Επανεκκίνηση στις σχέσεις με την Ευρώπη

Σχεδόν εννέα χρόνια αφότου το Ηνωμένο Βασίλειο ψήφισε υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ, πέντε χρόνια μετά την οριστικοποίηση του Brexit και με φόντο αφενός τις πρόσφατες εμπορικές συμφωνίες της Βρετανίας με τις ΗΠΑ και την Ινδία, αφετέρου τον πόλεμο στην Ουκρανία, το Λονδίνο επί πρωθυπουργίας του Εργατικού Κιρ Στάρμερ και οι Βρυξέλλες των «27» προχωρούν σε μια ιστορική επανεκκίνηση των σχέσεών τους, κυρίως στον τομέα της άμυνας.

Επισφραγίστηκε χθες κατά την πρώτη διμερή σύνοδο σε βρετανικό έδαφος από το Brexit, με μια «νέα στρατηγική σύμπραξη», όπως τόνισε ο Στάρμερ, υποδεχόμενος τους προέδρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. «Προσαρμοσμένη στην εποχή μας», επεσήμανε, «θα φέρει πραγματικά και απτά πλεονεκτήματα σε ό,τι αφορά την ασφάλεια, την παράτυπη μετανάστευση, τις τιμές της ενέργειας, τον αγροδιατροφικό τομέα, το εμπόριο και άλλα».

Προϊόν εντατικών διαπραγματεύσεων που διήρκεσαν έξι μήνες, περιλαμβάνει πακέτο μέτρων, που ναι μεν δεν αποτελούν επιστροφή στο καθεστώς της ενιαίας αγοράς, σηματοδοτούν ωστόσο τη σημαντικότερη επαναφορά των αμυντικών και εμπορικών δεσμών του Ηνωμένου Βασιλείου με την ΕΕ, βασισμένη στον γεωπολιτικό ρεαλισμό και το αμοιβαίο όφελος στην εποχή Τραμπ 2.

Περιλαμβάνει 12ετή πρόσβαση των ευρωπαϊκών αλιευτικών σκαφών στα βρετανικά ύδατα, με αντάλλαγμα τη μείωση της γραφειοκρατίας για τις εξαγωγές τροφίμων του ΗΒ προς την ΕΕ. Προβλέπει πρόσβαση στα βιομετρικά δεδομένα της ΕΕ προς ενίσχυση της διασυνοριακής ασφάλειας και της συνεργασίας για την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης. Στο τραπέζι υπάρχει επίσης προκαταρκτικό σχέδιο για την ανταλλαγή νέων εργαζομένων και φοιτητών, δίνοντας τη δυνατότητα στους νέους να ζουν και να εργάζονται με μεγαλύτερη ευελιξία.

Σύμφωνο Αμυνας και Ασφάλειας

Πρακτικά ωστόσο στο επίκεντρο της επανεκκίνησης των σχέσεων ΗΒ – ΕΕ βρίσκεται το Σύμφωνο Αμυνας και Ασφάλειας, που θα επιτρέψει στο Λονδίνο να συμμετέχει σε υπουργικές συνόδους των «27» και σε ευρωπαϊκές στρατιωτικές αποστολές πέραν του ΝΑΤΟ (βλέπε Ουκρανία), αλλά πρωτίστως δίνει σε βρετανικές εταιρείες πρόσβαση σε κοινές αμυντικές προμήθειες, ανοίγοντάς του έτσι τον δρόμο για συμμετοχή στο πρόγραμμα επανεξοπλισμού «SAFE» της ΕΕ, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Οχι τυχαία, το Politico αναρωτιέται σε αυτό το πλαίσιο «εάν η άμυνα μπορεί να γίνει η μηχανή οικονομικής ανάπτυξης της Ευρώπης». «Τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρώπη αρχίζουν ήδη να ανταγωνίζονται αυτά των ΗΠΑ, από την ηπειρωτική αντιπυραυλική άμυνα», εξηγεί, «έως τους δορυφόρους χαμηλής τροχιάς, που θα μπορούσαν να προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις στο ολοένα και πιο αναξιόπιστο Starlink του Ιλον Μασκ».

«Η ελπίδα είναι ότι τελικά όλες οι επενδύσεις θα οδηγήσουν στην τεχνολογική καινοτομία, που θα επεκταθεί στην πολιτική οικονομία, ενισχύοντας την παραγωγικότητα και αποσβένοντας τα έξοδά της». Ομως «όπου διοχετεύεται το δημόσιο χρήμα», επισημαίνει ο έγκριτος ειδησεογραφικός ιστότοπος, «ακολουθούν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις».

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν

Κατά την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, το μήνυμα είναι ότι «σε μια εποχή παγκόσμιας αστάθειας κι ενώ η ήπειρός μας αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη απειλή εδώ και γενιές, εμείς στην Ευρώπη είμαστε ενωμένοι». Αντίθετα, σύμφωνα με τον φιλοτραμπικό Νάιτζελ Φάρατζ, επικεφαλής του ακροδεξιού και αναφανδόν υπέρ του Brexit βρετανικού κόμματος Reform UK, που ήδη αλώνει σε τοπικές εκλογικές αναμετρήσεις και στις δημοσκοπήσεις, η νέα συμφωνία με την ΕΕ είναι μια «άθλια παράδοση». «Εφιάλτη» τη χαρακτήρισε από την πλευρά της η Σκωτσέζικη Ομοσπονδία Αλιέων. Κατά τα λοιπά, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα των Βρετανών έχει μετανιώσει για το Brexit. Οπως πάντως επισημαίνει και το πρακτορείο Reuters, «παρά τη συμφωνία, η βρετανική οικονομία θα παραμείνει σημαντικά διαφορετική από ό,τι πριν από την αποχώρησή της από το μπλοκ» της ΕΕ.