Προ των πυλών κυρώσεις κατά του Κυρίλλου;

Η νέα δέσμη περιοριστικών μέτρων της Ευρωπαϊκής Ενωσης κατά της Ρωσίας φαίνεται ότι περιλαμβάνει και τον Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών κ.κ. Κύριλλο στην προτεινόμενη λίστα προσωπικών κυρώσεων.

Αυτό δεν συμβαίνει πρώτη φορά. Η σχετική συζήτηση είχε ξεκινήσει το 2022, όταν η ΕΕ προσπάθησε τότε να συμπεριλάβει τον Πατριάρχη Κύριλλο σε δέσμη κυρώσεων εξαιτίας της αδιαμφισβήτητης δημόσιας στήριξής του στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η σαφής πρόθεση της ΕΕ δεν υλοποιήθηκε. Η κυβέρνηση της Ουγγαρίας με πρωτεργάτη τον Ορμπαν άσκησε βέτο με την αιτιολογία ότι η επιβολή οποιασδήποτε κύρωσης σε θρησκευτικό ηγέτη θα σήμαινε κατάφωρη παραβίαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και συγκεκριμένα της θρησκευτικής ελευθερίας. Επειτα από αυτήν την παρέμβαση το όνομα του Πατριάρχη Κυρίλλου αφαιρέθηκε από την τελική λίστα με τις προσωπικές κυρώσεις.

Σε κάθε περίπτωση ο Πατριάρχης Κύριλλος θεωρείται από πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ως στενός συνεργάτης του Προέδρου Πούτιν, αφού με κάθε ευκαιρία δικαιολογεί τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας ευλογώντας τον δημόσια και μάλιστα χαρακτηρίζοντάς τον ως Ιερό Πόλεμο σε επίσημο έγγραφο. Η απροκάλυπτη αυτή συμπεριφορά του προκάλεσε κυρώσεις εναντίον του από το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά και φυσικά την Ουκρανία. Συγχρόνως και με κάθε ευκαιρία ο Πατριάρχης Κύριλλος εμπλέκει σε αυτήν τη στρατηγική του και τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο αποδίδοντάς του ανυπόστατες κατηγορίες σχετικά με τη δήθεν δράση του υπέρ της Ουκρανίας.

Ωστόσο, το θέμα των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά του Πατριάρχη Κυρίλλου επανέρχεται τώρα στην επικαιρότητα, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι η ΕΕ προτίθεται να τον συμπεριλάβει εκ νέου στα μέτρα που επεξεργάζεται κατά της Ρωσίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία και συγκεκριμένα στη λίστα με τις προσωπικές κυρώσεις. Δημοσιογραφικές πηγές (euronews.com) – αφού η Κομισιόν δεν αποκαλύπτει τα ονόματα της λίστας προσωπικών κυρώσεων πριν τα κράτη – μέλη καταλήξουν σε ομόφωνη απόφαση – αναφέρουν ότι στις επίσημες προτάσεις της Κομισιόν που παρουσίασε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στις 9 Ιουνίου για το εικοστό πρώτο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Μόσχας συμπεριλαμβάνεται το όνομα του Πατριάρχη Κυρίλλου.

Η πρωτοβουλία αυτή φαίνεται να στηρίζεται στις εξελίξεις που διαμορφώθηκαν στην Ουγγαρία από τη νέα κυβέρνηση με επικεφαλής τον Πέτερ Μάγιαρ, ο οποίος, αν και εκφράζει αρκετές συντηρητικές κοινωνικές θέσεις, μοιάζει να λειτουργεί περισσότερο φιλικά προς την ΕΕ και τους θεσμούς της συγκριτικά με τον προκάτοχό του Ορμπαν. Σε αυτό το πλαίσιο ο Μάγιαρ ίσως προτίθεται να άρει την προστασία που παρείχε ο Ορμπαν στον Κύριλλο και να αποδεχθεί πιθανότατα την επιβολή ευρωπαϊκών κυρώσεων στον Κύριλλο στο πλαίσιο των νέων μέτρων κατά της Ρωσίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Σε καμία περίπτωση βέβαια δεν διασφαλίζεται ότι και τα είκοσι επτά μέλη της ΕΕ θα ομοφωνήσουν για την προσθήκη του ονόματός του στη νέα δέσμη κυρώσεων, καθώς παρά τις πολλές αστοχίες του πρόκειται για μεγάλη προσωπικότητα του σύγχρονου εκκλησιαστικού και γεωπολιτικού γίγνεσθαι. Πιθανότερη ημερομηνία έγκρισης του εικοστού πρώτου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας θεωρείται η δεκάτη πέμπτη Ιουλίου.

Οπωσδήποτε αναπάντητο παραμένει το ερώτημα, πώς νομιμοποιείται στη σύγχρονη εποχή ένας θρησκευτικός ηγέτης να παρεμβαίνει στη διεθνή πολιτική σκηνή υποστηρίζοντας με καθαρά στρατευμένο πολιτικό λόγο μια στρατιωτική επέμβαση, αντί να αγωνίζεται για την επίτευξη της ειρήνης μεταξύ των αντιμαχομένων, όπως προσπαθούν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πάπας Ρώμης Λέων. Από την άλλη μεριά εξίσου αναρωτιέται κανείς για την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών κυρώσεων σε αυτό το επίπεδο…

Ο Μιχάλης Μαριόρας είναι καθηγητής Ιστορίας Θρησκευμάτων, ΕΚΠΑ