Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ: Κερδισμένος ο Σουλτάνος, αλλά χωρίς το μεγάλο δώρο

Αν η βασική επιδίωξη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ ήταν να στείλει ένα μήνυμα ισχύος προς όσους τον αμφισβητούν και του επιτίθενται, στο εσωτερικό της Τουρκίας αλλά και εκτός συνόρων – ανάμεσά τους τον Νετανιάχου και το Ισραήλ, τους οποίους στοχοποίησε εκ νέου – οφείλουμε να παραδεχτούμε πως το πέτυχε. Οχι μόνο επειδή το σύνολο σχεδόν των ηγετών, με πρώτο και καλύτερο τον Ντόναλντ Τραμπ, είχαν ένα καλό λόγο να πουν για τον ίδιο, τη χώρα του και τον ρόλο που διαδραματίζουν στη Συμμαχία. Αλλά και διότι οι περισσότεροι φρόντισαν να συναντηθούν μαζί του και να υπογράψουν διμερείς συμφωνίες με την Τουρκία, κυρίως αμυντικές και οικονομικές.

Αναμφισβήτητα, λοιπόν, ο πρόεδρος της Τουρκίας βγαίνει πολιτικά ενισχυμένος από τη διήμερη Σύνοδο, η οποία ολοκληρώθηκε χθες. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι θα προτιμούσε τα δώρα που του είχαν τάξει οι εταίροι του να είναι περισσότερα και, κυρίως, πιο χειροπιαστά – κάτι που επεδίωξε, αλλά δεν πέτυχε, τουλάχιστον στον βαθμό που θα ήθελε.

Στο θέμα των F-35, για του λόγου το αληθές, αναγκάστηκε να περιοριστεί στην επισήμως διατυπωμένη πρόθεση του Αμερικανού ομολόγου του για άρση των κυρώσεων σε βάρος της Αγκυρας, που θα ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή της στο πρόγραμμα. Ο Τραμπ, μάλιστα, φρόντισε να βάλει «πάγο» στις προσδοκίες του Ερντογάν, καθώς στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά το τέλος της Συνόδου είπε ότι δεν έχει αποφασίσει τι τελικώς θα κάνει. Σε κάθε περίπτωση, το αδιέξοδο δεν θα αρθεί ούτε σύντομα ούτε εύκολα, δεδομένων και των πιέσεων που ασκούνται στον Τραμπ προς την αντίθετη κατεύθυνση – κάτι που επιβεβαιώθηκε ουσιαστικά και κατά τη χθεσινή συνάντηση που είχαν οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Μάρκο Ρούμπιο και Χακάν Φιντάν.

ΕΕ και Γαλλία

Ανάλογη εικόνα υπάρχει και από το μέτωπο της συμμετοχής της Τουρκίας στα εξοπλιστικά προγράμματα της Ευρώπης. «Οι περιορισμοί ανάμεσα σε συμμάχους όσον αφορά την αμυντική συνεργασία, ειδικά στην αμυντική βιομηχανία, πρέπει να αρθούν», δήλωσε ο ίδιος ο Ερντογάν κατά την έναρξη των εργασιών της Συνόδου, παραδεχόμενος ότι τα εμπόδια για τη χώρα του παραμένουν. «Σε μια στιγμή που είναι εφικτό ένα μοντέλο συνεργασίας βασισμένο στην κοινή λογική και το κοινό συμφέρον, ο αποκλεισμός συμμάχων που δεν είναι μέλη της ΕΕ θα μπορούσε να οδηγήσει σε τεχνητούς διαχωρισμούς στην Ευρώπη», πρόσθεσε, ενώ ανάλογα επιχειρήματα πρόβαλε και στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου.

Χαμηλά, όμως, φρόντισε να κρατήσει τον πήχη και ο Εμανουέλ Μακρόν στο ζήτημα της πώλησης προς την Άγκυρα του ευρωπαϊκού συστήματος αεράμυνας SAMP-T, που θεωρείται αντίστοιχο των αμερικανικών Patriot. «Κάνουμε δουλειά σε γαλλοϊταλική βάση, μαζί με την Τουρκία. Αφορά τεχνικά θέματα και η δουλειά συνεχίζεται», είπε σχολιάζοντας τις πληροφορίες που είχαν δει το φως της δημοσιότητας τις παραμονές της Συνόδου Κορυφής ο πρόεδρος της Γαλλίας, ο οποίος είχε χθες κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ερντογάν – όπως είχαν, επίσης, οι Φρίντριχ Μερτς, Τζόρτζια Μελόνι και άλλοι ηγέτες.

Η συμφωνία με Βρετανία

Σε αυτό το φόντο, ίσως η πιο σημαντική συμφωνία είναι αυτή που υπογράφηκε με τον Κιρ Στάρμερ και αφορά τη διεύρυνση και εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας ανάμεσα σε Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο – σε συνέχεια της διμερούς Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης του περασμένου Απριλίου. Κι εδώ, ωστόσο, παρέμεινε αδιευκρίνιστο επισήμως κατά πόσο η συμφωνία περιλαμβάνει το άρθρο-κλειδί περί αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής σε περίπτωση που κάποια από τις δύο χώρες δεχθεί επίθεση – κάτι που ισχύει στην περίπτωση της αντίστοιχης συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας.

Το σίγουρο, πάντως, είναι ότι ο Ερντογάν θα συνεχίσει να ποντάρει στη θέση και την ισχύ της χώρας του, αξιοποιώντας ως «όπλο» και την ιδιαιτέρως ανεπτυγμένη πολεμική της βιομηχανία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος υπογράμμισε με έμφαση το σχέδιο για τη δημιουργία του «Ατσάλινου Θόλου» που, όπως ισχυρίστηκε, θα προστατεύει τόσο την Τουρκία όσο και τη ΝΑ πτέρυγα του ΝΑΤΟ.  Πρόσθεσε, δε, ότι γι’ αυτό έχει εγκρίνει πρόσθετο κονδύλι 24 δισ. δολαρίων, ώστε το έργο να ολοκληρωθεί το συντομότερο.

Προς αναβολή η Σύνοδος του 2027;

Ο Τραμπ ισχυρίστηκε πως εάν δεν ήταν οικοδεσπότης ο Ερντογάν ίσως να μη μετείχε σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής, στέλνοντας ένα ακόμη μήνυμα απαξίωσης προς τους υπόλοιπους εταίρους του στο ΝΑΤΟ. Κι αυτοί φαίνεται πως το έλαβαν και γι’ αυτό, όπως τουλάχιστον αναφέρει σχετικό ρεπορτάζ του Bloomberg, εξετάζουν ήδη σχέδιο να αναβληθεί η σύνοδος του 2027, η οποία έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί στην Αλβανία. «Η Σύνοδος θα διεξαχθεί στην Αλβανία, το εάν όμως αυτό θα γίνει το επόμενο ή το μεθεπόμενο έτος είναι υπό συζήτηση», δήλωσε χαρακτηριστικά κορυφαίος αξιωματούχος της Συμμαχίας.