Γερμανικό μήνυμα στην Τουρκία: Διεθνές δίκαιο ή ευρωπαϊκές συνέπειες

Η Γερμανία απέτυχε στον στόχο να εκλεγεί μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η μάχη που έδωσε όμως είναι παρακαταθήκη και για τις σχέσεις της ΕΕ με την Τουρκία: η ενίσχυση του διεθνούς δικαίου που πρεσβεύει η Γερμανία κόντρα στο «δίκαιο του ισχυρού» είναι το πλαίσιο το οποίο διασφαλίζει και την Ελλάδα έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων και προκλήσεων στο Αιγαίο.

Το βασικό επιχείρημα του γερμανού ΥΠΕΞ Γιόχαν Βάντεφουλ στην εκστρατεία της Γερμανίας για το ΣΑ του ΟΗΕ ήταν ότι υπερασπίζεται σθεναρά το διεθνές δίκαιο και, εφόσον εκλεγεί, θα λειτουργήσει ως «συνήγορος του διεθνούς δικαίου» μέσα στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Στις επαφές και τις δημόσιες δηλώσεις του ο Βάντεφουλ τόνιζε ότι δεν πρέπει να επικρατήσει η λογική του «δικαίου του ισχυρού», διαβεβαίωνε ότι η Γερμανία επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο του διεθνούς δικαίου και της πολυμερούς συνεργασίας στον ΟΗΕ.

Το αξίωμα αυτό δεν είναι περιστασιακής, αλλά γενικής ισχύος. Το Βερολίνο παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά και το Αιγαίο. Σε συζήτηση με «ΤΑ ΝΕΑ», γερμανικές διπλωματικές πηγές κατέγραφαν με σχετική ανακούφιση την απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να αναβάλει για το φθινόπωρο το επίμαχο νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες. Το νομοσχέδιο αυτό εδράζεται στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο δεν ακολουθεί το διεθνές δίκαιο, αλλά υπηρετεί τους στόχους της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης. Μία τέτοια πολιτική έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με τη γραμμή του σεβασμού του διεθνούς δικαίου που πρεσβεύει το Βερολίνο.

Ελλειμμα και Οζέλ

Στο παρελθόν, με αφορμή το τουρκολιβυκό σύμφωνο η γερμανική κυβέρνηση είχε απορρίψει τον μονομερή καθορισμό θαλάσσιων ζωνών εις βάρος τρίτων χωρών. Εάν τεθεί τώρα εκ νέου θέμα με οιανδήποτε μονομερή απόφαση της Τουρκίας, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε επιβολή κυρώσεων από το Συμβούλιο της ΕΕ.

Ενα δεύτερο μέτωπο της ΕΕ με την Αγκυρα είναι το δημοκρατικό έλλειμμα της Τουρκίας, το οποίο ανέδειξε η ωμή δικαστική παρέμβαση καθαίρεσης του ηγέτη του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης CHP, Οζγκιούρ Οζέλ. Το ζήτημα αυτό άπτεται του στόχου της Τουρκίας να ενταχθεί στην ΕΕ, την πορεία της οποίας παρακολουθεί η Κομισιόν. Και αυτή έχει, αν χρειαστεί, εργαλεία αντίδρασης. Η καθαίρεση του ηγέτη του CHP καταγράφηκε με «ανησυχία» στο Βερολίνο. Ηρθε λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στη γερμανική πρωτεύουσα στις 18 Μαΐου. Στόχος ήταν η επανεκκίνηση του στρατηγικού διαλόγου Γερμανίας – Τουρκίας επαναφέροντας στο τραπέζι την επιδίωξη της Τουρκίας να ενταχθεί στην ΕΕ. Προϋπόθεση είναι να πληρούνται τα «Κριτήρια της Κοπεγχάγης», είχε πει ο Βάντεφουλ στον Φιντάν.

Στα δύο αυτά μέτωπα, τη διεθνή νομιμότητα και το δημοκρατικό έλλειμμα, θα κληθεί να δώσει εξετάσεις η Τουρκία το επόμενο διάστημα.