Vintage βιτρίνα, σπουδαίες επανεκδόσεις

Αν θέλουμε να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, παρότι το υψηλής αισθητικής σινεμά του Γουές Αντερσον μας αρέσει, γιατί πράγματι είναι χάρμα οφθαλμών, η αλήθεια είναι ότι από το «Ξενοδοχείο Grand Budapest» (2014) και μετά – τη μεγάλη δηλαδή επιτυχία του – ο αμερικανός σκηνοθέτης δείχνει μονίμως εγκλωβισμένος στη μανιέρα στην οποία οφείλει ένα μεγάλο μέρος αυτής ακριβώς της επιτυχίας: έχεις την εντύπωση ότι ο Αντερσον δίνει μεγαλύτερη σημασία στο περίβλημα των ταινιών του απ’ ό,τι στο περιεχόμενο, και αυτό περίπου συμβαίνει και στην τελευταία ταινία του, «Το φοινικικό σχέδιο» (The phoenician scheme, ΗΠΑ, 2025) που παίχθηκε πριν από λίγο καιρό στο Φεστιβάλ των Καννών και από σήμερα ανοίγει στις αίθουσες. Η αχίλλειος πτέρνα του Αντερσον είναι το συναίσθημα, γιατί πολύ δύσκολα θα νιώσεις ότι ενδιαφέρεσαι πραγματικά (ή ότι εκείνος ενδιαφέρεται) για τον ψυχικό κόσμο των ηρώων του, όπως συμβαίνει στο «Φοινικικό σχέδιο» όπου παρακολουθούμε την ιστορία ενός απατεώνα και πολύ εκκεντρικού δισεκατομμυριούχου (Μπενίσιο Ντελ Τόρο) ο οποίος με την περίεργη στάση του σε κάνει να αναρωτιέσαι τι ακριβώς προσπαθεί να κάνει. Επιθυμεί άραγε να απλώσει ακόμα περισσότερο τα πλοκάμια του ανά τον πλανήτη για να αυξήσει την περιουσία του ή θέλει να τα βρει με την καλόγρια κόρη του (Μία Θρίπλετον); Είναι το σκεπτικό του να την κάνει πληρεξούσια της περιουσίας του; Μπορεί ναι αλλά μπορεί και όχι. Το ότι η ταινία δεν σου επιτρέπει να κατασταλάξεις δεν είναι απαραιτήτως μειονέκτημα, όμως από τη στιγμή που το όλο το θέμα της ιστορίας είναι να μας μεταφέρει στο μυαλό του παράξενου και απρόβλεπτου κεντρικού της ήρωα, αυτό μπορεί να γίνει κάπως κουραστικό, παρά τις εκπλήξεις που ο Αντερσον έχει κρυμμένες στο μαγικό του καπέλο, οι οποίες αφορούν αλλόκοτα περιστατικά στα οποία λαμβάνουν μέρος αλλόκοτοι τύποι με τη μορφή διάσημων ηθοποιών (Τομ Χανκς, Γουίλεμ Νταφόε, Μάικλ Σέρα, Σκάρλετ Τζοχάνσον, Μπράιαν Κράνστον κ.ά.). Επομένως, μένουμε κυρίως στο λαχταριστό περίβλημα απέναντι στο οποίο σηκώνεις τα χέρια ψηλά και δεν λες τίποτα, ακριβώς όπως συμβαίνει σε όλες ανεξαιρέτως τις ταινίες του Αντερσον. Η δουλειά που έχει γίνει στη σκηνογραφία, τα ντεκόρ και τα κοστούμια (Μιλένα Κανονέρο) προκειμένου να επιτευχθεί μια τέλεια όψη είναι για να κερδίζει υποψηφιότητες στα Οσκαρ. Ωστόσο τελικά είναι σαν να βλέπεις επεισοδιακές σκηνές που μοιάζουν με συρραφή πολλών ταινιών μικρού μήκους στο ίδιο, εντυπωσιακό σύνολο. Και ενώ αυτή η βιτρίνα, αυτό το τόσο προσεγμένο περιτύλιγμα, σε ξετρελαίνει, το διά ταύτα σε αφήνει ψυχρό και εν τέλει απόμακρο.

Λανγκ σε φόρμα

Η τηλεταινία «Η σπουδαία κυρία Χολ» (The Great Lillian Hall, ΗΠΑ, 2024) που βρήκε τον δρόμο και για την κινηματογραφική αίθουσα τοποθετείται στον δύσκολο χώρο του θεάτρου στο Μπρόντγουεϊ της Νέας Υόρκης και μπορείς να πεις ότι αξίζει – κυρίως – για την ερμηνεία της πρωταγωνιστριάς της, Τζέσικα Λανγκ. Εξετάζοντας τη ζωή μιας σπουδαίας θεατρικής ηθοποιού του Μπρόντγουεϊ σε κρίση (Λανγκ), η «Κυρία Χολ» πηγαίνει ένα βήμα παρακάτω και ξεψαχνίζοντας τον εσωτερικό κόσμο της λέει ότι όσοι έχουν δώσει τη ζωή τους στη δουλειά ξεχνούν πως τελικά «η ζωή είναι αλλού». Λέει επίσης όμως ότι για κάποιους αυτή ακριβώς η δουλειά είναι η ζωή, γιατί έτσι είναι φτιαγμένοι· τελεία και παύλα. Η ηθοποιός, όχι ακριβώς σαν μια άλλη Νόρμα Σίρερ στη «Λεωφόρο της Δύσης» (παρότι η ηρωίδα της κλασικής ταινίας του Μπίλι Γουάιλντερ περνάει από το μυαλό σου), ετοιμάζεται για μια μεγάλη επιστροφή στο σανίδι, όταν αντιλαμβάνεται ότι πάσχει από μια μορφή άνοιας που δεν της επιτρέπει να θυμάται τα λόγια της. Ετσι, ο σκηνοθέτης Μάικλ Κρίστοφερ κτίζει με ευγένεια μικρές ή μεγάλες καταστάσεις με τα πρόσωπα που περιβάλλουν την κυρία Χολ, μοιράζοντας τον χρόνο ανάμεσα στη βοηθό της ηθοποιού (μια θαυμάσια όπως πάντα Κάθι Μπέιτς) και την κόρη της (Λίλι Ρέιμπ), στην οποία δεν έδωσε ποτέ τη σημασία που οφείλει να δώσει μια μητέρα. Κάπου, μια φαντασίωση με τη μορφή του Πιρς Μπρόσναν δίνει – κάπως αμήχανα – τον κωμικό τόνο της ταινίας που σε γενικές γραμμές λέει μια αρκετά προβλέψιμη ιστορία και ως θέαμα προκαλεί στενοχώρια. Η Λανγκ όμως τελικά σε κερδίζει διότι δίνει μια γενναία ερμηνεία εκθέτοντας κάθε ρυτίδα της όπως ο ρόλος το απαιτεί.

Με ψυχή 80s

Εκείνος (Λουκ Στάντον Εντι), ένας καταπιεσμένος υπάλληλος τραπέζης, θυμίζει λιγάκι τον Τομ Κρουζ στα eighties, ενώ εκείνη (Ματίλντα Πράις), ένα αέρινο πλάσμα με τραυματισμένα σωθικά, φέρνει στον νου τη Μέλανι Γκρίφιθ, στην ίδια περίπου εποχή. Για την ακρίβεια, με πολλές σκηνές που παραπέμπουν στο αμερικανικό σινεμά 40 χρόνια πίσω, τα eighties είναι κάτι σαν η κρυφή ψυχή της ταινίας «John and June» (Γαλλία, 2024), την οποία γύρισε μάλλον για το κέφι του στην Αμερική ο Γάλλος Λικ Μπεσόν, ένας από τους πιο επιτυχημένους σκηνοθέτες και παραγωγούς των τελευταίων 40 χρόνων στην Ευρώπη. Μάλιστα, ανήσυχος και διαρκώς πειραματιστής, ο Μπεσόν κινηματογράφησε την ταινία με κινητό κάνοντας αργότερα την επεξεργασία χρωμάτων κ.ο.κ. Ακολουθώντας κάπως τη λογική της ταινίας «Αγριο θηλυκό» (1985) στην οποία η Μέλανι Γκρίφιθ παρασύρει στην περιπέτεια τον υπάλληλο Τζεφ Ντάνιελς, ο γάλλος σκηνοθέτης αντιμετωπίζει με αγάπη τους δύο κεντρικούς ήρωές του, οι οποίοι νιώθεις ότι κλείνουν το μάτι στους Μπόνι και Κλάιντ, φτιάχνοντας έναν δικό τους «κόσμο» μέσω του οποίου αντιστέκονται στο «σύστημα» που τους καταπιέζει ανόητα. Η ζωή είναι για να τη ζεις στο τώρα και αυτό θα κάνουν οι δύο ήρωες μεταφέροντάς μας μαζί τους σε ένα ταξίδι πικρό αλλά συγχρόνως ελεύθερο.

Ερωτισμός και θρίλερ
Προβεβλημένος σε διεθνή φεστιβάλ ανά τον κόσμο, ο Τακάσι Μίικε έχει γυρίσει ταινίες σαμουράι, θρίλερ, αστυνομικές περιπέτειες, επιστημονικής φαντασίας, ψυχολογικά δράματα και κωμωδίες, αλλά το έργο του δεν έχει γίνει ιδιαίτερα γνωστό στην Ελλάδα, παρότι θεωρείται ένας από τους πιο ανεξάντλητους και πιο παραγωγικούς σκηνοθέτες στην ιαπωνική σόου μπίζνες (είναι 65 χρονών και μετρά περισσότερoυς από 120 τίτλους!). Μια από αυτές τις ταινίες που δεν προβλήθηκαν ποτέ στη χώρα μας είναι το «Audition» (1999), που αναλόγως το πώς θα το διαβάσει κανείς είναι ένα θρίλερ «ντυμένο» σαν ερωτική ιστορία ή το αντίθετο, μια ερωτική ιστορία με έντονο το στοιχείο του θρίλερ. Υστερα από έναν κάπως φλύαρο πρόλογο, η ταινία αρχίζει από μια οντισιόν σε αναζήτηση πρωταγωνίστριας για ταινία που πρόκειται να γυριστεί. Ο παραγωγός της, που είναι χήρος (Ρίο Ισιμπάσι), ερωτεύεται μια από τις υποψήφιες ηθοποιούς (Εϊχι Σιίνα), αλλά ένας από τους λόγους που τον μαγνήτισαν – πέρα από την ούτως ή άλλως μαγνητική, μονίμως «λευκή» εμφάνιση της κοπέλας – είναι η γενικότερη φιλοσοφία της για τη ζωή. Την έχει αναφέρει και στο βιογραφικό της: η ζωή είναι ένας τρόπος για να φτάσεις στον θάνατο, λέει. Ο παραγωγός γοητεύεται από τον στοχασμό της γυναίκας, ασυνήθιστος για ένα άτομο τόσο νεαρής ηλικίας (η κοπέλα είναι στην ηλικία του γιου του παραγωγού). Ενώ όμως η ταινία για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα κινείται σε ρυθμούς μελαγχολικού ρομάντζου, το γεγονός ότι η γυναίκα κρύβει κάποιο σκοτεινό μυστικό, λέγοντας το ένα ψέμα μετά το άλλο, παρασύρει τον παραγωγό – και εμάς μαζί του – σε μια άνευ προηγουμένου περιπέτεια από την οποία δεν ξέρεις πραγματικά τι να περιμένεις. Καταλήγουμε λοιπόν σε μια αρκετά ασυνήθιστη, εσωτερικών ρυθμών υποβλητική ταινία με νουάρ αποχρώσεις (στο πολύ διαστροφικό όμως), την οποία αξίζει να ανακαλύψεις μαζί με τη «λοξή» ματιά ενός υποτιμημένου μάστορα σκηνοθέτη.

Ολα του τρόμου δύσκολα
Οφείλει κανείς να σταθεί στο «Killerwood» (Ελλάδα, 2024) του Χρήστου Μασσαλά γιατί είναι μια ταινία που μας μεταφέρει μέσα στον κόσμο της ελληνικής κινηματογραφίας «χειροποίητων ταινιών» και αυτό, αν μη τι άλλο, δεν αποτελεί κάτι σύνηθες ως θέμα. Ο Βαγγέλης Νταούσης υποδύεται τον Τίτο, ένα νεαρό σκηνοθέτη που θέλει να γυρίσει μια ταινία τρόμου, είδος ανύπαρκτο στον ελληνικό κινηματογράφο, κάτι που από μόνο του αποτελεί εμπόδιο. Και θα προκύψουν και άλλα, πρακτικά εμπόδια, από την εύρεση του σωστού πρωταγωνιστή, τα «θεματάκια» που έχει η πρωταγωνίστρια (Ελσα Λεκάκου) που ενδέχεται να βρεθεί σε δίλημμα μπροστά σε μια άλλη πρόταση, την επιλογή των κοστουμιών και φυσικά την ιερή χρηματοδότηση (παραγωγός, σε έναν ολιγόλεπτο, απολαυστικό ρόλο, η Τζόυς Ευείδη). Ολα αυτά συνθέτουν ένα φρέσκο, αρκετά αστείο και ενίοτε πικρό έργο που μιλά κυρίως για την ανάγκη να υλοποιήσεις τα όνειρά σου ακόμα και υπό συνθήκες αδιανόητες. Το πολύ ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της ταινίας (που συχνά εμπεριέχει σκηνές από την ταινία τρόμου που υποτίθεται ότι γυρίζεται) είναι ο επαγγελματισμός με τον οποίο έχει φτιαχτεί. Εκ πρώτης έχεις την εντύπωση ότι το «Killerwood» δεν θα ξεφύγει από τα επίπεδα του χαβαλέ. Ομως όχι μόνο δεν είναι χαβαλές, αλλά δείχνει ότι το διαβατήριο στη μεγάλου μήκους παραγωγή που ο Μασσαλάς έβγαλε με το «Broadawy» τον οδηγεί σε ωραία ταξίδια.

Στον κόσμο των bodybuilders
Δεν θυμάμαι να σκέφτηκα ποτέ ότι οι bodybuilders είναι «φρικιά», πάντως κάποια στιγμή στο ντοκιμαντέρ του Μιχάλη Κλιούμη «Made in vain» (Ελλάδα, 2021) ένας από τους bodybuilders που εμφανίζονται το λέει ξεκάθαρα. Ως άθλημα, το bodybuilding έχει σίγουρα μια ιδιαιτερότητα, όμως το στοιχείο που νομίζω ότι το κάνει απολύτως ξεχωριστό είναι ο ναρκισσισμός. Θα πρέπει να έχεις τεράστιο πάθος με το σώμα σου για να κάνεις bodybuilding και αυτό «βγαίνει» από τα όσα λένε οι δύο πυλώνες της ταινίας, ο πρώην bodybuilder, νυν γιατρός, Κωνσταντίνος Τουλιάτος και ο νυν αθλητής και προπονητής Σταύρος Τριουλίδης. Και οι δύο μετρούν αμέτρητους τίτλους και οι δύο είναι απολύτως ειλικρινείς μπροστά στον φακό του Κλιούμη που μας βάζει πλήρως μέσα στον λαδωμένο, γυαλιστερό και γεμάτο γραμμώσεις κόσμο των bodybuilders, έναν κόσμο που (όπως ακούμε) προσφέρει πολλά στους αθλητές όσο διαρκεί, αλλά είναι πολύ επίπονος όταν ο κύκλος κλείνει. Αυτό βγαίνει κυρίως από τον κ. Τουλιάτο που είναι ιδιαιτέρως εξομολογητικός (δείγμα και αυτό του ναρκισσισμού του) και παραδέχεται ότι έχει κάνει πράγματα που πολύς κόσμος στη θέση του θα έκρυβε. Τελικά δεν ξέρεις αν αυτά τα πρόσωπα θες να τα θαυμάσεις ή να τα συμπονέσεις. Ισως και τα δύο. Παντως η ταινία ξεφεύγει αρκετά από τον κόσμο των bodybuilders και γίνεται κάτι βαθύτερο και πιο ψυχαναλυτικό, μιλώντας κυρίως για την ανάγκη όλων μας για την εκπλήρωση των ονείρων που μας εκφράζουν. Με όποιο τίμημα.

Επανεκδόσεις
«Ο δολοφόνος με το αγγελικό πρόσωπο» (Le samurai, Γαλλία, 1967): Στην πρώτη από τις τρεις ταινίες του Αλέν Ντελόν με σκηνοθέτη του Ζαν Πιερ Μελβίλ (1917-1973), με τον οποίο συνεργάστηκε στον «Κόκκινο κύκλο» και στον Μπάτσο», ο ηθοποιός ταιριάζει γάντι στον ρόλο του αντιήρωα του τίτλου, ενός σιωπηλού, ψυχρού δολοφόνου με καμπαρντίνα και καπέλο που ελίσσεται σαν αγρίμι υπό απειλή ανάμεσα στον υπόκοσμο και την αστυνομία του Παρισιού και τον μάρτυρα που τον έχει αναγνωρίσει ενώ διεκπεραίωνε μια «δουλειά».
«Η ντροπή» (Skammen, Σουηδία, 1969): Ενα υποτιμημένο αριστούργημα του Ινγκμαρ Μπέργκμαν (1918-2007) που μέσω της κινηματογραφικής εικόνας υπήρξε κορυφαίος ερευνητής της ανθρώπινης ψυχής και των παθών μας: εδώ ακολουθεί ένα ζευγάρι μουσικών (Μαξ Φον Σίντοφ – Λιβ Ούλμαν) που αναζητούν καταφύγιο σε ένα νησί έχοντας δραπετεύσει από «κάποιον πόλεμο». Ομως κάθε πόλεμος ξεκινά μέσα από τον ίδιο μας τον εαυτό, τον έναν και μεγαλύτερο εχθρό, επισημαίνει σοφά η ταινία, που υπήρξε η απάντηση του Μπέργκμαν σε όσους τον είχαν κατηγορήσει για απουσία πολιτικής διάστασης στις ταινίες του.
«Οδός Μαλχόλαντ» (Mulholland Drive, ΗΠΑ, 2001): Ο Ντέιβιντ Λιντς (1946-2025) αναδεικνύει τον «παράξενο» κόσμο του σε μια ταινία που αρνείται τους κανόνες της κλασικής αφήγησης και καταφέρνει να κεντρίσει τις αισθήσεις χάρη στον συναισθηματικό πλούτο που παράγεται από τη μεθοδευμένη αποκρυστάλλωση εμπνευσμένων ιδεών. Είναι αδύνατον να ξεχωρίσεις με βεβαιότητα τον ονειρικό από τον πραγματικό χρόνο της ταινίας (μια διασταύρωση «Μπλε Βελούδου» – «Χαμένης Λεωφόρου»), όμως τελικά εκεί ακριβώς βρίσκεται η γοητεία της. Πρωταγωνιστούν οι Ναόμι Γουότς και Λόρα Αν Χάρντινγκ.
 Επίσης στις αίθουσες προβάλλονται oι ταινίες «Piglet» και «Καταραμένη ψυχή» (Rosario) αλλά η διανομή τους δεν τις παρουσίασε στους δημοσιογράφους.