Απλώς ανακολουθία {LF}Ή τρομερή διάψευση;

Εχει κάθε λόγο να εκπλήσσεται κανείς καθημερινά με ανακολουθίες τόσο στα λόγια όσο και στις συμπεριφορές ανθρώπων που, όσο μικρός και αν είναι ο αριθμός τους, μπορεί να τις φανταστεί πολλαπλασιασμένες με την αναπόφευκτη αναπαραγωγή τους σε ευρύτατα στρώματα ανθρώπων, αφού τις παρατηρείς στο οικείο και συγγενικό πολλές φορές περιβάλλον σου. Στρώματα και περιβάλλοντα μιας οικουμενικής θα πρόσθετε κανείς διάστασης. Εχει να κάνει με την τηλεόραση και με εκπομπές της που συμβαίνει – όπως άλλωστε είναι φυσικό – να μοιράζονται ισομερώς ή ανισομερώς, άλλοτε τον θαυμασμό και συχνά μάλιστα και τη λατρεία και άλλοτε την άρνηση, την κατάκριση, ή ακόμη και την αποστροφή για όσα παρουσιάζουν, είτε πρόκειται για εκπομπές ψυχαγωγικού και ειδησεογραφικού χαρακτήρα είτε για εκπομπές με συζητήσεις πολιτικού και καλλιτεχνικού περιεχομένου, αλλά και εκπομπές με κυρίαρχο το στοιχείο της μυθοπλασίας – και εννοούμε την πληθώρα των σίριαλ που έχουν και τους φανατικότερους, όχι όλα βέβαια, τηλεθεατές. Ως εδώ όλα καλά και ωραία, αν παραμείνει κανείς σε μια επιφανειακή και επιπόλαιη αντιμετώπιση των πραγμάτων και δεν προχωρήσει λίγο βαθύτερα ώστε να θυμηθεί και να δικαιολογήσει απολύτως τον γελοιογράφο Κώστα Μητρόπουλο που έκανε κάποτε μια μεγαλοφυή παρατήρηση, όσον αφορά τη σημασία του «συμβάντος» που λέγεται τηλεόραση σημειώνοντας: «Κάποτε, όπως λέμε αιώνες τώρα προ και μετά Χριστόν, θα λέμε προ και μετά τηλεόραση».

Εννοώντας προφανώς τις επιπτώσεις στην πνευματική συγκρότηση των ανθρώπων με έναν τόσο ζημιογόνο τρόπο ώστε να μην αντιλαμβανόμαστε στοιχειώδεις αλήθειες, όπως είναι το να έχουμε αποδεχθεί μια βαθύτατη μορφή ανελευθερίας, ταυτόχρονα όμως να πιστεύουμε ότι μπορούμε να εκφραζόμαστε σαν ελεύθεροι άνθρωποι. Γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς την αναγνώριση ως ελευθερίας την ευχέρεια να μπορείς να βρίζεις ό,τι σε κάνει να θυμώνεις και να αγανακτείς μπροστά στην τηλεόραση, όταν σου είναι προτιμότερο το να βρίζεις από το απλό και σωτήριο πάτημα ενός κουμπιού που θα σε απάλλασσε από μια αντίδραση τελείως περιττή και κυρίως άσφαιρη ως προς την αποτελεσματικότητά της. Χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη μας πόσο οι καθημερινές μας ανάγκες είτε αφορούν τις σχέσεις μας με τους δικούς μας ανθρώπους είτε τις σχέσεις μας με δημόσιους οργανισμούς και υπηρεσίες, μας υποχρεώνουν να εκφραζόμαστε με έναν τρόπο που η προσωπική μας ελευθερία – αν υπάρχει – φαίνεται να συρρικνώνεται δραματικά. Αυτή η ασύνειδη λοιπόν αποδοχή ως ελεύθερης μιας εξακριβωμένα ανελεύθερης στάσης μοιάζει να απλώνεται με τους όρους μιας επιδημίας στο σύνολο της κοινωνίας. Μεταμφιεσμένη βέβαια αλλά και με πολύ δραματικότερα αποτελέσματα σε περίπτωση που θα τη συνέκρινε κανείς με το πώς εκδηλώνεται στον προσωπικό χώρο έστω εκατομμυρίων ανθρώπων.

Αφού δεν είναι παρά αυτή ακριβώς η ανελευθερία που λογαριάζεται ως ελευθερία, ένα φαινόμενο με τόσο τρομερές και ανεξέλεγκτες πια διαστάσεις σε σχέση πάντα με την τηλεόραση. Είτε πρόκειται για γεγονότα μεγάλης πολιτικής σημασίας και εκτοπίσματος είτε για αντίστοιχα καλλιτεχνικά, είτε  πρόκειται για ενδιαφέροντα ιδιωτικής ωστόσο φύσεως καθέκαστα και ιστορίες είτε πρόκειται για μια κουτσομπολίστικη ξεσυνέρια σε σχέση με προύχοντες της κοσμικής και της οικονομικής ζωής, να εγκαθίστανται με την τηλεόραση μέσα στο σπίτι μας σαν ένας οικείος μικρόκοσμος που μπορεί να τον διαχειρίζεται ο καθένας μας ανάλογα με την οποιαδήποτε πολιτική, πνευματική και αισθητική του αποσκευή. Είτε πρόκειται για τον Τραμπ και τον Πούτιν είτε για τον Μπραντ Πιτ και την Τέιλορ Σουίφτ, οι διαφορές μας μαζί τους να είναι σχεδόν ανύπαρκτες αφού, συζητώντας γι’ αυτούς, κρίνοντας και βρίζοντάς τους φαίνεται να είναι του χεριού μας. Αν δεν κάνει λάθος κανείς, η έννοια της παγκοσμιοποίησης προοιωνιζόταν έναν άνθρωπο που η συνείδησή του και ο ψυχικός του κόσμος θα καταλαμβάνονταν πλήρως από τη ρήση του Τερέντιου «Τίποτε το ανθρώπινο δεν θα μπορούσε να μου είναι ξένο». Σίγουρα όμως δεν προοιωνιζόταν την παγκοσμιοποίηση ως μια γειτονιά με αξιοποιημένα στο έπακρο τα στοιχεία μιας συνοικιακής νοοτροπίας, δηλαδή το κουτσομπολιό και την επίδειξη.