Στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ που παραδόθηκε στη Βουλή πριν από περίπου δύο εβδομάδες, παρουσιάζεται ως κεντρικό πρόσωπο. Περιλαμβάνονται συνομιλίες του με βουλευτές και υπουργούς που αφορούν φερόμενη καταβολή επιδοτήσεων και «διευκολύνσεις» σε ψηφοφόρους τους, με παράκαμψη των νομότυπων διαδικασιών.
Ο Δημήτρης Μελάς διετέλεσε πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ από τον Μάρτιο του 2021 έως τον Ιούλιο του 2022. Ηταν ο τελευταίος σταθμός μιας μακράς πορείας σε διάφορες, κυρίως τεχνοκρατικές, θέσεις στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και στις Βρυξέλλες.
Σήμερα, βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα του σκανδάλου. Μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», παραδέχεται τις συνομιλίες με τα πολιτικά πρόσωπα, ωστόσο λέει πως ό,τι παρέμβαση έκανε ήταν για να εξυπηρετήσει δίκαια αιτήματα που δεν διατάρασσαν το κανονιστικό πλαίσιο και τους κανονισμούς, ενώ πάντοτε γίνονταν αφού είχε ελεγχθεί η νομιμότητά τους από τις αρμόδιες υπηρεσίες. «Ηταν για να μη χάσει τα λεφτά του κάποιος που τα δικαιούται, όχι για να πάρει κάποιος που δεν δικαιούται», σημείωσε.
Στο διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας που ζητεί την άρση ασυλίας συνολικά 11 βουλευτών, ο Μελάς μαζί με άλλα στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ περιγράφονται, για την περίοδο από 16/3/2021 έως 21/7/2022, ως ύποπτοι για παρεμβάσεις στις διαδικασίες του Οργανισμού, με σκοπό, μεταξύ άλλων και κατά περίπτωση, τη διασφάλιση εγκρίσεων αιτήσεων επιδότησης, την ένταξη μη δικαιούχων σε προγράμματα ενισχύσεων και την προσπάθεια συγκάλυψης και αλλοίωσης αποτελέσματος επιτόπιων ελέγχων.
Αναφορικά με τις συνομιλίες σχολίασε πως «με έπαιρναν 30-40 τηλέφωνα την ημέρα. Οχι μόνο πολιτικά πρόσωπα, αλλά και απλοί παραγωγοί από όλη την Ελλάδα. Από τις 1.000-1.500 συνομιλίες που είχα προέκυψαν 20-25 φερόμενες», λέει σήμερα και προσθέτει πως ήταν σε επικοινωνία με πολιτικά πρόσωπα και άλλων κομμάτων. «Ποτέ δεν έκλεισα το τηλέφωνό μου ή την πόρτα μου σε κανέναν αγρότη, ούτε ρώτησα πού βρίσκεται πολιτικά. Το αίτημά του κοίταζα». Στο διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, πάντως, περιλαμβάνονται συνομιλίες του με βουλευτές μόνο της Νέας Δημοκρατίας.
Σε μία από τις συνομιλίες που έχει καταγράψει ο «κοριός» των Αρχών, και συγκεκριμένα τον Σεπτέμβριο του 2021, ο Δημήτρης Μελάς φέρεται να συνομιλεί με τον βουλευτή Κώστα Σκρέκα για την περίπτωση ενός βαμβακοπαραγωγού, ο οποίος δεν μπορούσε να δηλώσει την ποσότητα πιστοποιημένου σπόρου αναλογικά με την καλλιεργούμενη έκταση. Τα δικαστικά έγγραφα αναφέρουν ότι έπειτα από «πιέσεις» του πρώην υπουργού Κώστα Σκρέκα ο Μελάς φέρεται να έδωσε εντολή να «ξεκλειδωθεί» το αίτημα του παραγωγού και να παρακαμφθούν οι κωδικοί λάθους. Στις καταγεγραμμένες συνομιλίες, ο Μελάς ακούγεται να λέει «πήγα και το έβαλα φορετά […] αλλά έπρεπε να γίνει εντελώς παρελκυστικά», με τον Σκρέκα να φέρεται να του απαντάει «χεράτα, κατάλαβα».
Στη συζήτησή μας στο εστιατόριο της Πλατείας Κλαυθμώνος, ο ίδιος έθιξε το συγκεκριμένο θέμα πριν του γίνει η σχετική ερώτηση. «Αυτός ο όρος δεν ήταν κάτι που εφηύρα ή χρησιμοποίησα εγώ. Ηταν ένας όρος που επικράτησε στον ΟΠΕΚΕΠΕ από παλιότερα χρόνια. Τότε που το ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα δεν ήταν τόσο εξελιγμένο και έστελναν χειρόγραφα στον εκάστοτε τεχνικό σύμβουλο τις προσθήκες, τις διορθωτικές ενέργειες αυτού του τύπου προκειμένου να τις εντάξει στο σύστημα. Αρα επικράτησε το “χεράτα” και έχει μείνει», ανέφερε.
Και έπειτα εξήγησε ότι ο συγκεκριμένος όρος σημαίνει τη δυνατότητα μόνο του προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ να έχει πρόσβαση στο σύστημα και να μπορεί να στέλνει διορθωτικές ενέργειες προς τον ανάδοχο υπεύθυνο για τις πληρωμές όταν υπήρχε ένας συγκεκριμένος προγραμματισμός εργασιών και αποκλείονταν όλοι οι άλλοι υπηρεσιακοί παράγοντες του Οργανισμού. «Ηταν ένα πρακτικό, δικό μας θέμα», είπε και πρόσθεσε πως «αν δεν υπήρχε κάτι το οποίο πραγματικά δικαιολογούσε τη διορθωτική ενέργεια, αυτή δεν θα γινόταν».
Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τα έγγραφα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, στη συγκεκριμένη υπόθεση «οι ως άνω ύποπτοι υπάλληλοι του ΟΠΕΚΕΚΕ πέτυχαν την παράνομη έγκριση και καταβολή αχρεώστητης ενίσχυσης […] προκαλώντας στην περιουσία του ΟΠΕΚΕΠΕ και του ΕΓΤΕ βέβαιη και οριστική ζημιά συνολικού ύψους 87.780 ευρώ για τα έτη 2019-2024, καθώς η παράνομη “τακτοποίηση” του έτους 2021 συγκάλυψε τη διαχρονική μη συμμόρφωση του παραγωγού».
Σε αυτό το κομμάτι υπάρχει ένα ακόμα επιχείρημα του Δημήτρη Μελά, καθώς θεωρεί ότι δεν θα έπρεπε το σύνολο της φερόμενης ζημιάς να υπολογίζεται αθροιστικά για όλα τα χρόνια, διότι ακόμα και αν μια χρονιά έγινε μια παρατυπία, τις επόμενες χρονιές ακολουθούν ετήσιοι έλεγχοι και πάλι, οι οποίοι θα εντόπιζαν εάν κάτι είχε γίνει παράνομα.
Σημειώνεται ότι κάτι τέτοιο γίνεται και σε άλλες περιπτώσεις που συμπεριλαμβάνονται στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, σε κάποιες μάλιστα ξεπερνώντας αθροιστικά το όριο των 120.000 ευρώ και μετατρέποντας τις σχετικές κατηγορίες σε κακουργήματα. «Υπάρχει το καθεστώς βασικής ενίσχυσης, στο οποίο αν υπάρξει πρόβλημα στην αίτησή σου, δεν πληρώνονται τα δικαιώματά σου για εκείνη τη χρονιά.
Υπάρχουν όμως παράλληλα στην αίτηση και διάφορα άλλα καθεστώτα ενίσχυσης, π.χ. ειδική ενίσχυση βάμβακος, συνδεδεμένη με το γάλα, συνδεδεμένη με το βόειο κρέας, που εσύ μπορεί να τα έχεις εκτός από τα βασικά δικαιώματά σου. Κάθε χρόνο αξιολογούνται με βάση τις προϋποθέσεις που καλείσαι να καταθέσεις. Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι δεν έγινε με νόμιμο τρόπο η υπέρβαση αυτή, αυτό που θα έχει να στερηθεί ο παραγωγός είναι η ειδική ενίσχυση βάμβακος, όχι το σύνολο των δικαιωμάτων του», λέει στα «ΝΕΑ».
Σε άλλες καταγεγραμμένες συνομιλίες με βουλευτές, ο Μελάς ακούγεται να λέει ότι η διαδικασία ικανοποίησης ενός αιτήματος έγινε «κατά παρέκκλιση». Σήμερα, ξεκαθαρίζει πως αυτή η έκφραση δεν σήμαινε παραδοχή πως έπραττε μια παράνομη ενέργεια.
«Παρέκκλιση εννοούσα ότι αυτό δεν ήταν η συνήθης διαδικασία, όχι ότι ήταν παράνομη ή παράτυπη. Οτι έπρεπε δηλαδή να το κάνεις σαν διορθωτική πράξη εκ των υστέρων. Επίσης πολλές φορές ο βουλευτής θα ήθελε να έχει κάτι για να το πλασάρει στον πολίτη, τον ψηφοφόρο, ότι ενδιαφέρθηκε προσωπικά και δικαίωσε το δίκαιο αίτημά του. Σαφώς υπήρχαν και φορτικοί βουλευτές γιατί όπου υπήρχε ένα πρόβλημα έντονης βιωσιμότητας για τον παραγωγό, μετέφερε αυτή τη φόρτιση. Εγώ ποτέ δεν έψαξα εάν η φορτικότητα προέκυπτε γιατί ο συγκεκριμένος μπορεί να έφερνε πολλές ψήφους».
Περί ισονομίας
Ηδη από την αρχή της συζήτησής μας, στο τραπέζι «έπεσε» η ερώτηση για την ισονομία των όσων φέρεται να συνέβαιναν την περίοδο της προεδρίας του στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Δηλαδή στο κατά πόσο ήταν δίκαιο ένας παραγωγός που είχε πρόσβαση στον εκάστοτε τοπικό πολιτευτή ή στέλεχος του ΟΠΕΚΕΠΕ να μπορεί να διευθετήσει ένα πρόβλημα που είχε, ανεξάρτητα από το εάν αυτό είναι παράτυπο ή όχι. Αρχικά απάντησε πως «όποτε μου ερχόταν (σ.σ.: ένα αίτημα) και ήταν δίκαιο και μπορούσε να γίνει χωρίς να διαταράξει οποιαδήποτε κανονιστική πρόβλεψη ή περιορισμό, λειτουργούσα το ίδιο». Στη συνέχεια της κουβέντας όμως, όταν επισημάνθηκε και πάλι, είπε πως «θεωρητικά ισχύει αυτό που λέτε. Ομως σε ποιο τομέα της οικονομικής ζωής αυτή τη στιγμή δεν ισχύει; Αλλος για να του σβήσει κλήση, άλλος για να τον βάλει στο νοσοκομείο σε ένα κρεβάτι. Πάντοτε υπάρχει αυτό».
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει άλλη άποψη. Σε συνομιλία με τον βουλευτή Ηρακλείου Μάξιμο Σενετάκη, από τον Σεπτέμβριο του 2021, αναφορικά με την περίπτωση ενός κτηνοτρόφου για τον οποίο φέρεται να ζητήθηκε να παρακαμφθεί το σύστημα και να μειωθούν τα ζώα που είχε δηλώσει, το διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αναφέρει: «Παράλληλα προέβη (σ.σ.: ο Μελάς) σε μια κυνική ομολογία παραβίασης της αρχής της ισονομίας, τονίζοντας στον βουλευτή να πει στον παραγωγό “να μην κοκορεύεται στα καφενεία, γιατί έχουν μείνει πολλοί σαν τον δικό σου απ’ έξω”».
Ο Δημήτρης Μελάς είναι απόφοιτος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ. Το 1999 έπιασε δουλειά ως τεχνικός υπεύθυνος στο Ινστιτούτο Υγιεινής Τροφίμων, ενώ έξι χρόνια αργότερα ανέλαβε θέση στην κεντρική υπηρεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Στα τέλη του 2007 ανέλαβε ως γενικός διευθυντής εκπαίδευσης και κατάρτισης στο ΔΗΜΗΤΡΑ (μετέπειτα ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ) και στη συνέχεια, τον Ιανουάριο του 2008, ως γενικός διευθυντής του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου τον Ιούνιο του ίδιου έτους βρέθηκε για πρώτη φορά στη θέση του προέδρου του Οργανισμού. Επειτα, τον Ιούνιο του 2009, έφυγε για τις Βρυξέλλες και τη μόνιμη ελληνική αντιπροσωπεία.
Το καλοκαίρι του 2015 ανέλαβε αναπληρωτής υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης στην υπηρεσιακή κυβέρνηση Θάνου. Σήμερα θυμάται ότι ενημερώθηκε για την τοποθέτησή του μία ημέρα πριν από την ορκωμοσία. Αφού πέρασε μια περίοδο στον ιδιωτικό τομέα, τον Νοέμβριο του 2019 τοποθετήθηκε ως αντιπρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ και έπειτα τον Μάρτιο του 2021 ως πρόεδρος του Οργανισμού. Είχε μεσολαβήσει η υποψηφιότητά του με τη Νέα Δημοκρατία για το Ευρωκοινοβούλιο το 2019, όπου συγκέντρωσε 43.000 ψήφους, αλλά δεν εκλέχθηκε. Από τον Ιούλιο του 2022 έχει επιστρέψει στον ιδιωτικό τομέα.
Ο έμπειρος τεχνοκράτης θεωρεί ότι η δεύτερη θητεία του στο τιμόνι του ΟΠΕΚΕΠΕ συνέπεσε με μία από τις δυσκολότερες περιόδους του Οργανισμού. Αναλογιζόμενος το έργο του, λέει ότι μια σειρά μέτρων που ελήφθησαν το 2021, ύστερα από δική του εισήγηση, είχαν σκοπό την πάταξη παράτυπων συμπεριφορών και παράνομων επιδοτήσεων που υπήρχαν στον αγροτικό και κτηνοτροφικό χώρο, οι οποίες είχαν κορυφωθεί μέχρι το 2020. Υποστηρίζει ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του συνέβαλε στην αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων, περικόπτοντας έτσι πολλά εκατομμύρια ευρώ σε απαιτήσεις.
Σημειώνεται ότι για την υπόθεση των συνομιλιών με τα πολιτικά πρόσωπα, εκτός από τους 11 βουλευτές, η άρση της ασυλίας των οποίων έχει ζητηθεί, ελεγχόμενοι είναι επίσης ο Δ. Μελάς, τέσσερα ακόμα στελέχη και δύο ελεγκτές του Οργανισμού. Πέρα από αυτό, ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ κάθεται στο εδώλιο του κατηγορουμένου του Πλημμελειοδικείου της Αθήνας, μαζί με ένα ακόμα στέλεχος του Οργανισμού, για άλλη υπόθεση. Εκεί, αντιμετωπίζει τις κατηγορίες της υπεξαγωγής εγγράφου και υπόθαλψης εγκληματία.
Ενα παλιό δημοσιογραφικό ρητό λέει ότι σε κάθε ιστορία το μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει πάντα ο «κακός». Μόνο στην τελευταία έξαρση του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, το όνομα του Δημήτρη Μελά αναφέρεται δεκάδες, μπορεί και εκατοντάδες, φορές στο διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας προς την ελληνική Βουλή. Ο ίδιος μέχρι σήμερα δεν έχει κληθεί να καταθέσει ή να απολογηθεί και λέει ότι υφίσταται δολοφονία χαρακτήρα, ενώ πιστεύει ότι όταν ξεκινήσουν να εξετάζονται νομικά τα τεκμήρια θα είναι στην πλευρά των δικαιωμένων.
