ΠΡΟΣΩΠΑ Κίνδυνος διάλυσης κρατών

Επιστροφή στο 1707. Σκωτσέζοι με στολές των προγόνων τους πανηγυρίζουν για την αυξημένη αυτονομία τους

Η Σκωτία πανηγυρίζει ακόμη για την «αναγέννηση» του Κοινοβουλίου της, που οι
Άγγλοι είχαν καταργήσει το 1707, αλλά τη χαρά για τη νίκη των αυτονομιστών
μοιράζονται μαζί τους και άλλοι, εκτός Μεγάλης Βρετανίας.

ΣΤΗΝ Ισπανία, οι εφημερίδες της Καταλωνίας ανήγγειλαν με πηχυαίους τίτλους τα
αποτελέσματα του σκωτικού δημοψηφίσματος της 12/9. Ο συνειρμός ήταν προφανής:
Αφού το Εδιμβούργο θέλει να διαχωρίσει τη θέση του και την πολιτική του
εξέλιξη από εκείνη των υπόλοιπων Βρετανών, δικαιούται και η Βαρκελώνη να κάνει
το ίδιο έναντι της κεντρικής κυβέρνησης της Μαδρίτης.

Μάλιστα, λένε οι Καταλανοί, αυτοί δεν θα ψήφιζαν αυτονομία ­ ή και ανεξαρτησία
­ τόσο «διστακτικά» όσο οι Σκωτσέζοι. Θα έλεγαν «Ναι» με ποσοστό όχι 74,3%
αλλά 100%.

Στο Βέλγιο, οι αντιδράσεις ήταν ανάλογες: Οι ολλανδόφωνοι Φλαμανδοί είχαν
ενθουσιαστεί με τους Σκωτσέζους. Οι ίδιοι αγωνίζονται χρόνια τώρα να χωρίσουν
τις τύχες τους από των Βαλλώνων, που μιλούν γαλλικά και θέλουν να πιστεύουν
ότι η χώρα ανήκει σ’ αυτούς.

Στο Μιλάνο και σ’ όλη τη Βόρεια Ιταλία, οι Λομβαρδοί έδειξαν πλήρη κατανόηση
για τους Σκωτσέζους και ελάχιστη συμπάθεια για το Λονδίνο ή για το Μπάκιγχαμ ­
που πήρε κατάκαρδα το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ως πού θα φτάσουν τα αυτονομιστικά κινήματα της
Δυτικής Ευρώπης. Στην Ανατολική, διαλύθηκαν ήδη η Ρωσία, η Γιουγκοσλαβία και η Τσεχοσλοβακία.

Οι Δυτικοί, υποτίθεται, είναι πιο ψύχραιμοι. Η εμμονή όμως ορισμένων
περιφερειών στην αυτονόμησή τους ­ στους κόλπους μίας Ευρώπης όπου, τυπικά
τουλάχιστον, λειτουργούν όλο και πιο ενοποιές δυνάμεις, ξυπνά ιστορικές μνήμες
που είχαν κλειστεί στο χρονοντούλαπο. Αναρριπίζει πάθη. Και δεν παύει να
δημιουργεί κινδύνους εκτροπής.

Οι Καταλανοί μιλούν ακόμη με μίσος για τον Φίλιππο τον Ε’, που με τα
στρατεύματά του εισέβαλε στη χώρα τους πριν από 283 χρόνια και τους «υπέταξε».
Το αυτονομιστικό κίνημα έχει ήδη πετύχει να υπάρχει τοπική κυβέρνηση και Βουλή
στη Βαρκελώνη, και να έχουν οι Καταλανοί την πλήρη διαχείριση των υποθέσεών
τους σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση, την οικονομία και την αστυνομία.

Η Καταλωνία παίρνει από τη Μαδρίτη το 30% των εισπραττόμενων σ’ όλη την
Ισπανία φόρων. Ο ηγέτης της Καταλωνίας, Ζορντί Πουζόλ, με πλήρη έλεγχο της
τοπικής Βουλής και με 16 βουλευτές στη Βουλή της Μαδρίτης, μπορεί ν’
ανεβοκατεβάζει κυβερνήσεις, στηρίζοντας πότε τους σοσιαλιστές, πότε τη δεξιά.
Προς το παρόν φαίνεται ευχαριστημένος. Δεν ζητάει ανεξαρτησία, απλώς
«περισσότερη αυτονομία».

Αυτονομία έχουν στην πράξη και οι Φλαμανδοί. Με τις συνταγματικές
μεταρρυθμίσεις του ’93, δόθηκε επίσης στη Φλάνδρα θέση σε όλα τα κρατικά
όργανα με σύστημα ποσοστώσεων. Αλλά το κίνημα αυτονομίας, που λίγο απέχει από
κίνημα ανεξαρτησίας, βράζει παντού, από τη Βρύγη και τη Γάνδη ώς την Οστάνδη
και τη Δουγκέρκη…

Ο Μιχάλης Μητσός λείπει σε άδεια