Να προχωρήσει το ΝΑΤΟ στον καθορισμό πιο μακροπρόθεσμων και πανευρωπαϊκών στόχων αμυντικών ικανοτήτων και όχι μόνο στόχων που αφορούν μεμονωμένα τα κράτη – μέλη, προκειμένου να διευκολυνθεί η ανάπτυξη μεγάλων αμυντικών έργων της ΕΕ, όπως η ευρωπαϊκή ασπίδα αεράμυνας, προτείνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο επίτροπος Αμυνας Αντριους Κουμπίλιους. Ο ευρωπαίος αξιωματούχος επισημαίνει επίσης ότι η ελληνική σύμβαση του SAFE είναι έτοιμη για υπογραφή, ενώ τονίζει την ανάγκη ισχυρότερης λογικής αμοιβαίας βοήθειας στην ΕΕ μέσω του άρθρου 42.7.
Η άμυνα κατά των drones είναι εμβληματικό έργο της ΕΕ. Ωστόσο, βλέπουμε τις εξελίξεις στις βαλτικές χώρες με τις «εισβολές» των drones. Γιατί παραμένουμε ευάλωτοι;
Τα κράτη – μέλη πρέπει να έχουν σαφή σχέδια και να ενισχύουν τις προσπάθειές τους. Προτείναμε να αναπτύξουν εμβληματικά έργα, τα Ευρωπαϊκά Εργα Κοινού Ενδιαφέροντος για την Αμυνα (EDPCI). Ενα από αυτά είναι το παρατηρητήριο ανατολικής πτέρυγας (Eastern Flank Watch), όπου η άμυνα κατά των drones είναι σημαντική. Αλλά δεν αντικαθιστούμε τα κράτη – μέλη. Μπορούμε να βοηθήσουμε, όπως με τα δάνεια SAFE, και τώρα για τα EDPCI υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν χρήματα από το EDIP. Επίσης η περιφερειακή ηγεσία είναι απαραίτητη. Στα τέλη Ιουνίου θα πραγματοποιηθεί η Σύνοδος Κορυφής του Eastern Flank Watch. Ελπίζω οι χώρες να προχωρήσουν σε πρακτικές αποφάσεις και να έχουν καλό συντονισμό. Η περιοχή μπορεί να επωφεληθεί από την εμπειρία της Ουκρανίας. Εκτός από την Eastern Flank Watch και την Πρωτοβουλία Αμυνας για τα Drones (Drone Defence Initiative), εξετάζουμε επίσης μια συμμαχία drone ΕΕ – Ουκρανίας, την οποία πρότειναν ο πρόεδρος Ζελένσκι και η πρόεδρος της Κομισιόν.
Πότε θα ξεκινήσει;
Ισως μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Πρέπει να μάθουμε όλο το οικοσύστημα των drones από την Ουκρανία. Η παραγωγή τους είναι ένα μικρό μέρος της άμυνας. Πρέπει να μάθουμε επίσης να καινοτομούμε άμεσα, να τα λειτουργούμε στην πρώτη γραμμή, να παρακολουθούμε την απόδοσή τους, να εντοπίζουμε τη στιγμή που οι Ρώσοι τα μπλοκάρουν και να επεμβαίνουμε.
Εκτός από τις Βαλτικές, και στην Ελλάδα προκλήθηκε ανησυχία λόγω του ουκρανικού drone που εντοπίστηκε γεμάτο εκρηκτικά.
Το περιστατικό αυτό καθώς και τα άλλα σε άλλες χώρες δημιουργούν έντονες ανησυχίες και για την ασφάλεια των πολιτών. Αλλά ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα και οι χώρες της Βαλτικής αντιμετωπίζουν τέτοιες προκλήσεις είναι ο ρωσικός πόλεμος εναντίον της Ουκρανίας.
Υποστηρίζετε ένθερμα τη σύνδεση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας με την ΕΕ. Ομως, υπάρχουν εμπόδια, όπως για παράδειγμα στην προσπάθεια συνεργασίας Ελλάδας – Ουκρανίας σε θαλάσσια drones, η Ουκρανία ζητά να αποφασίζει πώς θα χρησιμοποιούνται τα drones.
Δεν μπορώ να κατηγορήσω την Ουκρανία. Στη διάρκεια των τεσσάρων ετών πολέμου αύξησαν την αμυντική τους βιομηχανία κατά 50 φορές, από 1 δισ. σε 50 δισ. ευρώ. Οι Ουκρανοί είναι σήμερα ισχυροί παίκτες στην παγκόσμια αγορά άμυνας. Εχουν τα «χαρτιά» στα χέρια τους και θέλουν να πετύχουν σαφείς στρατηγικούς στόχους.
Συζητάτε για την αύξηση της παραγωγής της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας στην περιοδεία σας σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Θα βρεθεί επίσης στο επίκεντρο στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Ποια προβλήματα αντιμετωπίζει;
Η ευρωπαϊκή αμυντική παραγωγή είναι το κλειδί για την αμυντική μας ετοιμότητα. Πιέσαμε για την απλοποίηση στην άμυνα για να αντιμετωπιστούν γραφειοκρατικά εμπόδια και φραγμοί. Ο διάλογος με το Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο δεν έχει ολοκληρωθεί, αλλά θα καταλήξουμε σε κάποιο είδος συμφωνίας. Ενα από τα μεγαλύτερα προβλήματα εξακολουθεί να είναι ότι δεν έχουμε ενιαία αγορά στην άμυνα. Υπάρχουν εμπόδια, όπως η έλλειψη εναρμόνισης της πιστοποίησης, των αποτελεσμάτων των δοκιμών, οι μη εναρμονισμένες άδειες μεταφοράς. Είναι σημαντικό να κατανοήσουν οι κυβερνήσεις ότι χωρίς την εξάλειψη των εμποδίων η κλιμάκωση της παραγωγής θα είναι προβληματική. Οι βιομηχανίες λένε ότι δεν έχουν μακροπρόθεσμη ορατότητα. Αναζητούμε τρόπους να ενθαρρύνουμε τις κυβερνήσεις και επίσης το ΝΑΤΟ μπορεί να βοηθήσει να κινηθούμε προς πανευρωπαϊκούς στόχους ικανοτήτων. Το ΝΑΤΟ θέτει στόχους ικανοτήτων μεμονωμένα για τα κράτη – μέλη. Δεν υπάρχουν πανευρωπαϊκοί στόχοι ικανοτήτων. Αν περιλαμβάνονται πιο μακροπρόθεσμοι στόχοι και στόχοι για πανευρωπαϊκά έργα, όπως για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ασπίδας αεράμυνας, τότε θα ήταν πιο εύκολο να συνεργαστούμε με τα κράτη – μέλη, να χρηματοδοτήσουμε και να αναπτύξουμε το έργο. Επίσης ορισμένες ευρωπαϊκές βιομηχανίες παράγουν κυρίως πολύ τεχνολογικά εξελιγμένα όπλα. Οι ουκρανικές βιομηχανίες παράγουν αυτά που αποκαλούν «αρκετά καλά», όχι τόσο εξελιγμένα, αυξάνοντας έτσι την παραγωγή τους. Πέρυσι οι Ρώσοι παρήγαγαν 1.200 πυραύλους κρουζ. Η ΕΕ παρήγαγε κάπου 300, ενώ οι Ουκρανοί άρχισαν να παράγουν πέρυσι αρκετά καλούς πυραύλους Flamingo. Φέτος θα παραγάγουν 700.
Πότε υπογράφετε τη σύμβαση SAFE για την Ελλάδα;
Η Επιτροπή έχει ετοιμάσει όλες τις συμβάσεις, και την ελληνική, πλην της ουγγρικής, και προχωράμε γρήγορα στην υπογραφή τους.
Πολλές ευρωπαϊκές χώρες θεωρούν το άρθρο 42.7 για την αμοιβαία συνδρομή ως συμπληρωματικό του νατοϊκού άρθρου 5. Θα προχωρήσει τελικά η λειτουργία του;
Το άρθρο 42.7 προβλέπει πολιτική και στρατιωτική βοήθεια, ενώ το άρθρο 5 μόνο στρατιωτική. Η ΕΕ έχει αναπτύξει καλά την πολιτική βοήθεια με αναπτυγμένα θεσμικά πλαίσια. Πρέπει να εναρμονίσουμε τον τρόπο ενεργοποίησής τους. Ως πρωθυπουργός έλεγα ότι θα ήταν καλό να υπάρχει ένα εγχειρίδιο, να γνωρίζουμε πώς θα αναζητηθεί βοήθεια. Η πρόεδρος της Κομισιόν στο Βίλνιους (την Τρίτη) μίλησε για πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης. Μπορεί επίσης να αποτελέσει μέρος του 42.7. Οσον αφορά τη στρατιωτική βοήθεια, εάν γίνει επίκληση του άρθρου 5, τότε η ΕΕ ίσως δεν παίζει σημαντικό ρόλο. Αλλά όταν δεν γίνεται επίκληση του άρθρου 5, για παράδειγμα, για τις χώρες που δεν είναι νατοϊκά μέλη, τότε χρειάζεται να έχουμε κάποιο είδος πρωτοκόλλου ή κοινής γλώσσας και κατανόησης. Επίσης, το άρθρο 42.7 μπορεί να έχει ένα προπαρασκευαστικό στάδιο εάν μια χώρα βλέπει ότι οι κίνδυνοι υπερβαίνουν κάποιο επίπεδο. Θα ήταν επίσης καλό να υπάρχει ένα συντονιστικό όργανο μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, για παράδειγμα, στο πλαίσιο της Στρατιωτικής Επιτροπής.
Πώς θα λειτουργούσε το άρθρο 42.7 σε σενάριο μιας τουρκικής επίθεσης στην Ελλάδα;
Δεν θα μιλήσω για θεωρητικά σενάρια, αλλά το άρθρο 42.7, σε μακροπρόθεσμη προοπτική, όταν οι Αμερικανοί μειώσουν τον ρόλο τους στην Ευρώπη, μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση ευρωπαϊκής αμυντικής ταυτότητας, εντός του ΝΑΤΟ, αλλά με ισχυρότερη λογική αμοιβαίας βοήθειας. Ο γερμανός καγκελάριος μίλησε για τον ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ, ο οποίος θα πρέπει να βασιστεί στην αρχή του άρθρου 42.7. Επίσης, μιλώντας για το καθεστώς συνδεδεμένου μέλους για την Ουκρανία, είπε ότι θα μπορούσε να καλύπτεται μετά την εδραίωση της ειρήνης από το άρθρο 42.7.
