Χαοτικές καταστάσεις και πολιτικές προβλέψεις

Τον τελευταίο καιρό αμφισβητείται [και] η αξιοπιστία των δημοσκοπήσεων και γενικότερα των ΜΜΕ.

Επειδή βιώνουμε την απειλή και τον φόβο του πολέμου κι επειδή το ελληνικό πολιτικοκοινωνικό Χάος υπερβαίνει τα ιδεολογήματα σκέφτηκα να καταθέσω κάποιες σχετικές σκέψεις

Στον κόσμο των αβεβαιοτήτων το απρόβλεπτο κυριαρχεί, χωρίς τούτο να σημαίνει ότι δεν λειτουργούν νόμοι πίσω από τις τυχαίες αντι-δράσεις. Ακόμα και το φαινομενικά απροσδόκητο μπορεί και αυτό να είναι αιτιοκρατικό, καθώς η τυχαία συμπεριφορά δεν είναι εντελώς «τυχαία».

Η τυχαιότητα συνιστά λοιπόν μια αταξία που προκύπτει από την πολυπλοκότητα των αμοιβαίων διαπλοκών, υπερβαίνει τους κανόνες και καθιστά κάθε αποτέλεσμα αβέβαιο

Η τύχη υπάρχει μόνο σε σχέση μ’ έναν καθορισμένο αιτιατό νόμο «κανονικότητας». Απόλυτα τυχαίο, έξω από κάθε αιτιατό νόμο, έξω από μια γενική τάξη που περιλαμβάνει τα πάντα, δεν νοείται.

Μας λείπουν λεπτομέρειες, αλληλεπιδράσεις ή η σωστή εξίσωση, γι’ αυτό δεν μπορούμε να προβλέψουμε το «πώς και το γιατί».

Ενώ μπορούμε να υπολογίσουμε το σύνολο των δυνατών αποτελεσμάτων δεν είναι εύκολο να προβλέψουμε ποιο από τα δυνατά αποτελέσματα τελικά θα πραγματοποιηθεί, δηλαδή ποιο θα είναι το τελικό πολιτικό αποτέλεσμα της κάθε υπόθεσης εργασίας, επειδή δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο ειδικός τρόπος που θα συμβούν τα γεγονότα.

Το ενδεχόμενο, η πιθανότητα επέλευσης ενός γεγονότος, επηρεάζεται από απρόβλεπτες συναντήσεις μεμονωμένων στοιχείων [π.χ. ομολογία κάποιου ύποπτου, ανακάλυψη εγγράφων κ.λπ.].

Η «τύχη» έχει λοιπόν τη δική της αιτία και η θεωρία του παιχνιδιού των ανεξάρτητων ζαριών [δηλαδή «παικτών» εκτός πολιτικού συστήματος] είναι ίσως η μόνη που μπορεί να μας την εξηγήσει. Το «μοιάζει να ‘γινε τυχαία» δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια διαφυγή από τον κλασικό τρόπο προσέγγισης. «Τυχαίο» είναι ό,τι δεν καταλάβαμε πώς προέκυψε, γι’ αυτό και συχνά το χαρακτηρίζουμε «παράλογο».

Στο κοινωνικό επίπεδο έχουμε καταφέρει ν’ αντικαταστήσουμε την τυχαιότητα με την Ανομία. Οταν ο συμψηφισμός των παρ-ανομιών [όλα επιτρέπονται, όλα συμψηφίζονται, όλα συγχωρούνται] κατισχύει συλλογικών κανόνων και θεσμικών ορίων, τότε τα γεγονότα παύουν να έχουν σημασία, νόημα ή επιπτώσεις. Αρκούν οι αναπαραστάσεις και οι ερμηνείες τους.

Στο πολιτικό πεδίο η κακιά ώρα, η κακιά στιγμή καλούνται να «χαρτογραφήσουν το χάος», αντί τα σοφά think tanks των κομμάτων να κάνουν αυτοκριτική για τον λαθεμένο τρόπο με τον οποίο ανέλυσαν τα δεδομένα.

Πολλοί θέτουν το ψευτο-ερώτημα «Μητσοτάκης ή Χάος», ενώ άλλοι πιστεύουν ότι με ένα ενιαίο Μέτωπο [sic] θα ρίξουν την Κυβέρνηση.

Μ’ αυτά και μ’ αυτά ανασυγκροτούνται μεταξύ τους [αλλάζοντας θέσεις και ρόλους] ή λέγοντας διαφορετικά πράγματα απ’ όσα έλεγαν προχθές

Ουδείς φαίνεται ν’ αντιλαμβάνεται ότι οι ίδιοι προκαλούν το Χάος, οι ίδιοι είναι χαοτικοί στη σκέψη και στην πράξη, οι ίδιοι ενεργοποιούν απρόβλεπτα γεγονότα γιατί έχουν γίνει «προβλέψιμοι».

Με μεγαλοστομίες και εξαγγελίες «θαυμάτων» δεν αλλάζουν οι αιτιότητες. Με «συγκολλήσεις» κολλητών δεν αναχαιτίζεται «το φτερούγισμα της πεταλούδας» που θα τους σκορπίσει στους πέντε ανέμους.

Στη χώρα μας είναι γνωστές τόσον οι ορατές, όσο και οι αόρατες δομές εξουσίας.

Το περιθώριο της παρέμβασης του τυχαίου παράγοντα διευρύνεται μόνον αν οι λειτουργούσες πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις ολιγωρούν ασχολούμενες με τα εσωτερικά τους και με τ’ αλλότρια.

Ας μη ρίχνουμε την ευθύνη στους άλλους, εχθρούς ή φίλους.

Το Χάος είμαστε εμείς ΟΛΟΙ, πολίτες και πολιτικοί.

ΥΓ: Πώς συνεπώς να «πιάσουν» οι δημοσκόποι το χαοτικό, αφού κι εκείνοι ζουν μέσα στο ίδιο κλίμα;

Ο καθηγητής Γιάννης Πανούσης είναι πρώην υπουργός