Πορτρέτα γυναικών {CR}μέσα από {CR}τις στάχτες

Η γυναίκα με τους δύο τάφους «συνομιλεί» με εκείνη που αν και δεν είχε δικαίωμα ψήφου λόγω του φύλου της, μπορούσε να επηρεάζει το εκλογικό αποτέλεσμα από την κουζίνα της δημοφιλούς ταβέρνας της που βρισκόταν σε έναν από τους πλέον πολυσύχναστους δρόμους. Μια τρίτη εκμεταλλεύτηκε τις καταστροφικές συνέπειες ενός σεισμού και ως δαιμόνια επιχειρηματίας άρχισε να νοικιάζει το ιδιωτικό λουτρό του σπιτιού της ως χώρο ευεξίας σε όσους μπορούσαν να πληρώσουν, ενώ μια ακόμη ήταν εκείνη που όχι μόνο δώρισε τον χώρο αλλά πλήρωσε και για την ανέγερση του πρώτου κτιρίου στο οποίο ο Αύγουστος τιμήθηκε ως θεός στη συγκεκριμένη πόλη.

Είναι η Νεαβολεία Τύχη, η Ασελίνα, η Ιουλία Φίλιξ και η Μαμία. Τέσσερις από τις οκτώ πρωταγωνίστριες της νέας έκθεσης που πραγματοποιείται στο Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας υπό τον τίτλο «Η Θέση της Γυναίκας στην Αρχαία Πομπηία». Και η οποία έχει ως στόχο να αναδείξει από τη σκιά της ηφαιστειακής τέφρας και της λήθης τη γυναικεία παρουσία, η οποία αποσιωπήθηκε στις περισσότερες περιπτώσεις, ενώ σε εκείνες που εμφανίζεται παρουσιάζεται υπό το πρίσμα του ανδρικού βλέμματος.

Επιχειρηματίες, ιέρειες, πανδοχείς, τεχνίτριες, εταίρες και δούλες έχουν η καθεμιά τους και από μια ξεχωριστή ιστορία, την οποία και μαρτυρούν οικοδομήματα και ταφικά μνημεία, τοιχογραφίες και επιγραφές μαζί με δεκάδες κινητά ευρήματα: από γυναικολογικά εργαλεία και κούκλες για παιδιά έως πινακίδες γραφής για τη μόρφωση των κοριτσιών και κλειδιά, σύμβολα εξουσίας της γυναίκας στον οίκο της.

«Ενας από τους πιο σημαντικούς στόχους της έκθεσης ήταν να ανασυσταθούν οι προσωπικότητες και οι δραστηριότητες των γυναικών που ζούσαν στην πόλη» υποστηρίζει η αρχαιολόγος Φραντσέσκα Γκεντίντι, από το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας, η οποία και συνεπιμελείται την έκθεση.

Η ταβέρνα της Ασελίνας

Στην οδό Αφθονίας βρισκόταν η ταβέρνα (θερμοπώλιο) της Ασελίνας. Στο μαγαζί της μπορούσε να βρει ο περαστικός ζεστό φαγητό, καλό κρασί, σερβιτόρες πρόθυμες να παράσχουν και σεξουαλικές υπηρεσίες. Και όπως αφηγείται η ίδια μέσω της διαδραστικής εφαρμογής MyPompeii «αν και εμείς οι γυναίκες στην Πομπηία δεν μπορούμε να κατέχουμε δημόσια αξιώματα ούτε να συμμετέχουμε στις εκλογές, μια ταβερνιάρισσα σαν εμένα, που συναναστρέφομαι καθημερινά με τόσο κόσμο, πίστεψέ με, μπορώ ακόμη να συμβάλω υποστηρίζοντας υποψήφιους στις τοπικές εκλογές», γι’ αυτό και προσέλαβε επαγγελματία γραφέα ώστε να γράψει το όνομα του Γάιου Λόλιου Φούσκου στην είσοδο του καταστήματος – επιγραφή που παραμένει ορατή έως σήμερα.

Δύο τάφους είχε η Νεαβολεία Τύχη απελεύθερη που παντρεύτηκε έναν ικανότατο επίσης απελεύθερο, μέλος δύο συντεχνιών, τον οποίο τίμησε η πόλη με έναν χώρο εκτός των τειχών. Το ζευγάρι εκεί ανήγειρε το ταφικό του μνημείο. Η Νεαβολεία Τύχη, ωστόσο, ήθελε περισσότερα και έχτισε έναν δεύτερο τάφο ενόσω ζούσε, σε πιο περίβλεπτη τοποθεσία, το οποίο λειτούργησε ως κενοτάφιο διαιωνίζοντας τη μνήμη της.

Τα ακίνητα της Ιουλίας

Τοιχογραφίες από το δάπεδο ως την οροφή, δωμάτια με θέα σε κήπο και ιδιωτική υδροδότηση διέθετε το σπίτι που κληρονόμησε από τον πατέρα της, επιτυχημένο επιχειρηματία, η Ιουλία Φίλιξ. Κι όταν ένας καταστροφικός σεισμός το 62 μ.Χ. – 17 χρόνια πριν από την έκρηξη του Βεζούβιου – προκάλεσε σοβαρές βλάβες στα δημόσια λουτρά, «τότε μου ήρθε η ιδέα να επεκτείνω και να ανοίξω στο κοινό τα όμορφα ιδιωτικά μου λουτρά, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα ένα εισόδημα για εμένα. Ετσι ξεκίνησε η επιχειρηματική μου δραστηριότητα στον τομέα των ακινήτων. Κι ήμουν εγώ που αποφάσισα να ζωγραφιστεί η αγγελία ενοικίασης στον τοίχο δίπλα στην είσοδο με μεγάλα κόκκινα γράμματα για να φαίνεται από μακριά», όπως εξηγεί στους σημερινούς επισκέπτες.

Γόνος επιφανούς οικογένειας, η Μαμία έμεινε γνωστή στην Πομπηία επειδή με χορηγία της κτίστηκε το πρώτο κτίριο που τιμούσε τη θεϊκή υπόσταση του αυτοκράτορα Αυγούστου αμέσως μετά την καθιέρωση της λατρείας του στη Ρώμη, στην αγορά της πόλης. Εως τότε η ανέγερση δημοσίων κτιρίων ήταν συνυφασμένη με τις ανδρικές πολιτικές φιλοδοξίες. «Με την προσφορά μου αυτή αξιώθηκα να λάβω το αξίωμα της δημόσιας ιέρειας – ένα προνόμιο που ελάχιστες γυναίκες στην πόλη έχουν πάρει» διηγείται στους επισκέπτες, που τη «συναντούν» στο εντυπωσιακό – ύψους 6 μ. – ταφικό της μνημείο σε δημόσια γη, έξω από την Πύλη Ηρακλείου, χώρο που της παραχώρησε η πόλη ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την προσφορά της.