Τόμας Μάν: Η τραγωδία ενός ανθρώπου στο περιθώριο

Τα θέματα των ιστοριών του Τόμας Μαν είναι ποικίλα, και αποδίδονται άλλοτε σύντομα και άλλοτε εκτενώς.

Στο διήγημά του «Ο μικρός κύριος Φρίντεμαν», που μεταφράστηκε υποδειγματικά από τον Γιώργο Δεπάστα, από την αρχή έως το τέλος πλανάται η σκιά του θανάτου και της φθοράς, με τον έρωτα να κινητοποιεί τον παραιτημένο κύριο Φρίντεμαν.

Ωστόσο, η αυθόρμητη και δίχως ερείσματα απόφασή του να αποκαλύψει τη συναισθηματική του κατάσταση σε μια ώριμη και έμπειρη γυναίκα θα αποβεί ολέθρια.

Ο Τόμας Μαν, με αφορμή ένα συμβάν ή μια ιδέα σχετική με τη διαφορετικότητα αλλά και τον έρωτα, ξεδιπλώνει σταδιακά τη συναισθηματική κατάσταση ενός ατόμου που ζει κοινωνικά στο περιθώριο εξαιτίας της σωματικής αναπηρίας του, αλλά και περιγράφει τη στάση των άλλων απέναντί του.

Και ενώ ο κύριος Φρίντεμαν πιστεύει ότι έχει καταπνίξει το πάθος και απολαμβάνει τη ζωή απλά και «τρυφερά», η παρουσία της Γκέρντα τον αναστατώνει και τον παρακινεί να κάνει το μεγάλο βήμα. Η δίψα για αποδοχή δεν αφήνει περιθώριο για αναμονή και διερεύνηση των αισθημάτων της γυναίκας, που δείχνει να απολαμβάνει την ήττα του αδύναμου άντρα.

Και εδώ, όπως και σε άλλα έργα του, ο συγγραφέας περιγράφει με ακρίβεια το αστικό περιβάλλον της μικρής γενέθλιας πόλης του, ενώ το έργο του Ρίχαρντ Βάγκνερ Λόεγκριν το οποίο ακούει ο μικρός κύριος Φρίντεμαν υπενθυμίζει τις αναλογίες, τους συμβολισμούς, ανάμεσα στις δύο ιστορίες του έρωτα και της αυταπάτης ή των ψευδαισθήσεων, του έρωτα που καταρρέει αμέσως μόλις αποκαλύπτεται η αλήθεια.

Ο κύριος Φρίντεμαν ταπεινώνεται όταν αποκαλύπτει τα συναισθήματά του στη Γκέρντα, ενώ η Έλζα, στην όπερα Λόεγκριν, χάνει τον ιππότη της, όταν παραβιάζει την απαγόρευση που της έθεσε.

Και στις δύο περιπτώσεις ο έρωτας είναι ανέφικτος και καταστροφικός.

Thomas Mann
Ο μικρός κύριος Φρίντεμαν
Μτφ. Γιώργος Δεπάστας,
Εκδ. Μεταίχμιο 2026, σελ. 80
Τιμή 7,70 ευρώ