ΜΑΑΣΤΡΙΧΤ: ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ… ΚΡΙΝΟΝΤΑΙ Πληρώνουμε ακριβά τα κριτήρια σύγκλισης

Το εργοστάσιο της Νισάν στον Βόλο έβαλε λουκέτο πριν από δύο χρόνια,
στέλνοντας στην ανεργία και φτώχεια εκατοντάδες ελληνικές οικογένειες. Η
παραγωγή μεταφέρθηκε στη Μεγάλη Βρετανία. Μακριά από τη «σκληρή δραχμή» κι
εκεί όπου οι αυτοκινητοβιομηχανίες απολαμβάνουν ένα είδος φορολογικού
παραδείσου. ΟΙ ΣΥΝΤΑΚΤΕΣ της Συνθήκης του Μάαστριχτ παρέλειψαν να
συμπεριλάβουν και ένα κριτήριο σύγκλισης των φορολογικών συστημάτων στις χώρες
της Ευρωπαϊκής Ένωσης… Περιέλαβαν όμως κριτήρια που στην Ελλάδα, σήμερα,
δέχονται μια ευρεία γκάμα κριτικής: Ιστορικές γκάφες, αυθαίρετα, αυστηρά,
ασκήσεις επί χάρτου, καρπός της γερμανικής υπεροχής στην Ευρώπη, κανόνες καλής
διαγωγής για τα «κακά παιδιά» της ευρωπαϊκής οικονομίας, αναγκαία κίνητρα
σταθεροποίησης, απαραίτητα για ένα ευρώ δυνατό και αξιόπιστο.

«Τα κριτήρια για την ένταξη στην τρίτη φάση της Οικονομικής και Νομισματικής
Ενοποίησης υπήρξαν καρπός σκληρής διαπραγμάτευσης», τονίζει η υπουργός
Ανάπτυξης, κ. Βάσω Παπανδρέου. «Αυτός ο συμβιβασμός απεικόνιζε την κυριαρχία
των φιλελεύθερων κυβερνήσεων στην Ευρώπη. Εν τούτοις δεν υπήρχε εναλλακτική
λύση. Η εναλλακτική λύση θα ήταν να μην υπάρξει ενιαίο νόμισμα…»

Να διατηρηθεί δηλαδή η σημερινή κατάσταση, όπου το μάρκο και η Μπούντεσμπανκ,
η γερμανική Κεντρική Τράπεζα έχει το πάνω χέρι στην οικονομία της Ευρώπης. Και
τα κριτήρια που ορίσθηκαν στο Μάαστριχτ ήταν ακριβώς «οι όροι των Γερμανών,
για να περάσουμε σε ένα σύστημα συνεργασίας, όπου όλοι θα έχουν λόγο στη
διαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής», εξηγεί ο κ. Γιώργος Αλογοσκούφης,
βουλευτής Επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας. Και αυτοί οι όροι υπαγόρευαν ότι η
ελληνική οικονομία πρέπει να γίνει… γερμανική. Το ελληνικό Δημόσιο να πάψει
να ξοδεύει και να δανείζεται υπέρογκα, η δραχμή να μη διολισθαίνει τόσο
γρήγορα, ο πληθωρισμός να πέσει σε επίπεδα που οι Έλληνες είχαν να δουν από τη
δεκαετία του ’60. Δηλαδή συγκεκριμένο πρόγραμμα σύγκλισης. Με κόστος:
λιτότητα, «πάγωμα» των προσλήψεων στο Δημόσιο, ανεργία, αύξηση φορολογίας,
μείωση των κρατικών δαπανών και παροχών, πτώση της ανταγωνιστικότητας των
ελληνικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΓΚΑΦΕΣ

«Οι χώρες που πήραν την πρωτοβουλία για τη σύνταξη των πέντε κριτηρίων του
Μάαστριχτ έκαναν γκάφες. Ιστορικές γκάφες…», σημειώνει ο κ. Παντελής
Οικονόμου, βουλευτής Α’ Αθηνών του ΠΑΣΟΚ. «Το όλο σχήμα είναι πρωθύστερο, η
λογική τού ενιαίου νομίσματος έπρεπε να είναι η τελευταία βαθμίδα σε μια
διαδικασία οικονομικής ενοποίησης. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει σύγκλιση
φορολογικών συστημάτων. Μια χώρα μπορεί να μειώσει τον συντελεστή του ΦΠΑ και
να μαζέψει εισπράξεις από όλη την Ευρώπη… Οι ίδιοι οι εμπνευστές του
Μάαστριχτ είναι αυτοί που έχουν τους μεγαλύτερους προβληματισμούς σήμερα και
εκφράζουν την άποψη περί ελαστικής ερμηνείας των κριτηρίων».

ΕΙΣΟΔΟΣ ΣΕ «ΚΛΑΜΠ»

Και αυτή η δυνατότητα για ελαστική ερμηνεία υπάρχει, αφού είναι γενικά
αποδεκτό ότι οι τιμές που ορίζουν τα κριτήρια είναι σχετικά αυθαίρετες. Και θα
μπορούσαν να είναι διαφορετικές, πιο προσιτές για την Ελλάδα: «Θα μπορούσε να
είναι ο μέσος όρος του πληθωρισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ή ακόμη και η τάση
μείωσης του πληθωρισμού», υποστηρίζει ο κ. Γιάννης Στουρνάρας, πρόεδρος του
Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων. «Τα κριτήρια δεν είναι παρά όροι, για
να μπεις σε ένα κλαμπ και τους όρους τούς αποφασίζουν οι ισχυροί του κλαμπ».

Περί ηγεμονίας, που καθόρισε τα κριτήρια, μιλά και ο κ. Παγιώτης Γεωργιάδης,
μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ: «Τα κριτήρια έχουν βγει μέσα από τους
σχεδιασμούς της Μπούντεσμπανκ. Εξυπηρετούν την ηγεμονία της Γερμανίας, τη
δημιουργία του σκληρού πυρήνα της Ε.Ε., το ενιαίο νόμισμα, τον ανταγωνισμό σε
σχέση με τα άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα. Τη δράση του μονοπωλιακού κεφαλαίου».

ΚΟΣΤΟΣ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ

Η ανάγκη όμως σταθεροποίησης της ελληνικής οικονομίας ήταν κοινή ομολογία στις
αρχές της δεκαετίας του ’90: «Ακόμη και αν δεν υπήρχε η σύγκλιση, θα έπρεπε να
την εφεύρουμε», υποστηρίζει ο κ. Μιχάλης Παπαγιαννάκης, ευρωβουλευτής του
Συνασπισμού. «Και αυτή η σύγκλιση είχε και το κόστος και τα οφέλη της. Στο
δεύτερο θα συμπεριελάμβανα την εξυγίανση ενός κομματιού της ελληνικής
οικονομίας, όπου μέσα από δύσκολες συνθήκες προσπαθεί να βρει λύσεις. Η
πολιτική της σκληρής δραχμής εξεπαίδευσε πολλές επιχειρήσεις. Τις ανάγκασε να
προσπαθήσουν για την ανταγωνιστικότητά τους μέσα σε δύσκολες συνθήκες».

ΓΙΑ ΝΑ ΕΝΤΑΧΘΕΙ μία χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην επόμενη φάση της
Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, το 1999, πρέπει να πληροί τις εξής προϋποθέσεις:

1. ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ: Να μην ξεπερνά το 3% του ΑΕΠ ή αν υπάρχει μικρή
απόκλιση να οφείλεται σε προσωρινούς παράγοντες.

2. ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ: Να μην ξεπερνά το 60% του ΑΕΠ ή να παρουσιάζει τάση
συνεχούς μείωσης.

3. ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ: Να μην ξεπερνά τον μέσο όρο των τριών χωρών με τις
καλύτερες επιδόσεις σ’ αυτό τον τομέα, με περιθώριο υπέρβασης μιάμιση
ποσοστιαία μονάδα.

4. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ: Να μην αποκλίνουν περισσότερο από δύο
μονάδες από τον μέσο όρο των τριών χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις σ’ αυτό
τον τομέα.

5. ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΗ ΙΣΟΤΙΜΙΑ: Να έχει παραμείνει εντός των ορίων
διακύμανσης του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος, για περίοδο τουλάχιστον
δύο ετών.

ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ του Μάαστριχτ αποτελούν για πολλούς τον εύκολο δρόμο: την
ονομαστική σύγκλιση των οικονομιών της Ευρώπης. Η ίδια η Συνθήκη αναφέρει ότι
ο στόχος είναι η σταθερότητα των τιμών. Η πραγματική σύγκλιση των ευρωπαϊκών
χωρών θα απαιτούσε άλλα κριτήρια. Το κατά κεφαλή εισόδημα των ευρωπαϊκών λαών
παρουσιάζει μεγάλες αποκλίσεις, το ίδιο συμβαίνει και με τα ποσοστά ανεργίας,
καθώς και με τις κατά κεφαλή κοινωνικές δαπάνες.

*«Η αποκλειστική προσήλωση στον στόχο της σταθερότητας των τιμών, δηλαδή στον
σταθερό πληθωρισμό είναι δογματική», τονίζει η κ. Βάσω Παπανδρέου. «Το
ζητούμενο σήμερα είναι, πέρα από σταθερή νομισματική πολιτική, να υπάρξει και
αντίστοιχη πολιτική για την απασχόληση».

*Ένα κριτήριο που θα αφορούσε στο ύψος της ανεργίας θα έδινε έναν πιο
κοινωνικό χαρακτήρα στη Συνθήκη του Μάαστριχ, ωστόσο «αρκετές χώρες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα μπορούσαν να τηρήσουν τις προϋποθέσεις», επισημαίνει
ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών κ. Γιώργος Παπανδρέου.

Τα κριτήρια δεν πρέπει να είναι αυστηρώς τεχνοκρατικά, αλλά θα πρέπει να
λαμβάνεται υπόψη και ο κοινωνικός χαρακτήρας της ανάπτυξης. Στο Υπόμνημά μας
εν όψει της Αναθεώρησης της Συνθήκης του Μάαστριχ, αναφερόμαστε στην
αναγκαιότητα να ληφθεί υπόψη η απασχόληση σε συνδυασμό με την ανάπτυξη».

*Τα συνδικάτα στην Ελλάδα και την Ευρώπη είχαν ήδη κατά την υπογραφή της
Συνθήκης του Μάαστριχ υπογραμμίσει την ασυμμετρία ανάμεσα στους ονομαστικούς
και τους πραγματικούς στόχους σύγκλισης. «Έχουν επισημάνει την απουσία
κοινωνικών κριτηρίων», υποστηρίζει ο κ. Χρήστος Πολυζωγόπουλος, πρόεδρος της
ΓΣΕΕ. «Η επιτακτική ανάγκη αντιμετώπισης της ανεργίας στη χώρα μας και την
Ευρωπαϊκή Ένωση, επιβάλλει την προσθήκη ενός αντίστοιχου κριτηρίου με βάση το
οποίο θα αναπτυχθούν πολιτικές και όχι πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση της
ανεργίας».

*Στην περίπτωση που υπήρχε ένα κριτήριο ανεργίας η προσπάθεια ένταξης στο
ενιαίο νόμισμα θα ήταν δύσκολη, αν όχι αδύνατη για διάφορες χώρες, όπως για
παράδειγμα η Ισπανία ή η Γερμανία.Ο λόγος που ένα τέτοιο κριτήριο ή άλλα
κριτήρια πραγματικής σύγκλισης δεν περιελήφθησαν στους όρους ένταξης στην ΟΝΕ
έχει να κάνει με συσχετισμούς δυνάμεων. «Αν στην επιλογή τους είχαν τον πρώτο
λόγο οι αδύναμες χώρες, τα κριτήρια θα μπορούσαν να είναι κριτήρια συνοχής»,
λέει ο κ. Γιάννης Στουρνάρας, πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων.

*Την ανάγκη ύπαρξης συγκεκριμένης πολιτικής υπέρ της απασχόλησης επισημαίνει
και ο κ. Μιχάλης Παπαγιαννάκης, εξηγώντας ωστόσο ότι αυτό καθ’αυτό ένα
κριτήριο ανεργίας δεν έχει σχέση με το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, δηλαδή την
εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος.

*«Ποιο είναι το κοινωνικά αποδεκτό επίπεδο ανεργίας με βάση το οποίο θα
μπορούσε να καθοριστεί ένα αντίστοιχο κριτήριο;», αναρωτιέται ο κ. Π.
Γεωργιάδης, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ και σημειώνει: «Το
ουσιαστικό ζήτημα είναι ότι η πορεία προς την ΟΝΕ οξύνει, σε μεγαλύτερο βαθμό
απ’ ό,τι παλιότερα, ένα από τα αξεπέραστα γνωρίσματα της καπιταλιστικής
πραγματικότητας: την ανεργία. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, το μονοπωλιακό
κεφάλαιο και οι μεγάλες δυνάμεις της Ε.Ε. από τη μια να ενδιαφέρονται να
φτάσουν στην ΟΝΕ, γεγονός που έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας και
από την άλλη να δέχονται κριτήρια για τη μείωση της ανεργίας;».