Νέες προκλήσεις για διατήρηση της ανοδικής τροχιάς

Η ελληνική οικονομία, για μία ακόμη φορά τα τελευταία χρόνια, έρχεται αντιμέτωπη με πολλαπλές προκλήσεις και αστάθμητους εξωγενείς παράγοντες που απειλούν τις ισχυρές μακροοικονομικές της επιδόσεις. Οι νέες αναταράξεις στη Μέση Ανατολή αναβίωσαν, έστω και προσωρινά, τις ανησυχίες για σημαντική επιδείνωση των γεωπολιτικών πιέσεων στην οικονομία ενώ προσεγγίζουμε – αν δεν υπάρξει νέα αναβολή – και το ορόσημο των οριστικών ανακοινώσεων αναφορικά με την εφαρμογή των «ανταποδοτικών» δασμών από τις ΗΠΑ στους εμπορικούς τους εταίρους.

Παρά τη σημαντική, αλλά προσωρινή, άνοδο των τιμών πετρελαίου στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, αυτές παραμένουν κατά μ.ο. 14% χαμηλότερα στο 5μηνο του 2025 σε σχέση με τον μ.ο. του 1^ου εξαμήνου του 2024. Ακόμη και σε ένα ακραίο σενάριο όπου οι τιμές του πετρελαίου θα αυξάνονταν και θα παρέμεναν στα $100/βαρέλι (με το ευρώ σταθερό στην τρέχουσα ισοτιμία του) η μέση ανατίμηση θα ανερχόταν σε 24% ετησίως το 2^ο εξάμηνο του έτους. Υποθέτοντας και παρόμοια ανατίμηση του φυσικού αερίου η συνδυαστική αρνητική επίδραση στο ΑΕΠ θα ήταν σχεδόν  -0,2 ποσοστιαίες μονάδες σε ετήσια βάση, με τον πληθωρισμό να διαμορφώνεται 0,5-0,7 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις. Ωστόσο, οι τρέχουσες εξελίξεις, μετά την αντίδραση των αγορών στην εύθραυστη πιθανόν εκεχειρία, συνηγορούν σε μειωμένες ενεργειακές τιμές και σε ετήσια βάση.

Πρόσθετη εστία αβεβαιότητας συνιστά ο τουρισμός − παρά τις ισχυρότατες επιδόσεις του 4μήνου κατά τη διάρκεια του οποίου οι τουριστικές εισπράξεις αυξήθηκαν με πολύ υψηλότερο ρυθμό από τις αφίξεις, με σημαντική συνδρομή των εισπράξεων από τις ΗΠΑ που αυξήθηκαν κατά 37% ετησίως, αλλά και από το Ισραήλ που εκτιμάται ότι σημείωσαν διψήφια αύξηση. Ωστόσο, πιθανή αποδυνάμωση αυτών των δύο αγορών αλλά και της ευρωζώνης − σε συνδυασμό με επανάληψη της ανησυχητικής και, όχι απολύτως ερμηνεύσιμης, πτωτικής τάσης που είχαν επιδείξει οι τουριστικές εισπράξεις κατά το 3^ο τρίμηνο του 2024 − θα μπορούσαν να απειλήσουν το αναμενόμενο νέο ρεκόρ εισπράξεων για το φετινό έτος. Τέλος, το ενδεχόμενο πλήρους εφαρμογής των ανταποδοτικών δασμών στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ από τον Ιούλιο θα ασκούσε πιθανότατα περιορισμένη αρνητική επίδραση στις ελληνικές εξαγωγές αγαθών, λόγω διπλασιασμού της δασμολογικής επιβάρυνσης, για το υπόλοιπο του έτους με προεκτάσεις όμως και για το 2026.

Οι εν λόγω επιδράσεις θα μπορούσαν να αντισταθμιστούν από τη διαφαινόμενη πιο φιλική δημοσιονομική πολιτική το 2025, σε σύγκριση με την ισχυρή υπεραπόδοση το 2024, τα χαμηλότερα επιτόκια και την επιτάχυνση των τελικών δαπανών από το ΤΑΑ στο υπόλοιπο του έτους.  Η αποφυγή παρατεταμένων εξάρσεων αβεβαιότητας στην κλίμακα που βιώσαμε –  ευτυχώς για λίγες μόνο μέρες – στις αρχές Απριλίου μετά τις ανακοινώσεις από τις ΗΠΑ, αλλά και τις προηγούμενες μέρες με την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, αποτελεί βασική προϋπόθεση προκειμένου να αποφύγουμε μια σημαντική επιδείνωση των οικονομικών επιδόσεων τόσο της ΕΕ όσο και της Ελλάδας.

Ο Νίκος Σ. Μαγγίνας είναι επικεφαλής οικονομολόγος Εθνικής Τράπεζας