Ενα νομικό «κλειδί» από το Αζερμπαϊτζάν για τις υποκλοπές στην Ελλάδα

Οι υποθέσεις Pegasus κατά του Αζερμπαϊτζάν έδειξαν ήδη τον δρόμο που θα ακολουθήσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) και για το ελληνικό Predator, όπως προκύπτει από τη μελέτη των προσφυγών που αφορούσαν το σκάνδαλο χρήσης spyware κατά παραπάνω από 1.000 αζέρων δημοσιογράφων, ακτιβιστών και αντιπολιτευόμενων, τις οποίες επικαλούνται και οι προσφυγές που κατέθεσαν οι Ελληνες, θύματα των υποκλοπών, στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Ειδικότερα, νομικές πηγές αποκαλύπτουν ότι τα προδικαστικά ερωτήματα του ΕΔΔΑ προς τις κυβερνήσεις του Αζερμπαϊτζάν και της Ελλάδας (τα οποία είναι πανομοιότυπα) παραπέμπουν σε συγκεκριμένες υποθέσεις, όπως αυτή της δημοσιογράφου Χαντίτζα Ισμαγίλοβα, που είχε παγιδευτεί με κρυφή κάμερα μέσα στο ίδιο της το σπίτι, ενώ οι Αρχές έκαναν λόγο για «ιδιώτες» δράστες. Σας θυμίζει κάτι; Το Στρασβούργο έκρινε ήδη ότι το κάθε κράτος έχει θετική υποχρέωση να εξασφαλίσει αποτελεσματική ποινική έρευνα σε υποθέσεις παρακολούθησης κι όταν αυτή απουσιάζει, παραβιάζονται, μεταξύ των υπολοίπων, και το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή (άρθρο 8) και η ελευθερία έκφρασης (άρθρο 10).

Κρίνεται και η αρχειοθέτηση

Αυτή η λογική είναι πλέον ο χάρτης για την ελληνική υπόθεση Predator και τις νέες προσφυγές που έφτασαν στο Στρασβούργο από τον Χρήστο Σπίρτζη και τον Θανάση Κουκάκη. Οι ίδιοι νομικοί κύκλοι επισημαίνουν, βέβαια, ότι η διαφορά είναι ότι στο Αζερμπαϊτζάν δεν έφτασαν καν στο σημείο αρχειοθέτησης από τον αντίστοιχο Αρειο Πάγο, παρά τις ρητές υποδείξεις του Πλημμελειοδικείου για περαιτέρω έρευνα. Εδώ έφτασαν. Και προέκυψε από πάνω και η άρνηση εξαίρεσης του εισαγγελέα Κωνσταντίνου Τζαβέλλα παρά την προϋπηρεσία του στην ΕΥΠ, προσθέτοντας ένα ακόμη λιθαράκι στην καταγγελία για παραβίαση των προϋποθέσεων δίκαιης δίκης. Προεξοφλώ ότι θα έχει πολλή δουλειά η Αθήνα στο Στρασβούργο…

Ανεξαρτησία με… αστερίσκους;

Νέα εστία έντασης ανοίγει στον χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης, αυτή τη φορά ανάμεσα στη Σοφία Ζαχαράκη και την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, με αφορμή δηλώσεις της υπουργού για την επαναχορήγηση των αδειών στα τρία μη κρατικά πανεπιστήμια που κατέπεσαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Και έχει τη σημασία του ποιος σηκώνει το γάντι. Δεν πρόκειται για ένα απλό μέλος της ΕΘΑΑΕ, αλλά για τον διεθνούς κύρους καθηγητή Αρχαίας Ιστορίας του Πρίνστον και αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Αγγελο Χανιώτη.

Ο Χανιώτης, μέλος του Ανωτάτου Συμβουλίου της ΕΘΑΑΕ και πρόεδρος της επιτροπής αξιολόγησης του Anatolia American University, παρενέβη με ασυνήθιστα αιχμηρό τρόπο στις δηλώσεις της υπουργού, με τις οποίες ουσιαστικά προανήγγειλε ότι το Anatolia θα πάρει εκ νέου άδεια την επόμενη εβδομάδα, όπως και τα Keele και York. Ο Χανιώτης, όμως, υπενθύμισε ότι η διαδικασία αξιολόγησης δεν έχει ολοκληρωθεί και πως η αρμόδια επιτροπή λειτουργεί με «απόλυτη ανεξαρτησία και αντικειμενικότητα», χωρίς να εκτελεί εντολές του υπουργείου. Αφήνοντας σαφείς αιχμές ότι οι δημόσιες τοποθετήσεις της υπουργού υπονομεύουν τόσο την αξιολόγηση όσο και τον ίδιο τον θεσμικό ρόλο της ΕΘΑΑΕ.

Η σπουδή και οι κίνδυνοι

Μετά την παρέμβαση του Χανιώτη, ήρθε και μια νέα παρέμβαση του προσφεύγοντος καθηγητή Πάνου Λαζαράτου, περί των κινδύνων της σπουδής της κυβέρνησης να προχωρήσει στην επαναχορήγηση των ακυρωμένων αδειών των τριών ιδιωτικών ΑΕΙ, πριν ακόμη καθαρογραφούν οι αποφάσεις του ΣτΕ. Οπως αναφέρει, κανονικά θα έπρεπε πρώτα να θεσπιστεί το νέο πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ και στη συνέχεια τα νέα πανεπιστήμια να προσαρμόσουν σε αυτό τα προγράμματά τους. Αντίθετα, υπάρχει ο φόβος ότι θα συμβεί το αντίστροφο, πως θα προσαρμοστούν οι κανόνες στα ήδη υποβληθέντα προγράμματα, ώστε οι άδειες να εκδοθούν άμεσα. Σημειώνω ότι την άποψη που εκφράζει ο Λαζαράτος είχε υποστηρίξει και η νομική υπηρεσία του υπουργείου Παιδείας. Αλλά η εντολή του Μεγάρου Μαξίμου ήταν η «πολιτικοποίηση» του θέματος, με ό,τι αυτή συνεπάγεται…

Μισή απάντηση από τον Κερκύρας

Τη δική του απάντηση έδωσε ο Μητροπολίτης Κέρκυρας Νεκτάριος για την επίσκεψή του στη Μόσχα. Διότι, όπως σας είχα ενημερώσει, είχε προκαλέσει αναστάτωση σε εκκλησιαστικούς κύκλους η απόφασή του να μεταβεί στη Μόσχα, να μεταφέρει εκεί τη χείρα του Αγίου Σπυρίδωνα, αλλά και να συλλειτουργήσει με τον Πατριάρχη Κύριλλο, τη στιγμή που η Εκκλησία της Ρωσίας έχει «σβήσει» και τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο και τον Οικουμενικό Πατριάρχη λόγω της αναγνώρισης της αυτοκέφαλης ουκρανικής εκκλησίας και του αρχιεπισκόπου Επιφάνιου.

Ο ίδιος ο Νεκτάριος απάντησε, λοιπόν, κι η γραμμή άμυνάς του έχει δύο σκέλη: Το πρώτο είναι το διαδικαστικό. Επικαλείται έγγραφη άδεια της Ιεράς Συνόδου, όχι μία αλλά τρεις φορές μέσα στο 2026, αρχικό προσκύνημα στην Αστάνα, και ξανά την 1η Ιουλίου, όταν η Μόσχα ζήτησε επέκταση της μεταφοράς και για τη ρωσική επικράτεια. Θέλει δηλαδή να δείξει ότι δεν ενήργησε ερήμην της Ιεραρχίας. Η άδεια, ωστόσο, όπως πληροφορούμαι, αφορούσε την επίσκεψη, όχι το συλλείτουργο.

Κι εδώ πάμε στο πιο ουσιαστικό, εκεί που εντοπίζεται το πρόβλημα. Ο Νεκτάριος ισχυρίζεται ότι «η Εκκλησία της Ελλάδος δεν έχει διακόψει την εκκλησιαστική κοινωνία με την Εκκλησία της Ρωσίας» και μιλά για «πρόσκαιρες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις». Σωστό, αλλά… μισό. Η διακοπή κοινωνίας δεν είναι απόφαση της Εκκλησίας της Ελλάδος. Είναι μονομερής κύρωση της Μόσχας εναντίον της, ακριβώς επειδή η Ελλάδα αναγνώρισε το ουκρανικό αυτοκέφαλο.

Η ίδια η Μόσχα δεν μνημονεύει τον Ιερώνυμο, τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, τον Θεόδωρο Αλεξάνδρειας. Εξού και ο ρώσος Κύριλλος, πονηρός ων, είπε στο συλλείτουργο «υπέρ πάσας ορθοδόξου Εκκλησίας». Το να λες, λοιπόν, ότι «δεν έχουμε διακόψει εμείς» παρακάμπτει το ότι η άλλη πλευρά έχει διακόψει – και ένα επίσημο συλλείτουργο με τον Κύριλλο δεν είναι απλώς προσκύνημα λαού, είναι ευχαριστιακή κοινωνία με πρόσωπο που δεν μνημονεύει τον Προκαθήμενο της δικής του Εκκλησίας.