Διεθνής αγορά πετρελαίου: Λεπτές ισορροπίες

Παρά το γεγονός ότι η υπογραφείσα συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, θεωρείται από τους περισσότερους διπλωματικούς παρατηρητές εύθραυστη αλλά και μια «ευκαιριακή ειρήνευση», οι ενεργειακές αγορές δείχνουν να έχουν προεξοφλήσει θετικές εξελίξεις με άμεσο αποτέλεσμα τη ραγδαία υποχώρηση των τιμών πετρελαίου και σε μικρότερο βαθμό του φυσικού αερίου.

Η τιμή της ποικιλίας αργού Brent, του διεθνούς benchmark, σημείωσε πτώση 30% μέσα σε λιγότερο από 25 ημέρες, ενώ μόνο την τελευταία εβδομάδα από τα $94 το βαρέλι αυτό υποχώρησε στα 78 δολάρια.

Αλλά και πριν εισέλθουμε στη φάση της ειρηνευτικής διαδικασίας, οι τιμές του αργού έδειχναν σαφή τάση αποκλιμάκωσης από τα υψηλά επίπεδα του Μαρτίου και Απριλίου, αντανακλώντας τις νέες συνθήκες που εν τω μεταξύ είχαν διαμορφωθεί στη διεθνή αγορά. Εχει ενδιαφέρον πώς τα θεμελιώδη της αγοράς πετρελαίου άλλαξαν καθώς εισερχόμαστε στον Ιούνιο έχοντας διαμορφώσει πλέον ένα νέο περιβάλλον από πλευράς ζήτησης, προσφοράς και αποθεμάτων.

Με το που ξεκίνησε ο πόλεμος μέσα σε λίγες μόνο ημέρες κατέστη αδύνατος λόγω εχθροπραξιών ο ανεμπόδιστος πλους των εμπορικών πλοίων, και ιδίως των τάνκερ, μέσα στον Περσικό Κόλπο. Οι  Φρουροί της Επανάστασης επέβαλλαν καθεστώς απόλυτου ελέγχου διέλευσης μέσα από τα Στενά του Ορμούζ παγιδεύοντας έτσι σημαντικές ποσότητες πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που προορίζονταν για τις διεθνείς αγορές, κυρίως της Ασίας και του Ειρηνικού. Η διεθνής αγορά πετρελαίου βρέθηκε να αντιμετωπίζει έλλειμμα προμήθειας αργού και προϊόντων της τάξης των 15 εκατ. βαρελιών την ημέρα (αντιστοιχεί στο 34% του διεθνούς εμπορίου πετρελαίου) και 80 δισ. κυβ. μέτρων LNG τον χρόνο.

Στην περίπτωση του πετρελαίου το έλλειμμα αυτό σχετικά σύντομα μειώθηκε σημαντικά με την πλήρη ενεργοποίηση των χερσαίων αγωγών μέσω της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και του Ιράκ που μπορούν να μεταφέρουν περί τα 7 εκατ. βαρέλια/ημέρα σε καθεστώς πλήρους λειτουργίας. Παράλληλα αυξήθηκε η παραγωγή από χώρες εκτός Κόλπου όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Βραζιλία, ο Καναδάς και η Νορβηγία της τάξης των 3-4 εκατ. βαρ./ημέρα. Την ίδια στιγμή μειώθηκε κατά 2-3 εκατ. βαρέλια ημερησίως η κατανάλωση, λόγω ελλείψεων στην Ασία και υψηλών τιμών σε Βόρεια Αμερική και Ευρώπη.

Επειδή παρ’ όλα αυτά υπήρχε έλλειμμα 3-4 εκατ. βαρελιών ημερησίως οι διεθνείς τιμές παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα μέχρι τα μέσα Μαΐου. Ακολούθως το έλλειμμα αυτό υπερκαλύφθηκε με την αποδέσμευση ποσοτήτων από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου χωρών του ΟΟΣΑ, του ΙΕΑ και λόγω της απότομης μείωσης εισαγωγών από την Κίνα. Μετά τον Μάρτιο οι εισαγωγές αργού πετρελαίου από την Κίνα επέφεραν σημαντική πτώση κατά 3,5 εκατ. βαρ./ημέρα, σε ένα σύνολο εισαγωγών 13,5 εκατ. βαρ./ημέρα και συνολικής ζήτησης στα 17 εκατ. βαρέλια, με το Πεκίνο ενόψει της κρίσης να καταφεύγει στα δικά του στρατηγικά αποθέματα. Γεγονός που έδρασε καταλυτικά στον περιορισμό της παγκόσμιας ζήτησης και στη συγκράτηση των τιμών.

Τα ανωτέρω έχουν διαμορφώσει ένα νέο περιβάλλον προμήθειας στη διεθνή αγορά με βασικό χαρακτηριστικό τη μείωση της παγκόσμιας ζήτησης (σύμφωνα με τον ΙΕΑ κατά 1,1 εκατ. βαρέλια σε μια μέση συνολική ζήτηση 103,2 εκατ. βαρ./ημέρα) ενώ ανησυχητικός παράγοντας είναι η συνεχής μείωση των συνολικών παγκόσμιων αποθεμάτων. Εάν τελικά αποκατασταθεί σε ένα μεγάλο βαθμό η διέλευση μέσα από τα Στενά του Ορμούζ, πολλές χώρες θα έχουν τη δυνατότητα να αρχίσουν από τον Ιούλιο κιόλας να αναπληρώνουν τα αποθέματά τους, ενισχύοντας τη ζήτηση και οδηγώντας τις τιμές σε ένα νέο κύκλο ανατιμήσεων.

Συμπερασματικά, οι τιμές του αργού πρωτίστως και του φυσικού αερίου δευτερευόντως, υποχωρούν καθώς οι προοπτικές ειρήνευσης στον Κόλπο υπερτερούν από τις όποιες ανησυχίες για μια νέα διακοπή της ενεργειακής προμήθειας. Η αυξημένη παραγωγή από τις εκτός Κόλπου χώρες, οι χερσαίοι αγωγοί και η μειωμένη παγκόσμια ζήτηση αποκατέστησαν σε μεγάλο βαθμό τις απώλειες λόγω αδυναμίας διέλευσης τάνκερ μέσα από τα Στενά. Και η αγορά φαίνεται ότι έχει βρει μια νέα λεπτή ισορροπία με τιμές που κινούνται μεταξύ $70 και $ 80 το βαρέλι.

Ο Κωστής Σταμπολής είναι ενεργειακός αναλυτής και πρόεδρος του ΙΕΝΕ