Ο μέγας κλαυσίγελως της ύπαρξης

Φέρετρα από κλασικό πεύκο, οικολογικά βιοδιασπώμενα, στολισμοί ναών, πολιτικές κηδείες, ακόμη ψηφιακά βιβλία συλλυπητηρίων είναι μερικές από τις παροχές που απαριθμούσε η διαφήμιση του γραφείου τελετών «Ταξιδιώτης» κλείνοντας με το «Εσείς πενθείτε, εμείς συντονίζουμε». Την ίδια στιγμή ένα ρέκβιεμ στο όργανο συνόδευε την είσοδο των θεατών. Αυτή η ιδιοφυής άσκηση μαύρου χιούμορ ήταν η πρώτη σκηνή που επέλεξε για να παρουσιάσει «Το θαύμα» του Giuseppe Massa στο Θέατρο Τέχνης η Νικολέτα Φιλόσογλου – έργο γραμμένο το 2016, στην κορύφωση της μεταναστευτικής κρίσης στη Μεσόγειο. Οταν η φωνή της διαφήμισης (Λαέρτης Μαλκότσης) ολοκληρώνει τις υποσχέσεις της, μπαίνουν οι δύο ηθοποιοί (Θανάσης Δήμου, Παναγιώτης Παναγόπουλος) κουβαλώντας στα χέρια τους ένα φέρετρο και η διαφήμιση παίρνει σάρκα και οστά!

Ενα φέρετρο και ένα στολισμένο ποδήλατο δημιουργούν το σύμπαν της παράστασης και το αποδεσμεύουν από κάθε συγκεκριμένο τόπο. Μέσα σε αυτή τη λιτότητα, η Φιλόσογλου φέρνει στο φως σιγά σιγά τους δύο ήρωες. Ο πρώτος τους διάλογος περιστρέφεται γύρω από τον νεκρό και τον τόπο όπου βρήκε το τέλος του. Ο Αντόνιο (Θανάσης Δήμου) απορεί, με ένα «Θεός σχωρέσ’ τον» να συνοδεύει κάθε παράπονο: «Τόσες πόλεις, τόσα χωριά, εδώ βρήκε να πεθάνει;». Ο Μπερνάρντο (Παναγιώτης Παναγόπουλος) απαντά με αφοπλιστικό ρεαλισμό «έτυχε!». Η κωμικότητα έρχεται μέσα από τη συνύπαρξη του υψηλού και του πεζού, με τον Αντόνιο να ζητά συγγνώμη από τον Θεό ενώ διαμαρτύρεται για την έλλειψη θέσεων. Ο παράλογος διάλογος ξετυλίγεται με φράσεις όπως «το νεκροταφείο έχει γεμίσει, ο Θεός να με συγχωρέσει».

Πρέπει να ξεφορτωθούν τον νεκρό που θα τους πάρει τη μία από τις δύο θέσεις που έχουν απομείνει στο νεκροταφείο. Πάνω σε αυτή την αγωνία τους κινείται ο ρυθμός του έργου, όπου ο ένας προτείνει κι ο άλλος ανατρέπει, ο πρώτος χτίζει κι ο δεύτερος γκρεμίζει, θυμίζοντας τα εμβληματικά ζευγάρια του Μπέκετ. Οι ατάκες ανταλλάσσονται με ακρίβεια και ρυθμό χορογραφίας, ενώ οι παύσεις, οι επαναλήψεις και η κίνηση γύρω από το φέρετρο αποκαλύπτουν δύο χαρακτήρες που κρατιούνται ο ένας από τον άλλον μέσα στον χρόνο της αναμονής. Ο ένας δίνει την ατάκα και ο άλλος την επιστρέφει με τον δικό του τόνο, με ακρίβεια χορογραφίας στο παιχνίδι της ρεπλίκας. Οι παύσεις, οι επαναλήψεις και η σωματική τους συνύπαρξη γύρω από το φέρετρο χτίζουν την εικόνα δύο ανθρώπων που στηρίζουν ο ένας τον άλλον μέσα στην αναμονή. Αυτή η αναμονή συμπυκνώνεται γύρω από το φέρετρο, ανακαλώντας τον «τάφο» από το Περιμένοντας τον Γκοντό του Μπέκετ: «Γεννάμε καβάλα σ’ έναν τάφο, το φως αστράφτει μια στιγμή, κι ύστερα πάλι σκοτάδι».

* «Το θαύμα», Θέατρο Τέχνης Κ. Κουν – Σκηνή Φρυνίχου, Φρυνίχου 14