30 αλλαγές για ένα Σύνταγμα του μέλλοντος

Πριν από μερικούς μήνες ο Πρωθυπουργός, ως επικεφαλής όχι της εκτελεστικής εξουσίας, αλλά της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, όπως είχε προεκλογικά δεσμευτεί, έδωσε το σήμα έναρξης μιας εσωτερικής, αλλά παράλληλα και μιας δημόσιας διαβούλευσης για την αναθεώρηση του Συντάγματος που ξεκίνησε από τους βουλευτές, ενόψει της μετεξέλιξης της παρούσας Βουλής από Κοινή σε Προτείνουσα Βουλή.

Στην εσωτερική αυτή διαβούλευση ανταποκρίθηκαν πάνω από 50 συνάδελφοι της Νέας Δημοκρατίας καταθέτοντας καινοτόμες και εύστοχες προτάσεις. Λειτουργώντας συνθετικά καταλήξαμε στην προτεραιοποίηση 30 σημαντικών αλλαγών.

Για καθαρά μεθοδολογικούς λόγους οι προτάσεις αυτές θα μπορούσαν να διακριθούν σε 4 μεγάλες κατηγορίες:

α) Οι ταυτοτικές διατάξεις διαμορφώνουν το πολιτιστικό Σύνταγμα της Ελλάδας προστατεύοντας τον σκληρό αξιακό πυρήνα της εθνικής και πολιτιστικής μας ταυτότητας. Ενδεικτικά αναφέρω την προστασία της σημαίας και της ελληνικής γλώσσας, την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης με τρόπο που θα προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου κ.λπ.

β) Οι κοινωνικές διατάξεις εδραιώνουν το κοινωνικό Σύνταγμα που η λειτουργία του θωρακίζει την κοινωνική δικαιοσύνη, εγγυάται την ισότητα των ευκαιριών και ενισχύει την κοινωνική κινητικότητα. Ενδεικτικά αναφέρω τη διεύρυνση της ελευθερίας επιλογών κυρίως των νέων Ελλήνων από το σπάσιμο του κρατικού μονοπωλίου στην Ανώτατη Εκπαίδευση, τη διαγενεακή δικαιοσύνη και αλληλεγγύη, την προσιτή στέγη ως στήριξη της οικογένειας, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη διασφάλιση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου.

γ) Οι θεσμικές αλλαγές που προτείνουμε επιδιώκουν να αποκαταστήσουν την αρχή των ελέγχων και των ισορροπιών της Δημοκρατίας μας (checks and balances), διορθώνοντας στρεβλώσεις του παρελθόντος και συμβάλλοντας στη μετάβαση σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό θεσμικό περιβάλλον. Ενδεικτικά αναφέρω την εσωκομματική δημοκρατία, τη θωράκιση του ρόλου του βουλευτή, τη βελτίωση της νομοθέτησης, τη βελτίωση της κυβερνητικής λειτουργίας, την επανεξέταση της ποινικής ευθύνης υπουργών, την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, την προστασία των ανεξαρτήτων αρχών, την αναβάθμιση με τη φορολογική αποκέντρωση αλλά και τον έλεγχο των ΟΤΑ, τον επαναπροσδιορισμό της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων και τη συνεχή αξιολόγησή τους κ.λπ.

δ) Οι αναπτυξιακές διατάξεις που προτείνονται σέβονται τον ουδέτερο χαρακτήρα του οικονομικού Συντάγματος, ωστόσο περιγράφουν και συμπληρώνουν την κοινωνική Οικονομία της αγοράς ως κοινώς αποδεκτή βάση του πρωτογενούς Ευρωπαϊκού Δικαίου. Ενδεικτικά αναφέρω τη συνύπαρξη δημοσίων και μη κρατικών πανεπιστημίων ως ευκαιρία μετεξέλιξης της Ελλάδας σε διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο που θα αποτελέσει νέα πηγή για το ΑΕΠ, την κατάργηση αναδρομικής εφαρμογής φόρων, τη φορολογική κινητροδότηση εθνικών στρατηγικών επενδύσεων, τη διασφάλιση βιώσιμης δημοσιονομικής λειτουργίας, ειδική μέριμνα για τον πρωτογενή τομέα κ.λπ.

Επιδίωξή μας είναι να ανοίξουμε τον δημόσιο διάλογο με τους κοινωνικούς φορείς και τον θεσμικό διάλογο με τα κόμματα στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, παρακάμπτοντας τον συνταγματικό λαϊκισμό και υπερβαίνοντας τις μικροκομματικές αντιπαραθέσεις. Αν πραγματικά επιθυμούμε να εισάγουμε την Ελλάδα στη νέα εποχή, τότε το βλέμμα μας πρέπει να είναι στραμμένο ΟΧΙ στις επόμενες εκλογές, αλλά στις επόμενες γενιές. Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι η κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία που απαιτεί νηφάλιες πολιτικές προσεγγίσεις, επιστημονική τεκμηρίωση και υπεύθυνες επιλογές που μπορεί να προκύψουν μόνο αν οι βουλευτές τοποθετηθούν ελεύθερα, ώριμα και κατά συνείδηση, χωρίς κομματική πειθαρχία ή εξωθεσμική χειραγώγηση.

Εχουμε διδαχθεί από την ιστορία μας, ότι τα τελειότερα Συντάγματα στα χέρια ασυνείδητων ή αδιάφορων λειτουργών απέτυχαν, ενώ ακόμα και ατελή Συντάγματα στα χέρια ευσυνείδητων λειτουργών λειτούργησαν τέλεια. Σήμερα έχουμε μια σπάνια ευκαιρία, αξιοποιώντας την εμπειρία απανωτών κρίσεων που αντιμετωπίσαμε με επιτυχία, να σχεδιάσουμε τον νέο πολιτειακό χάρτη της πατρίδας μας και να επιβεβαιώσουμε για ακόμη μια φορά τον ελληνικό λαό ότι η παράταξή μας, από τότε που την ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ταυτίστηκε πάντα με τις κορυφαίες επιλογές για το έθνος.

Ο Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης είναι βουλευτής Ροδόπης της ΝΔ, εισηγητής της πλειοψηφίας στη Συνταγματική Αναθεώρηση 2026