Μια αισιόδοξη νεολαία με νέες αξίες

Βαθιές αλλαγές στις αξίες και την ιδεολογία της νεολαίας μας έχουν επιφέρει οι
«σκληρές» πολιτικές της λιτότητας και η αυξημένη, τα τελευταία χρόνια,
ανεργία, που κυρίως αγγίζει τις μικρότερες ηλικίες. Στη μεγάλη πανελλαδική
δημοσκόπηση της Μέτρον Ανάλυσις, που έγινε τον Ιούνιο με δείγμα 1.652 πολιτών
ηλικίας 16 έως 29 χρόνων, εκφράζεται η «μεγάλη αντίφαση» στα πιστεύω της νέας γενιάς.

Από τις απαντήσεις στα ­ αρκετά ­ ερωτήματα της έρευνας, προκύπτει το πορτρέτο
μιας γενιάς γενικά αισιόδοξης, βαθιά προσηλωμένης στη δημοκρατία, όπως και
στην ευρωπαϊκή ιδέα, αλλά και μιας γενιάς με αγωνία για την προσωπική
αποκατάσταση και με μεγάλο βαθμό ξενοφοβίας και λανθάνοντος ρατσισμού, που
εδράζονται σε καθαρά οικονομικό υπόβαθρο.

Από την άλλη πλευρά, είναι χαρακτηριστικό ­ και της αλλαγής στις αξίες των
νέων μας ­ ότι η «οικολογία», ως αξία, έρχεται πρώτη στην αξιολόγησή τους, ενώ
ακολουθεί η «παραγωγικότητα».

Η δημοσκόπηση της Μέτρον Ανάλυσις καταγράφει στην πραγματικότητα μία ήττα των
στερεοτύπων της Αριστεράς, πού κυριαρχούσαν την περίοδο μετά τη μεταπολίτευση.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η Αριστερά, ως αξία, καταλαμβάνει μία από τις
χαμηλότερες θέσεις στην προτίμηση των νέων, ενώ και τα ίδια τα κόμματα ­ όπως
πιστεύουν 3 στους 4 νέους ­ δεν θεωρούνται ότι μπορούν να αντιμετωπίσουν τα
σύγχρονα προβλήματα. Σημειώνεται πάντως, ότι ­ σε αντίθεση με τα ευρήματα
άλλων δημοσκοπήσεων που έχουν γίνει στο γενικό κοινό της χώρας ­ η διαδήλωση,
η απεργία και ­ σε μικρότερο βαθμό ­ η κατάληψη, είναι ψηλά στις αξίες των νέων.

Έχει, πάντως, ιδιαίτερο ενδιαφέρον το γεγονός ότι όταν οι ερωτήσεις αφορούν τα
κόμματα της σημερινής πολιτικής σκηνής, οι απαντήσεις των ανθρώπων ηλικίας από
16 έως 29 ετών δεν διαφέρουν σημαντικά από εκείνες των «γενικών ερευνών».
Χαρακτηριστικά, το ΠΑΣΟΚ προηγείται ­ με σχετικά μικρές διαφορές, πάντως ­ σε
όλες τις ερωτήσεις που αφορούν την τοποθέτηση των νέων απέναντι στα σημερινά
κόμματα.

Μάλιστα, στην περίπτωση αυτή, δεν προκαλούν εντύπωση τα μεγάλα ποσοστά της
συνολικής άρνησης (που εκφράζονται με την απάντηση «κανένα κόμμα»), αφού
παρατηρούνται και στις γενικές έρευνες.

Πάντως, έστω και με μικρό ποσοστό ­ 25,3% ­ το ΠΑΣΟΚ θεωρείται ότι «είναι πιο
κοντά στη σημερινή εποχή», έναντι 18,7% της Νέας Δημοκρατίας που εξακολουθεί,
παρά την πολιτική Έβερτ, να θεωρείται ότι «εκφράζει τα συμφέροντα των
πλουσίων», σε ποσοστό μάλιστα που ξεπερνά το 50%.

Ακόμα, ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του ΚΚΕ: στην ερώτηση κατά πόσον
«είναι πιο κοντά στις ιδέες σας» παίρνει ένα 3,6%, αλλά στην ερώτηση «κατά
πόσον εκφράζει τα συμφέροντα των εργαζομένων», φθάνει το 21%..

ΕΔΑΦΟΣ στη νεολαία της χώρας μας βρίσκει η ξενοφοβία, αλλά και ­ δευτερευόντως
­ ο ρατσισμός. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι απαντήσεις στο κατά πόσον οι νέοι
θα μπορούσαν να έχουν φίλο έναν Γάλλο ή έναν Αλβανό είναι αποκλίνουσες ­ το
83,1% λένε «ναι» στη φιλία με τον Γάλλο και μόλις 50,5% λένε «ναι» στη φιλία
με Αλβανό. Μάλιστα, το σχετικό ποσοστό πέφτει στο 43,6% στις κοπέλες.

Όμως, ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απαντήσεις των νέων σχετικά
με το ποιος είναι ο βασικός λόγος της ανεργίας: Το 70,3% εμφανίζεται να
πιστεύει ότι την κύρια ευθύνη «έχουν οι ξένοι, που παίρνουν τις δουλειές των Ελλήνων».

Επίσης, μόλις οι 4 στους 10 πιστεύουν ότι οι μετανάστες εργαζόμενοι πρέπει να
έχουν ίσες αμοιβές και δικαιώματα με τους Έλληνες εργαζομένους», ενώ οι 6
στους 10 αποδίδουν ευθέως την αύξηση της εγκληματικότητας στους Αλβανούς λαθρομετανάστες.

Η ΑΓΩΝΙΑ για το οικονομικό μέλλον κυριαρχεί μεταξύ των νέων της χώρας μας,
σύμφωνα με τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης της Μέτρον Ανάλυσις. Είναι
χαρακτηριστικό ότι το πρόβλημα της ανεργίας και τα οικονομικά, όπως και η
επαγγελματική αποκατάσταση, θεωρούνται ως τα σημαντικότερα ζητήματα που τους απασχολούν.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι προβλήματα όπως εκείνα της
εξωτερικής πολιτικής ή ανεπάρκειας των κομμάτων και των πολιτικών, ακόμα και
τα ναρκωτικά, εμφανίζονται να είναι πολύ πιο χαμηλά στην ιεράρχηση των νέων ­
κι αυτό, παρά την κρατούσα αντίληψη περί μονοπώλησης του ενδιαφέροντος της
νέας γενιάς από αυτά.

Μάλιστα, η ιεράρχηση δεν αλλάζει ούτε και όταν το ερώτημα δεν αφορά την
ιεράρχηση των προσωπικών τους προβλημάτων, αλλά εκείνη των προβλημάτων της
ίδιας της χώρας. Σύμφωνα με τους αναλυτές, μία τέτοια στάση αναδεικνύει την
τάση ιδιώτευσης και την έλλειψη οράματος που είναι κυρίαρχη στη νέα γενιά.

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ είναι σήμερα η πλέον θετική αξία για τους νέους της χώρας μας,
σύμφωνα με τα αποτελέσματα της πανελλαδικής δημοσκόπησης της εταιρείας Μέτρον
Ανάλυσις ­ η αποδοχή της μπορεί να θεωρηθεί καθολική, αφού πάνω από 9 στους 10
την καταγράφουν ως την πλέον σημαντική αξία τους.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι πάντως και ­ επίσης καθολική ­ η αποδοχή που
συγκεντρώνει ο όρος «παραγωγικότητα», κάτι που δεν είχε παρατηρηθεί σε
ανάλογες έρευνες που είχαν πραγματοποιηθεί την περασμένη δεκαετία.

Ενδεικτική της «φιλευρωπαϊκής στάσης» της ελληνικής νεολαίας είναι και το
γεγονός ότι 7 στους 10 αναφέρουν την Ευρωπαϊκή Ενωση ως θετική αξία ­ κάτι που
επίσης δεν είχε παρατηρηθεί σε τέτοια έκταση στο παρελθόν..

Η εγκατάλειψη του δίπολου Δεξιά – Αριστερά εκφράζεται και μεταξύ των νέων μας,
στο βαθμό που εκφράζεται και στις γενικές έρευνες της κοινής γνώμης της χώρας
­ είναι όμως ενδιαφέρον ότι στη νέα γενιά, ο όρος «σοσιαλισμός» παραμένει
θετική αξία για έναν στους δύο.

Ξεκάθαρα θετική φόρτιση ­ αντίθετα με ό,τι εκφράζεται στο σύνολο της κοινής
γνώμης ­ έχει για την απεργία η νεολαία, αλλά προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι
η κατάληψη έχει ιδιαίτερα χαμηλή αποδοχή ­ μόλις 3 στους 10 βλέπουν ένα τέτοιο
«μέσο πάλης» με θετικό τρόπο.

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ στην εργασία επιλέγουν ως το σπουδαιότερο οι νέοι μας ­ και
μάλιστα σε ποσοστό άνω του 80%, πράγμα που αποδεικνύει τη μεγάλη αγωνία της
νέας γενιάς για την οικονομική αποκατάσταση, αλλά και την ανησυχία της για την
συνεχιζόμενη άνοδο της ανεργίας. Επίσης, πολύ ψηλά ­ ακόμα και από το δικαίωμα
της ψήφου ­ έρχεται στην εκτίμησή τους το δικαίωμα στη μόρφωση. Σύμφωνα με
τους αναλυτές, αυτό έρχεται να συμπληρώσει την αγωνία για την ανεργία, μιας
και η μόρφωση θεωρείται σήμερα ως ένα από τα σημαντικότερα εφόδια για την
ανεύρεση μιας εργασίας.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η σπουδαιότητα που προσδίδουν οι νέοι μας στη
σεξουαλική ελευθερία ­ παρά το γεγονός ότι το 84,3% δηλώνει ότι γι’ αυτούς
έχει πολύ μεγάλη σημασία στη ζωή τους η θρησκεία.

Πάντως, είναι ενδεικτικό ότι το δικαίωμα στην απεργία είναι αρκετά χαμηλά στις
επιλογές των νέων ­ μόλις 4 στους 10 το περιλαμβάνουν μεταξύ των σημαντικών δικαιωμάτων.

ΕΡΕΥΝΑ: Πανελλαδική Έρευνα Νεολαίας.

ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: Ποσοτική έρευνα με προσωπικές συνεντεύξεις και χρήση
δομημένου ερωτηματολογίου.

ΔΕΙΓΜΑ: Το μέγεθος του δείγματος ήταν 1.652 άτομα ηλικίας 16 έως 29 ετών.

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ: Ακολουθήθηκε η τεχνική της τρισταδιακής δειγματοληψίας.

ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Η περιοχή έρευνας ήταν το σύνολο της χώρας
συμπεριλαμβανομένων των νήσων Αιγαίου και Ιονίου.

ΣΤΑΘΜΙΣΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ: Προκειμένου να εξισορροπηθούν τυχόν παράγοντες
μεροληψίας, το δείγμα σταθμίστηκε εκ των υστέρων, ως προς το φύλο, την ηλικία,
την αστικότητα και την προηγούμενη εκλογική συμπεριφορά των ερωτωμένων που
είχαν δικαίωμα ψήφου στις βουλευτικές εκλογές 1996.

ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: Η έρευνα πεδίου πραγματοποιήθηκε από 11 έως 25 Ιουνίου.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ FIELD: Για την πραγματοποίηση της έρευνας πεδίου εργάστηκαν
12 επόπτες και 92 ερευνητές.