ΓΙΑΝΝΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Τα κομματικά παιχνίδια ζημιώνουν την οικονομία

Ανήσυχος όταν βλέπει ότι η οικονομία μπαίνει σε κομματικά

και πολιτικά παιχνίδια δηλώνει ο Γιάννος Παπαντωνίου, εξαπολύοντας βολές σε…
πολλαπλούς στόχους. Ταυτοχρόνως, σπεύδει να απορρίψει για άλλη μια φορά κάθε
ιδέα έκτακτης εισφοράς, περιλαμβανομένου του πόρου για την ανεργία που έχει
προτείνει η κ. Παπανδρέου.Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ Εθνικής Οικονομίας αρνείται πως υπάρχει
σύγχυση γύρω από το θέμα της έκτακτης εισφοράς: «Το ζήτημα είναι ξεκάθαρο, και
με δική μου δήλωση και με δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου. Δεν είναι στη
σκέψη της κυβέρνησης να επιβάλει έκτακτους φόρους σε οποιαδήποτε κατεύθυνση.
Αυτό είναι μια πάγια θέση μας, που έχω αναφέρει πολλές φορές, και είναι κάτι
δεδομένο. Και δεν επιβάλλουμε έκτακτους φόρους διότι δεν αιφνιδιάζουμε. Αν
πιστεύουμε ότι πρέπει να επιβληθεί ένας νέος φόρος, αυτό είναι μια άλλη
υπόθεση. Αλλά έκτακτες εισφορές είναι λίγο δανεικά και αγύριστα, κι αυτό
θεωρεί η κυβέρνηση ότι είναι λάθος για την οικονομία μας».

Ο ίδιος πιστεύει ότι δεν χρειάζεται ούτε νέος φόρος για την καταπολέμηση της
ανεργίας: «Η ανεργία ασφαλώς έχει πολλές οικονομικές ανάγκες. Η αντιμετώπισή
της θέλει πόρους. Είναι βέβαιο αυτό. Και διατίθενται σημαντικοί πόροι, από την
Ευρωπαϊκή Ένωση και από άλλες πηγές. Τώρα, για πρόσθετους πόρους, για τους
μακροχρόνια ανέργους, υπάρχει μια πολύ προσφορότερη λύση. Ιδρύεται τώρα, μέσα
στο καλοκαίρι, μια εταιρεία διαχείρισης διαθεσίμων του ελληνικού δημοσίου ­
δηλαδή των μετοχών του ελληνικού δημοσίου ­ η οποία θα προικοδοτηθεί με τα
έσοδα των ιδιωτικοποιήσεων. Για παράδειγμα, από τον ΟΤΕ θα μπουν σε αυτήν την
εταιρεία ήδη 180 δισ. Από τα κεφάλαια αυτά θα χρηματοδοτηθούν επενδύσεις τόσο
σε έργα όσο και σε ανθρώπινο κεφάλαιο, και από τους πόρους αυτούς θα
μπορέσουμε να ενισχύσουμε τις πολιτικές απασχόλησης. Άρα, δεν χρειάζεται νέος
φόρος για το θέμα αυτό και, γενικά, θέλω να προσθέσω, είναι ξεπερασμένη η
αντίληψη ότι για κάθε νέα πολιτική πρέπει να βάζεις και έναν φόρο. Αυτό ανήκει
σε άλλες δεκαετίες. Σήμερα υπάρχουν πολύ πιο σύγχρονοι, πρόσφοροι και
αποτελεσματικοί τρόποι για να χρηματοδοτηθούν νέες πολιτικές. Κι αυτό που σας
είπα είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα».

Επειδή, όμως, την ίδια στιγμή «τρέχει» ο κοινωνικός διάλογος, μήπως η…
κατηγορηματικότητα του υπουργού τείνει να τον υπονομεύσει εκ προοιμίου;
«Κοιτάξτε, υπάρχει μια παρεξήγηση σε ό,τι αφορά το θέμα του κοινωνικού
διαλόγου. Πρώτα από όλα, η ατζέντα είναι δεδομένη και οι δηλώσεις της
κυβέρνησης ή ό,τι κάνει η κυβέρνηση δεν θίγουν τα θέματα που είναι στην
ατζέντα, η οποία αφορά την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό κ.λπ. Και όπως έχετε
παρατηρήσει, αυτό το σέβεται η κυβέρνηση. Από την άλλη μεριά, όταν η
επικαιρότητα “ρίχνει” θέματα, η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να αντιδράσει. Δεν
μπορεί να αφήσει, ας πούμε, το Χρηματιστήριο να κυλήσει, επειδή κάποιος μίλησε
για έκτακτη εισφορά. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας έχει την ευθύνη και πρέπει
να παρεμβαίνει».

Καθόλου… κατανόηση δεν έχει ο Γιάννος Παπαντωνίου για τις ενδοκυβερνητικές
και ενδοκομματικές «κόντρες» του τελευταίου καιρού: «Εγώ τις αποδίδω στο εξής:
το ΠΑΣΟΚ πέρασε από μια φάση ενός, θα έλεγα, παραδοσιακού και ίσως άκρατου
αρχηγισμού, με την καθοριστική και επιβλητική φυσιογνωμία και βαρύτητα του
Ανδρέα Παπανδρέου, σε ένα καθεστώς λογικής δημοκρατίας, που συμβολίζει σήμερα
ο Κώστας Σημίτης. Αυτή η εξέλιξη ήταν μια παρά πολύ υγιής εξέλιξη και για το
ΠΑΣΟΚ και για το πολιτικό μας σύστημα. Έπρεπε να περάσουμε στο νέο καθεστώς.
Τώρα, όμως, βλέπω πως αναπτύσσεται μια σύγχυση ανάμεσα στη δημοκρατία και την
ασυδοσία μέσα στα κόμματα, και αυτό που λέω δεν αφορά μόνο το ΠΑΣΟΚ. Ας
πάρουμε την Αγγλία, η οποία είναι η μητέρα του κοινοβουλευτισμού και στην
οποία υπάρχουν πολύ σωστές συλλογικές διαδικασίες. Για παράδειγμα, ακόμα και
οι υποψήφιοι βουλευτές ορίζονται από τις τοπικές οργανώσεις και όχι από την
ηγεσία του κόμματος. Υπάρχει πολύ βαθιά δημοκρατία. Υπάρχει όμως και μεγάλη
πειθαρχία στα κόμματα. Δεν νοείται βουλευτής του Εργατικού ή του Συντηρητικού
Κόμματος στην Αγγλία να καταψηφίσει την κυβέρνηση σε θέματα μείζονος πολιτικής
σημασίας. Υπάρχουν κυρώσεις. Και αν το θέμα είναι πραγματικά μείζον, τότε
υπάρχει και διαγραφή».

Και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας διευκρινίζει: «Δεν νοείται μέσα στον
κυβερνητικό χώρο να μην τηρούνται κάποιοι κανόνες δεοντολογίας. Η δημοκρατία
είναι μια υπόθεση, η συλλογικότητα είναι μια υπόθεση, η λήψη αποφάσεων σύμφωνα
με συλλογικές διαδικασίες είναι μια υπόθεση, αλλά βεβαίως, παράλληλα, πρέπει
να υπάρχει και ένας κώδικας δεοντολογίας, ο οποίος πρέπει να τηρείται και όταν
παραβιάζεται σε όλα τα κόμματα υπάρχουν οι διαδικασίες που επιβάλλουν την
εφαρμογή του. Στη χώρα μας δεν έχουμε φθάσει ακόμα σε αυτή την πιο δύσκολη
φάση, με τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στη δημοκρατική συλλογικότητα και την
αυτοπειθαρχία που θα πρέπει να χαρακτηρίζει την αποτελεσματική λειτουργία των
πολιτικών κομμάτων».

Αυτή η έλλειψη αυτοπειθαρχίας, προσθέτει, δημιουργεί πολλαπλές συνέπειες:
«1ον, ενώ παράγεται έργο, χαλάει η εικόνα των κομμάτων και των κυβερνήσεων,
αλλά και, 2ον, θα πρόσθετα ως υπουργός Εθνικής Οικονομίας, ότι πέρα από την
όχι και τόσο καλή εικόνα που δημιουργείται, ζημιώνεται και η ίδια η οικονομία.
Διότι η οικονομία είναι κλίμα. Θέλει σαφήνεια. Θέλει σταθερότητα. Και δεν σας
κρύβω ότι είμαι κάπως ανήσυχος όταν βλέπω ότι η οικονομία μπαίνει σε κομματικά
και πολιτικά παιχνίδια, που θολώνουν τη σαφήνεια και τη συνέπεια που
χαρακτηρίζει την οικονομική μας πολιτική».

Όταν ρωτούμε τον Γιάννο Παπαντωνίου για τις επιθέσεις ­ ακόμη και προσωπικές ­
που δέχθηκε στην πρόσφατη Κεντρική Επιτροπή του ΠΑΣΟΚ, προσπαθεί να κλείσει τη
συζήτηση: «Ξέρετε, είμαι παλιά καραβάνα στην πολιτική». «Ναι ­ αντιτείνουμε ­
και αυτοί που σας επέκριναν παλιές καραβάνες είναι». Σκέφτεται για κλάσματα
του δευτερολέπτου και στη συνέχεια παραδέχεται ότι «δεν είμαι πολύ ήρεμος και ψύχραιμος».

Και εξηγεί: «Αυτό το οποίο με ανησυχεί είναι μήπως βγει αλήθεια ο φόβος μου,
ότι αυτές οι επιθέσεις είναι πρόκριμα μιας ευρύτερης επίθεσης στην οικονομική
πολιτική της κυβέρνησης, στο φθινόπωρο. Διότι βλέπω ότι η οικονομία τώρα
μπαίνει στο στόχαστρο. Και αυτό θα ήταν έγκλημα για τη χώρα, διότι πρέπει
οπωσδήποτε για λόγους και του ευρωπαϊκού χρονοδιαγράμματος αλλά και του
εσωτερικού μας χρονοδιαγράμματος ­ είμαστε μια κυβέρνηση τετραετίας, μετά το
2.000 έχουμε εκλογές ­ να ολοκληρώσουμε το οικονομικό μας πρόγραμμα πριν από
το 2.000».

Οι σκληροί τόνοι, πάντως, πέφτουν μόλις τον ρωτούμε τι θα έλεγε στον Γιάννη
Καψή, ο οποίος επέκρινε με δριμύτητα τον κ. Παπαντωνίου: «Μα, να πάμε βόλτα με
το καράβι».

ΜΕ… ΦΡΕΣΚΙΑ την επιτυχία της συνάντησης της Βουλιαγμένης, στην οποία οι
Ευρωπαίοι σοσιαλιστές αποφάσισαν τον περαιτέρω συντονισμό τους εντός της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και την προώθηση του πολιτικού ελέγχου της ευρωπαϊκής
οικονομικής πολιτικής, ο Γιάννος Παπαντωνίου επανέρχεται στο «παρεξηγημένο»
ιδεολογικό ζήτημα του διαχωρισμού μιας αριστερής από μια δεξιά πολιτική.

Σημειώνοντας ότι οι διακρίσεις αυτές αλλάζουν περιεχόμενο από δεκαετία σε
δεκαετία ­ «άλλη ήταν το 1920, άλλη το 1950» ­ στρέφεται στο παράδειγμα του
ΟΤΕ: «Σήμερα πιστεύω ότι μια αριστερή πολιτική ενσωματώνει ένα στοιχείο
ελευθερίας στην παραγωγική διαδικασία ­ διότι εμείς οι σοσιαλιστές, για
παράδειγμα, ιδιωτικοποιούμε τον ΟΤΕ, κάτι το οποίο δεν ήταν στην παραδοσιακή
μας λογική πριν από πέντε ακόμα χρόνια. Θυμάμαι όταν ξεκίνησε αυτή η
διαδικασία, ήμουν ώρες επί ωρών με τους συνδικαλιστές της ΟΜΕ – ΟΤΕ για να
τους πείσω. Τώρα όλοι συμφωνούν με τη μερική ιδιωτικοποίηση. Άρα κάτι έχει
αλλάξει. Από την άλλη όμως πλευρά, αυτό που διαφοροποιεί κυρίως πλέον μια
αριστερή από μια δεξιά πολιτική είναι α) ότι η ελευθερία των αγορών προχωρά με
κανόνες, ελέγχους, ασφαλιστικές δικλίδες, ενεργό παρουσία του κράτους όπου
χρειάζεται, με σεβασμό στον άνθρωπο, και β) είναι η διαφορά στη διανομή του εισοδήματος».

Τη διαφορά αυτή την εντοπίζει «στη δική μας αντίληψη για κοινωνική αλληλεγγύη,
για κοινωνική δικαιοσύνη και για κοινωνική συνοχή» ­ και υπενθυμίζει την
περίπτωση της ιδιωτικοποίησης των αστικών συγκοινωνιών επί Μητσοτάκη, όταν
«οκτώ χιλιάδες οικογένειες βρέθηκαν στο δρόμο».

Όταν του επισημαίνουμε ότι οι διαφορές Αριστεράς – Δεξιάς στην Ευρώπη τείνουν
όλο και περισσότερο να είναι «διαχειριστικού τύπου», αντιδρά έντονα: «Το
Εθνικό Σύστημα Υγείας δεν είναι μόνο διαχείριση ­ είναι θεσμός. Η δωρεάν
παιδεία δεν είναι διαχείριση, είναι θεσμός. Η κοινωνική ασφάλιση σε σύγκριση
με την παραπομπή σε ιδιωτικά ταμεία ασφάλισης είναι κι αυτή ένας θεσμός. Οι
πολιτικές απασχόλησης είναι κι αυτές ένας θεσμός…».

Επιπροσθέτως, για τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας, «πέρα από το κοινωνικό
κράτος και τη φορολογία, σημασία έχει και η εισοδηματική πολιτική ­ κι εδώ
θέλω να σημειώσω ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια που εμείς ασκούμε την
οικονομική πολιτική τα πραγματικά εισοδήματα αυξήθηκαν, με την έννοια ότι
δόθηκαν αυξήσεις πάνω ­ και αρκετά πάνω ­ από τον πληθωρισμό. Κατηγορηθήκαμε
πέρυσι ότι δώσαμε αυξήσεις στους δημοσίους υπαλλήλους 18% ­ αυτό ας το
συγκρίνουμε με το 0+0 του κ. Μητσοτάκη. Άρα υπάρχουν κρίσιμες διαφορές».

ΤΑ 7,5 ΤΡΙΣ. από την Ευρωπαϊκή Ένωση, για την περίοδο 2.000 έως 2.005, θεωρεί
ρεαλιστικό στόχο ο Γιάννος Παπαντωνίου, στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης που
ξεκινά για το «πακέτο Σαντέρ». Ταυτοχρόνως, επισημαίνει τις δυσκολίες που θα
έχει αυτή η διαπραγμάτευση ­ ενώ για το θέμα της ΟΝΕ υποστηρίζει ότι τη χώρα
μας την συμφέρει μια αναβολή της έναρξης εφαρμογής του ευρώ και όχι μια
ελαστικοποίηση των κριτηρίων.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας δηλώνει πως δεν είναι αισιόδοξος ­ μπροστά μας
δεν βρίσκεται μια εύκολη διαπραγμάτευση για το «πακέτο», καθώς οι μεγάλες
χώρες δεν είναι διατεθειμένες να αυξήσουν την εισφορά τους στον κοινοτικό
προϋπολογισμό, ενώ υπάρχει και το φάσμα της διεύρυνσης. «Άρα ­ λέει ­ ξεκινάμε
από δύσκολη βάση, πολύ δύσκολη βάση, αλλά βέβαια θα δώσουμε σκληρή μάχη μαζί
με τους Ισπανούς, τους Πορτογάλους και άλλους εταίρους μέσα στην Ε.Ε., για να
πετύχουμε ό,τι το καλύτερο δυνατό. Σε κάθε περίπτωση η χώρα μας έχει μεγάλες
ανάγκες, διότι και υπάρχει η συνέχεια των έργων που ξεκίνησαν με το δεύτερο
πακέτο, υπάρχουν και νέα μεγάλα έργα τα οποία θέλουμε να εντάξουμε».

Πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του Άμστερνταμ, ο κ. Παπαντωνίου είχε υποστηρίξει
ότι, ενδεχομένως, με τη νίκη των Βρετανών Εργατικών, αλλά, κυρίως, των Γάλλων
Σοσιαλιστών, να είχαμε μια «πολιτική ερμηνεία» των κριτηρίων του Μάαστριχτ. «Η
εκτίμησή μου ­ λέει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας ­ δεν έχει αλλάξει, αλλά
έχει μια διαφορετική μορφή, ύστερα απ’ αυτό που είδα στο Άμστερνταμ. Τι
προέκυψε από τη Σύνοδο Κορυφής; Ότι επίσημη αλλαγή των κριτηρίων δεν
συζητιέται. Διότι το Σύμφωνο Σταθερότητας εγκρίθηκε, είναι νόμος της Ευρώπης
πλέον, άρα δεν αλλάζει το 3% για το έλλειμμα και όλα τα άλλα. Όμως, μπορεί
θέμα κριτηρίων να τεθεί εκ των πραγμάτων στο τέλος του χρόνου, στην περίπτωση
που η Γερμανία και η Γαλλία δεν πετύχουν τον στόχο τους. Οπότε, θα τεθεί το
ερώτημα “τι κάνουμε;”. Παραβλέπουμε το 3%, άρα χαλαρώνουμε τα κριτήρια και
αφήνουμε τη Γαλλία και τη Γερμανία και όποια άλλη χώρα τα υπερβαίνει λίγο, να
μπει στη Νομισματική Ένωση, ή επιμένουμε σε μια αυστηρή ερμηνεία και
μεταθέτουμε χρονικά την έναρξη της Νομισματικής Ένωσης;».

Αποφεύγοντας να προβλέψει πού θα καταλήξουν οι Ευρωπαίοι, λέει ότι «εμάς
μάλλον μας συμφέρει μια χρονική μετάθεση, γιατί έτσι πλέον μπορούμε να μπούμε
μαζί με τους άλλους στο πρώτο κύμα». Γιατί δεν συμφέρει την Ελλάδα η
ελαστικοποίηση; Διότι μπορεί να μείνει η μόνη χώρα εκτός ΟΝΕ, αφού ακόμη κι αν
«διευρυνθεί» η ερμηνεία των κριτηρίων, δύσκολα «θα χωρέσει» η χώρα μας.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι από τη στιγμή που η Ελλάδα θα ενταχθεί στην ΟΝΕ, θα
χαλαρώσει και η λιτότητα. Ο Γιάννος Παπαντωνίου συμμερίζεται εν μέρει μόνο
αυτή την πεποίθηση: «Η δύσκολη φάση σίγουρα τελειώνει με την ένταξή μας. Δεν
υπάρχει αμφιβολία. Διότι θα έχουμε επιτύχει τη δημοσιονομική μας εξυγίανση, τα
δημόσια οικονομικά θα είναι σε μια τάξη ­ είναι, άλλωστε, όρος για να μπούμε ­
και κατά συνέπεια δεν θα υπάρχει λόγος για παραπέρα πίεση πάνω στον κόσμο,
πάνω στην ελληνική κοινωνία. Από την άλλη πλευρά, αυτό δεν πρέπει να
ερμηνευθεί ως μια μετάβαση στον παράδεισο, διότι θα πρέπει να εξακολουθήσει η
οικονομική μας πολιτική να προσδιορίζεται από μια αίσθηση πειθαρχίας, που
έχουν όλες οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες».