Το καλώδιο και το κουταλάκι
Το επεισόδιο με το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου αντιμετωπίστηκε από πολλούς ως μια τεχνική διαφωνία ή μια κίνηση διπλωματικής αβροφροσύνης. Δεν ήταν τίποτε από τα δύο. Ηταν ένας ακόμη κρίκος σε μια αλυσίδα που η Αγκυρα σφυρηλατεί με υπομονή και συνέπεια εδώ και μισό αιώνα. Ο στόχος της είναι να μετατρέψει σιγά σιγά το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο σε τουρκικό «γαλάζιο έδαφος».
Το Δίκαιο της Θάλασσας είναι σαφές. Για την πόντιση καλωδίων δεν απαιτείται ούτε άδεια ούτε ενημέρωση άλλου κράτους. Η Τουρκία όμως, ισχυριζόμενη ότι το καλώδιο περνά από «τουρκική υφαλοκρηπίδα», απαίτησε ενημέρωση. Και την πήρε, μέσω γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης. Μόλις το ερευνητικό πλοίο έφυγε από το Ηράκλειο, εξέδωσε NAVTEX παρουσιάζοντας τις έρευνες ως εγκεκριμένες από την ίδια. Ενα έγγραφο που δεν ζητούσε άδεια έγινε άδεια που δόθηκε. Αυτή είναι η μέθοδος σταδιακής κατεδάφισης της ελληνικής κυριαρχίας που ακολουθεί με συνέπεια η Τουρκία εδώ και πολλά χρόνια. Τη δεκαετία του ’70 ήταν το «Χόρα» και το «Σισμίκ». Ακολούθησαν τα Ιμια, το casus belli του 1995, το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και το «Ορούτς Ρέις» του 2020. Η Αγκυρα δεν επιδιώκει μια μεγάλη, μετωπική ρήξη αλλά μια σειρά από μικρές πράξεις στις οποίες οι άλλοι τη χειρίζονται ως κράτος που πρέπει να ερωτηθεί ή να ενημερωθεί.
Δεν κατεδαφίζει την ελληνική κυριαρχία με τη βαριοπούλα, αλλά με το κουταλάκι. Πετραδάκι πετραδάκι. Η μέθοδος αυτή έχει πλέον το δικό της δόγμα και αποκτά τον δικό της νόμο. Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν στοχεύει στην κατάληψη ελληνικών νησιών αλλά στη «βύθισή» τους. Στο να γίνουν θύλακοι περιορισμένης κυριαρχίας μέσα σε έναν τουρκικό θαλάσσιο χώρο. Το σχέδιο νόμου που εμφανίστηκε στην Αγκυρα τον Μάιο θεσμοποιεί αυτές τις αξιώσεις. Δίνει στην Τουρκία 12 μίλια στη Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα, αλλά μόνο έξι στο Αιγαίο, ώστε να μην έχει ούτε η Ελλάδα περισσότερα. Θα πει κανείς ότι όλα αυτά είναι λεπτομέρειες.
Ομως στη διπλωματία η μορφή είναι περιεχόμενο. Επιπλέον, το Δίκαιο της Θάλασσας δεν έπεσε από τον ουρανό. Από τη Διακήρυξη Τρούμαν μέχρι τη Διακήρυξη Τζουάντα της Ινδονησίας και τις αξιώσεις της Ισλανδίας στους Πολέμους του Μπακαλιάρου, γράφτηκε από όσους τόλμησαν να δημιουργήσουν τετελεσμένα, τα οποία αργότερα έγιναν κανόνες.
Η Τουρκία το έχει καταλάβει. Το ότι τη διακοίνωση την έστειλε η Γαλλία και όχι η Ελλάδα δεν μας παρηγορεί. Αντιθέτως, μας εκθέτει, γιατί εμφανιζόμαστε σαν χώρα που δεν διαχειρίζεται η ίδια τις θάλασσές της.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο αντι-NAVTEX. Χρειάζεται πράξη. Η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια είναι δικαίωμα που δεν χρειάζεται την άδεια κανενός. Η οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου θα κλείσει το κενό από την Κρήτη έως την Κύπρο. Κάθε μήνας που περνά, τα πετραδάκια σωρεύονται και η θάλασσα πλησιάζει ένα βήμα πιο κοντά στο να γίνει ξένη.
Η θάλασσα ή θα μας ενώσει ή θα μας διαλύσει. Και το ποιο από τα δύο θα γίνει θα το αποφασίσουμε εμείς, τώρα.
Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών και διευθυντής του Τομέα Θεωρίας και Ανάλυσης Πολέμου στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων














