, δεν
ήταν επαρκώς ενημερωμένοι», τόνισε η υφυπουργός Κατανάλωσης Μαριλίζ Λεμπρανσύ.
Το θέμα είναι σοβαρό. Μετά το καλαμπόκι, αναμένονται στα καταστήματα της
Ευρώπης και τα πρώτα προϊόντα που θα περιέχουν γενετικά μεταλλαγμένη σόγια. Οι
διαμαρτυρίες της Γκρηνπής είναι έντονες, αλλά δύσκολα θα σταματήσουν τη ροή
των πραγμάτων.

Είναι αυτές οι καλλιέργειες επικίνδυνες για την υγεία μας; Όλα εξαρτώνται από
τη φύση της νέας πρωτεΐνης που παρασκευάζεται χάρις στο ξένο γονίδιο, εξηγεί η
«Λιμπερασιόν». Με βάση τα πειράματα που έχουν κάνει, οι επιστήμονες είναι
αισιόδοξοι, χωρίς όμως να μπορούν να αποκλείσουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις για
την υγεία μας εξαιτίας της επανειλημμένης κατανάλωσης τέτοιων πρωτεϊνών. Ακόμη
μεγαλύτερη είναι η αβεβαιότητα γύρω από τους κινδύνους που αντιμετωπίζει το
περιβάλλον: κι αν ένα φυτό που αντέχει σε ένα εντομοκτόνο διασταυρωθεί με ένα
άγριο «ξαδελφάκι» του και του μεταδώσει το «καλό» του γονίδιο; Αυτός είναι ο
λόγος που η γαλλική κυβέρνηση έδωσε άδεια για το καλαμπόκι (που δεν έχει
«συγγενείς» στην Ευρώπη), όχι όμως και για την κράμβη ή το παντζάρι.

Όσο για τις ετικέτες που θα προειδοποιούν τον καταναλωτή, υπάρχει σχετική
απόφαση της Κομισιόν από την 1η Νοεμβρίου. Αλλά οι βιομήχανοι περιμένουν ακόμη
«επίσημη» ενημέρωση…