Επιστρέφουν τα «Σονέτα του σκοτεινού έρωτα», 42 χρόνια μετά

Το φθινόπωρο του 1983, κάποιες δεκάδες επιλεγμένοι αναγνώστες έλαβαν έναν φάκελο που περιείχε ένα λεπτό, κόκκινο βιβλιαράκι με σονέτα, γραμμένα από τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Στην τελευταία σελίδα του κόκκινου βιβλίου η αφιέρωση ανέφερε τον σκοπό της στοχευμένης αυτής πράξης: «Αυτή η πρώτη έκδοση των “Σονέτων του σκοτεινού έρωτα” εκδίδεται για να θυμηθούμε το πάθος του ανθρώπου που τα έγραψε». Για πενήντα χρόνια τα 11 σονέτα παρέμεναν κρυμμένα, ενώ οι υπεύθυνοι της πρωτοβουλίας αποστολής τους δεν έδωσαν κανένα στοιχείο για την ταυτότητά τους. Οι στίχοι τυπωμένοι με κόκκινο μελάνι ήταν αγωνιώδεις και βαθιά ομοερωτικοί τους οποίους ο Λόρκα ολοκλήρωσε λίγο πριν δολοφονηθεί, στις πρώτες μέρες του ισπανικού εμφυλίου πολέμου. Η ιδιότυπη έκδοση με τα ίδια χαρακτηριστικά κυκλοφορεί ξανά από έναν εκδότη στη Γαλικία (στη βόρεια Ισπανία).

Αν και ήταν από καιρό γνωστά στους μελετητές του Λόρκα, καθώς είχαν δημοσιευτεί στα γαλλικά το 1981, τα «Σονέτα του σκοτεινού έρωτα» (στα ελληνικά κυκλοφόρησαν το 2008 από τις εκδόσεις Ελεγεία σε μετάφραση Μάγιας – Μαρίας Ρούσσου) είχαν κρυφτεί από την οικογένεια του ποιητή, η οποία πίστευε ότι οι γεμάτοι βάσανα και αισθησιασμό στίχοι τους που αποκάλυπταν την ερωτική κλίση του Λόρκα θα αμαύρωναν την κληρονομιά του και θα αναζωπύρωναν παλιά μίση. «Η Ισπανία, μετά το καθεστώς του Φράνκο, στις αρχές της δεκαετίας του 1980 αν και βίωνε πολλές αλλαγές δεν είχε ξεπεράσει τα παλιά ταμπού της. Οπότε η έκδοση αυτών των Σονέτων – που αρχικά ήταν κρυφά – είχε τότε τεράστιο αντίκτυπο στη χώρα», δηλώνει στον «Guardian» ο σημερινός εκδότης τους, Ενρίκε Αλβαρέλος.

Πιστή αναπαραγωγή

Ο Αλβαρέλος έλαβε ένα αντίτυπο, μέσω τρίτου, ενός από τα 250 βιβλιαράκια της αρχικής έκδοσης, τα οποία σήμερα αλλάζουν χέρια για περίπου 5.000 ευρώ το καθένα. Και αφού έσβησε τον αριθμό για να μην εντοπιστεί ο ιδιοκτήτης του βιβλίου, ο εκδότης παρήγαγε αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «μια πραγματικά αυστηρή και πιστή αναπαραγωγή αυτού του πρωτότυπου βιβλίου, αντιγράφοντας το χαρτί και την υφή του».

Οπως και η έκδοση του 1983, περιέχει κείμενα και δύο ποιητών με τους οποίους ο Λόρκα είχε μοιραστεί τα σονέτα. Του Ισπανού Βιθέντε Αλεϊχάντρε και του Χιλιανού Πάμπλο Νερούδα που σημειώνει: «Την τελευταία φορά που τον είδα, με πήρε σε μια γωνιά και, σχεδόν κρυφά, απήγγειλε από μνήμης έξι ή επτά σονέτα που θυμάμαι ακόμη λόγω της απίστευτης ομορφιάς τους».