Αποκέντρωση, ΟΤΑ και άλλα ανέκδοτα

Το έγραψε εύστοχα ο Πάσχος Μανδραβέλης: «[…]η κυβέρνηση φορτώνει τον μουτζούρη των αρμοδιοτήτων στους δήμους, για να παρουσιάζει πλεονάσματα, τα οποία μετά μοιράζει υπό μορφή επιδομάτων» («Μαύρη είν’ η νύχτα στην Αυτοδιοίκηση», «ΤΑ ΝΕΑ», 11/11/2026). Στο άρθρο, γράφει για την τραγική υποχρηματοδότηση των δήμων. «Η Ελλάδα με ποσοστό 8,3% είναι τελευταία, αν εξαιρέσουμε την Κύπρο και τη Μάλτα, που ως μικρές κρατικές οντότητες είναι επί της ουσίας δύο κράτη – δήμοι», γράφει.

Τα έχουμε γράψει πολλάκις για τους δήμους και την οδυνηρή μεταχείρισή τους από το κράτος. Παρόλο που οι ΟΤΑ β’ βαθμού είναι το εγγύτερο στον πολίτη τμήμα της δημόσιας διοίκησης, παρόλο που το Σύνταγμα ευαγγελίζεται στο άρθρο 102 ότι οι δήμοι έχουν οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια, οι δήμοι υποχρηματοδοτούνται και απαξιώνονται, είτε μέσω του ενίοτε διαρκούς φορτώματος με αρμοδιότητες τις οποίες δεν μπορούν να φέρουν σε πέρας ελλείψει πόρων και τεχνογνωσίας, είτε με την ενίοτε τακτικιστική αφαίρεση αρμοδιοτήτων (βλέπε μεταμεσονύκτια τροπολογία που έθεσε εκτός ΔΣ της εταιρείας «Ανάπλαση Αθήνας ΑΕ» το πρόσωπο του δημάρχου που είχε τη θέση του προέδρου, μετά την ανάληψη της δημαρχίας από τον Χ. Δούκα).

Ο νέος κώδικας τοπικής αυτοδιοίκησης που ψηφίστηκε φέτος εισάγει κάποιες καινοτομίες και στο κομμάτι της διαφάνειας της χρηματοδότησης των δήμων με τη σταδιακή (από το 2028) αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ρεύματος, εισάγει όμως και περαιτέρω ασφυκτική εποπτεία από το κεντρικό κράτος (και εννοούμε την εκάστοτε κυβέρνηση, όχι κάποιον ανεξάρτητο ελεγκτικό μηχανισμό) στην οικονομική διαχείριση των δήμων. Μένει να δούμε πώς θα λειτουργήσει στην πράξη.

Το παράδοξο το είδαμε ξανά με την Γκράβα πρόσφατα. Η συντήρηση των σχολείων φορτώθηκε, ως αρμοδιότητα, στους δήμους. Οι δήμοι δεν διαθέτουν πόρους, να τα συντηρούν. Οι κυβέρνηση τους επιδοτεί με ψίχουλα, για να εκπληρώσουν την πρόσθετη αρμοδιότητα. Σύμφωνα με τον δείκτη αποκέντρωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, που αποδελτίωσε πέρυσι το ΚΕΦΙΜ, η Ελλάδα βρίσκεται στην 22η θέση μεταξύ των 27 κρατών της ΕΕ, με τη χειρότερη επίδοση να καταγράφεται στο πεδίο της δημοσιονομικής αποκέντρωσης (25η θέση).

Οι δήμοι και οι περιφέρειες εξαρτώνται από τον κεντρικό κρατικό προϋπολογισμό, για να λειτουργήσουν. Οσο για την αποκέντρωση, περιμέναμε την πολυδιαφημισμένη εθνική στρατηγική για την περιφερειακή ανάπτυξη, για να δούμε τελικά μια σχοινοτενή αποδελτίωση των έργων που έγιναν ήδη ή δρομολογούνται και τη συγκρότηση Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών στην Προεδρία της Κυβέρνησης. Επικοινωνία και συγκεντρωτικότητα, δηλαδή.