Εμπροσθοβαρείς «ισορροπίες»

Το περιστατικό πρέπει να συνέβη στο τέλος του 2015 ή στις αρχές του 2016. Τέλος πάντων, λίγο μετά το μεγάλο κύμα εισροής μεταναστών και προσφύγων εκείνη την εποχή. Σε κεντρικό βιβλιοπωλείο της Αθήνας είχε διοργανωθεί μια συζήτηση με θέμα το Προσφυγικό. Ανάμεσα στους ομιλητές η Κική Δημουλά. Αφού εξέθεσε τις απόψεις της (διευκρινίζοντας, όπως πολύ καλά θυμάμαι, ότι η ποίηση όχι μόνο δεν λύνει αλλά ούτε καν απαλύνει τα βασικά προβλήματα επιβίωσης, ειδικά σε καιρό πολέμου), ζήτησε από τους παρευρισκομένους να πουν και τη δική τους γνώμη σε ό,τι αφορά την υποδοχή και την ενσωμάτωση των προσφύγων στις δικές μας κοινωνίες.

Μίλησαν δυο-τρεις μέχρι που τον λόγο πήρε κάποιος από το βάθος της αίθουσας που, από ώρα, φαινόταν ότι κάτι σημαντικό – όπως ο ίδιος έκρινε – ήθελε να πει. Είχε περάσει προ ετών τη μέση ηλικία και η όλη εμφάνισή του παρέπεμπε στην κομματική του τοποθέτηση, την οποία άλλωστε έκανε ξεκάθαρη και το λανγκάζ του όταν άρχισε να μιλάει. Σε γενικές γραμμές, είπε ότι όλα όσα είχαν ακουστεί δεν θα έλυναν το πρόβλημα, επρόκειτο για ημίμετρα και ο «μόνος δρόμος» για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η κατάσταση θα ήταν η παγκόσμια ειρήνη. Η Δημουλά τού απάντησε ότι μέχρι να επιτευχθεί αυτή η παγκόσμια ειρήνη, κάτι που δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη, κάπως πρέπει να επιβιώσουν αυτοί οι άνθρωποι, κάπου να πάνε. Εκείνος όμως ήταν ανένδοτος. «Χωρίς παγκόσμια ειρήνη δεν γίνεται τίποτα» επέμενε, μέχρι που τα πήρε στο κρανίο και αποχώρησε, εξακολουθώντας να μουρμουράει «παγκόσμια ειρήνη».

Θυμήθηκα αυτόν τον τύπο εξαιτίας του κλίματος των ημερών γενικά και ειδικά όταν είδα ανάρτηση φίλης στα σόσιαλ μίντια όπου έγραφε «Ούτε με τους μουλάδες ούτε με τους σερίφηδες. Ειρήνη, ειρήνη, ειρήνη». Και παρότι ξέρω καλά τις ρομαντικές προθέσεις της, είναι σαν να λέει: «Ούτε με την πραγματικότητα ούτε με τον ρεαλισμό. Ουτοπία, ουτοπία, ουτοπία». Διότι ελάτε και υποδείξτε μου μια ημέρα που δεν γίνεται κάποιος, έστω και τοπικός, πόλεμος στον πλανήτη, έναν χρόνο που δεν ξεσπά μια πιο μεγάλη σύρραξη.

Τι σημαίνει λοιπόν η επίκληση της ειρήνης όχι ως ευχής αλλά ως προτεινόμενης λύσης σε όλο αυτό που γίνεται; Εμένα μου θυμίζει κάτι σαν το «στρίβειν διά του αρραβώνος», ακόμη κι αν η στροφή είναι ασυνείδητη. Το «ούτε με τους μεν ούτε με τους δε» μπορεί να το πει κάποιος που θεωρεί ότι δεν έχει πλήρη εικόνα της κατάστασης – κάτι που, ενώ συμβαίνει στους περισσότερους, ελάχιστοι το παραδέχονται. Ή ότι το θέμα τού είναι αδιάφορο, σεβαστό κι αυτό και απόλυτο δικαίωμά του. Αλλά, αν κάποιος αδιαφορεί, για ποιον λόγο να κάνει σχετική ανάρτηση; Και μάλιστα εμφατική;

Οταν σε τέτοιες συρράξεις σπεύδει κάποιος να δηλώσει με κατηγορηματικό τρόπο ότι είναι «με την ειρήνη» ή, όπως έγινε κατά την εισβολή στη Ουκρανία, «με τον άνθρωπο», κατά πάσα πιθανότητα θέλει να κρύψει προς τα πού γέρνει η «ισορροπία» του ή, έστω, η καρδιά του. Είτε επειδή ντρέπεται είτε επειδή, πολύ κατά βάθος, ξέρει ότι είναι λάθος είτε επειδή δεν μπορεί να διαχωρίσει το προσωπικό του παρελθόν από το παγκόσμιο παρόν. Ανθρώπινο κι αυτό. Απλά θα του συνιστούσα να μιλήσει με Ιρανούς και Ιρανές που ζουν στην Ελλάδα.

Οι Πέρσες

Μπορεί οι Πέρσες να αποτελούν πλέον μόνο το 65% του ιρανικού λαού, αλλά είναι αυτοί με τους οποίους έχουμε τις… παλαιότερες διεθνείς σχέσεις. Οι «Πέρσες» του Αισχύλου είναι η αρχαιότερη τραγωδία που σώζεται ολόκληρη και η μοναδική ολοκληρωτικά διασωζόμενη που αναφέρεται σε πραγματικό ιστορικό γεγονός. Παρουσιάστηκε το 472 π.Χ., επτά μόλις χρόνια μετά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, στον απόηχο (στην Περσία) τους αποτελέσματος της οποίας αναφέρεται. Το γεγονός μάλιστα ότι ο ίδιος ο Αισχύλος συμμετείχε στη ναυμαχία, όπως και στη μάχη του Μαραθώνα, δίνει στην σπουδαία τραγωδία και τη διάσταση «ντοκιμαντέρ» – λέμε τώρα.