Το παρασκήνιο του πιο απρόβλεπτου διαγωνισμού των τελευταίων ετών

Ηταν μια βραδιά που είχε τα πάντα: λάμψη, υπερβολή, πολιτικά υπονοούμενα, συγκινήσεις, ανατροπές και μια Ελλάδα που ξεχώρισε όχι μόνο με το τραγούδι της αλλά με τη γενικότερη παρουσία της στη σκηνή του St. Jakobshalle στη Βασιλεία της Ελβετίας. Ο τελικός του 69ου Διαγωνισμού Τραγουδιού της Γιουροβίζιον το βράδυ του Σαββάτου, πέρασε επισήμως στην ιστορία ως ένας από τους πιο απρόβλεπτους των τελευταίων ετών, όχι μόνο γιατί είδε τα φαβορί να καταποντίζονται και τα αουτσάιντερ να πλασάρονται στην κορυφή, αλλά γιατί καθρέφτισε στα αποτελέσματά του τη σύγχρονη Ευρώπη που είναι εκρηκτική, αντιφατική και γεμάτη πάθος.

Μεγάλος νικητής της φετινής διοργάνωσης αναδείχθηκε η Αυστρία με το τραγούδι «Wasted love», μια δυναμική ηλεκτρονική μπαλάντα με οπερατικά φωνητικά για έναν ανεκπλήρωτο έρωτα. Ο εκπρόσωπος της χώρας, ο 24χρονος Τζέι Τζέι, κόντρα τενόρος στην Κρατική Οπερα της Βιέννης, που συγκαταλεγόταν ανάμεσα στα φαβορί για τη νίκη, ενθουσίασε τις κριτικές επιτροπές και το ευρωπαϊκό κοινό με τις φωνητικές του ικανότητες και τη σκηνική του παρουσία σε ασπρόμαυρο φόντο, εξασφαλίζοντας την τρίτη αυστριακή πρωτιά στην ιστορία του διαγωνισμού. «Σας ευχαριστώ πολύ που κάνατε τα όνειρά μου πραγματικότητα» είπε ο ίδιος παραλαμβάνοντας το γυάλινο τρόπαιο. «Η αγάπη είναι η πιο ισχυρή δύναμη στον κόσμο, ας απλώσουμε περισσότερη αγάπη», συμπλήρωσε, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα σε μια φορτισμένη βραδιά. Ο Τζοχάνες Πίετς, όπως είναι ολόκληρο το όνομά του, με καταγωγή από τις Φιλιππίνες, αποτελεί τον πρώτο νικητή του διαγωνισμού τέτοιας εθνοτικής προέλευσης, ενώ προσδιορίζεται ως ομοφυλόφιλος, γεγονός που τον καθιστά θριαμβευτή της Γιουροβίζιον για τρίτη συνεχόμενη χρονιά από τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα.

Το τελικό νικηφόρο αποτέλεσμα για την Αυστρία κρίθηκε πραγματικά την τελευταία στιγμή. Οι 297 πόντοι που συγκέντρωσε το Ισραήλ από την ψηφοφορία του κοινού όπου πρώτευσε, μαζί με τους 60 πόντους που του έδωσαν οι κριτικές επιτροπές το έφεραν στην κορυφή του διαγωνισμού. Ωστόσο, οι 258 βαθμοί της Αυστρίας από τις επιτροπές (οι περισσότεροι από κάθε άλλη χώρα), μαζί με τους 178 του televoting, έφτασαν για να ανατρέψουν υπέρ της την κατάταξη. Στην τρίτη θέση βρέθηκε η Εσθονία με το χιουμοριστικό «Espresso macchiato» με 356 βαθμούς, ενώ το μεγάλο φαβορί όλης της προηγούμενης περιόδου Σουηδία με το τραγούδι «Bara Bada Bastu», που εξυμνεί τα οφέλη της σάουνας, ήρθε πέμπτο με 321 βαθμούς. Την πεντάδα ολοκλήρωσε η Ιταλία με 256 βαθμούς για το τραγούδι «Volevo essere un duro».

Αντιδράσεις για το Ισραήλ

Παρά το σλόγκαν «Ενωμένοι από τη μουσική», ο διαγωνισμός για ακόμα μία χρονιά χαρακτηρίστηκε από πολιτικές διαμάχες σχετικά με τη συμμετοχή του Ισραήλ. Στον απόηχο της ανοιχτής επιστολής 70 πρώην συμμετεχόντων με την οποία ζητούσαν την αποβολή της χώρας του Μπενιαμίν Νετανιάχου λόγω των εγκλημάτων της στη Γάζα, εθνικές αποστολές όπως της Ιρλανδίας και της Ισπανίας υποστήριξαν τον συγκεκριμένο σκοπό. H διαμάχη εντάθηκε κατά την έναρξη του τελικού, όταν η δημόσια τηλεόραση της Ισπανίας μετέδωσε το μήνυμα «Οταν τα ανθρώπινα δικαιώματα διακυβεύονται, η σιωπή δεν είναι επιλογή. Ειρήνη και δικαιοσύνη για την Παλαιστίνη». Το RTVE προέβη σε αυτήν την κίνηση παρά την πρότερη προειδοποίηση της EBU για επιβολή κυρώσεων εξαιτίας παραβίασης των κανόνων πολιτικής ουδετερότητας του μουσικού διαγωνισμού. Αφορμή για την αντίδραση αυτή της EBU στάθηκαν οι επισημάνσεις των ισπανών σχολιαστών Χούλια Βαρέλα και Τόνι Αγκιλάρ κατά τη διάρκεια του δεύτερου ημιτελικού της περασμένης Πέμπτης για τους θανάτους 50.000 Παλαιστινίων στη Γάζα.

Η ισπανική δημόσια τηλεόραση αντιδρώντας στην καταπάτηση του δικαιώματός της για ελεύθερη έκφραση των συνεργατών της, προέβη στη δημοσίευση του σχετικού μηνύματος υποστήριξης για την Παλαιστίνη. Την ίδια ώρα, δημοσιογράφοι της χώρας απεσταλμένοι στη Βασιλεία κατήγγειλαν ότι άνθρωποι της διοργάνωσης τους εμπόδισαν από το να αναμεταδώσουν ζωντανά όσα συνέβαιναν στην αίθουσα Τύπου, στοχοποιώντας τους. Η απολιτίκ κατά τα άλλα EBU, ωστόσο, δεν έδειξε τόση ευαισθησία στη συμμετοχή του Ισραήλ με σαφή πολιτική χροιά αφού η τραγουδίστρια και πρώην στρατιώτης Γιουβάλ Ραφαέλ είναι επιζήσασα από τις επιθέσεις της Χαμάς στο μουσικό φεστιβάλ Nova. Κατά τη διάρκεια της ερμηνείας του τραγουδιού της «New day will rise» αποδοκιμάστηκε από μερίδα του κοινού, ενώ δύο νεαροί επιχείρησαν να περάσουν τα μέτρα ασφαλείας και να ανέβουν στη σκηνή για να διακόψουν την εμφάνιση, όπως είχε συμβεί στην πρόβα του τελικού. Ωστόσο, κρατήθηκαν και οδηγήθηκαν εκτός της εγκατάστασης όπου παραδόθηκαν στην αστυνομία. Αντίστοιχη κατάληξη είχαν και οι διαδηλώσεις υπέρ της Παλαιστίνης που σημειώθηκαν στο κέντρο της Βασιλείας παράλληλα με τον τελικό της Γιουροβίζιον. Η ελβετική αστυνομία διέλυσε το συγκεντρωμένο πλήθος κάνοντας χρήση δακρυγόνων και κανονιών νερού.

Ανάμεσα στα υπόλοιπα χαριτωμένα και αναμενόμενα παρατράγουδα του φετινού τελικού της διοργάνωσης ήταν και η αλλαγή του τίτλου του τραγουδιού της Μάλτας. Αν και αρχικά η EBU είχε δεχθεί το κομμάτι που ερμήνευσε η εκκεντρική Μιριάνα Κόντε με την ονομασία «Kant» που στα μαλτέζικα σημαίνει «τραγούδι», λόγω της παρήχησής του με αγγλική βρισιά, απαγόρευσε την αναμετάδοσή του λόγω ακαταλληλότητας. Ετσι, αποφασίστηκε η μετονομασία του σε «Serving». Ακατάλληλη για το ευρωπαϊκό κοινό ήταν μάλλον και η συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου με το τραγούδι «What the hell just happened» που πήρε 0 βαθμούς στο televoting, όπως και η αντίστοιχη περσινή, μένοντας στη 19η θέση με τους 88 βαθμούς των επιτροπών. Την ίδια τύχη είχε και η ελβετή εκπρόσωπος Ζόε Με, που αν και το ατμοσφαιρικό τραγούδι της «Voyage» πήρε 214 βαθμούς από τις επιτροπές αγγίζοντας την κορυφή, βρέθηκε στην 10η θέση λόγω του 0 στο televoting. Καταποντισμό υπέστη στο televoting και η Ισπανία με μόλις 10 βαθμούς, καταλήγοντας στην 24η θέση ανάμεσα στις 26 συμμετοχές του τελικού με 37 βαθμούς, αποτέλεσμα που συσχετίζεται από πολλούς με την κόντρα της με το Ισραήλ.

Στα ευτράπελα του τελικού, επίσης είναι και η παρουσία του ποντικιού Τόπο Τζίτζιο ως παρουσιαστή των 12 βαθμών της κριτικής επιτροπής της Ιταλίας. Η μαριονέτα συνόδευε τον τραγουδιστή Λούτσιο Κόρσι, όταν επικράτησε στο φεστιβάλ του Σαν Ρέμο και έλαβε το χρίσμα της ιταλικής εκπροσώπησης. Απογοητευμένοι έμειναν οι φίλοι του διαγωνισμού αφού η Σελίν Ντιόν δεν εμφανίστηκε τελικά ποτέ στη σκηνή του St. Jakobshalle. Παρά τις φήμες που κυκλοφορούσαν την τελευταία εβδομάδα για την ένταξη της νικήτριας του 1988 για την Ελβετία στους καλεσμένους ερμηνευτές της βραδιάς, η τραγουδίστρια έμεινε μακριά από τη Βασιλεία.