Μέρες ραδιοφώνου, high tech νεκροταφεία

Μια ιστορία προδοσίας και αμφισβήτησης, σε μια χώρα ταλαιπωρημένη από την καταπίεση του κομμουνιστικού καθεστώτος, διαχειρίζεται ο (κατ’ αρχάς ηθοποιός) Γιαν Μαντλ στην τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του «Τα κύματα της άνοιξης» (Vlny, Δημοκρατία της Τσεχίας / Σλοβακία, 2024). Τα κύματα, εδώ, έχουν διπλή σημασία αφού πέρα από την αλληγορική διάσταση του τίτλου η ιστορία αναφέρεται στα ερτζιανά, τα κύματα του ραδιοφώνου, το οποίο το 1967 (χρονιά αφετηρίας της δραματουργίας στην ταινία) αποκτούσε νέο πρόσωπο στην Τσεχοσλοβακία, μέσω του έγκριτου, ακέραιου δημοσιογράφου Μάρτιν Βίνερ (Στάνισλαβ Μάιερ). Κεντρικός ήρωας της ιστορίας ο Τομάς (Βόιτεκ Βοντοτσόφσκι), ένας νεαρός που προσπαθεί να παραμείνει πολιτικά αμέτοχος αλλά τελικά, παρά τη θέλησή του, αναγκάζεται να προσφέρει τις υπηρεσίες του στον Βίνερ, ο οποίος αποπειράται τολμηρές για την εποχή εκπομπές, όπως η κατάργηση του μονοπωλίου των ειδήσεων (από ένα και μόνο πρακτορείο – της Μόσχας). Ο Γιαν Μαντλ έχει στο μυαλό του κάτι παρόμοιο με γνωστές, σύγχρονες ταινίες που ασχολήθηκαν με ιστορίες γύρω από την εποχή του Σιδηρού Παραπετάσματος – ενδεικτικά αναφέρω τις «Ζωές των άλλων» και τη «Γέφυρα των κατασκόπων». Η αφήγησή του είναι στρωτή και άμεση, ο στόχος του ξεκάθαρος, οι περιστροφές απουσιάζουν. Ματιά ευθύβολη, κινηματογράφηση ελκυστική – ορισμένες στιγμές νομίζεις ότι παρακολουθείς ταινία του Τάσου Μπουλμέτη. Μια και με το παραπάνω αξιέπαινη σε όλα παραγωγή που μάλιστα, μιλώντας για την ελευθερία του λόγου, αποκτά μια πολύ επίκαιρη εικόνα, σε μια εποχή που σε κάποιες δημοκρατικές χώρες όπως (ειρωνικά) η Αμερική αυτή η ελευθερία δείχνει να φθίνει. Διόλου τυχαίο που φέτος υπήρξε η επίσημη πρόταση της Τσεχίας στις υποψηφιότητες των Οσκαρ στην κατηγορία της διεθνούς ταινίας.

Live αποσύνθεση

Ενα μεγάλο μέρος της φιλμογραφίας του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ («Νεκρή ζώνη», «Μύγα», «eXistenZ», «Cosmopolis») τροφοδοτείται από ιδέες γύρω από το άλυτο μυστήριο του ανθρώπινου σώματος, το οποίο ο καναδός σκηνοθέτης ανέκαθεν αντιμετώπιζε σαν μια άξια προς παρατήρηση και έρευνα μηχανή προσθέτοντας ως αλατοπίπερο το ελκυστικό στοιχείο του θρίλερ. Και αυτό ακριβώς κάνει στον «Κύριο των νεκρών» (The shrouds, Καναδάς / ΗΠΑ, 2024), όπου ο Καρς (Βενσάν Κασέλ), ο κεντρικός ήρωας, είναι ιδιοκτήτης ενός high tech νεκροταφείου που μέσω μιας εφαρμογής επιτρέπει στους ζωντανούς να παρακολουθούν τη σταδιακή αποσύνθεση των σορών των δικών τους. Οι σοροί είναι τυλιγμένες στα σάβανα που ο ίδιος κατασκευάζει (να σημειωθεί ότι ο ξένος τίτλος της ταινίας μεταφράζεται ως «τα σάβανα»). Ωστόσο, εκείνο που κατά βάθος κινητοποιεί τον Καρς είναι η δική του εμμονή με τη νεκρή σύζυγό του (Νταϊάν Κρούγκερ) και το ερώτημα που θα προκύψει είναι γιατί άγνωστοι βανδάλισαν το νεκροταφείο βιντεοσκοπώντας την καταστροφή του. Ολες αυτές οι καταστάσεις δημιουργούν ένα πολύ παράξενο κλίμα στον «Κύριο των νεκρών», που ναι μεν με έναν αθόρυβο τρόπο κινείται στους χώρους του θρίλερ, όμως παράλληλα δείχνει να παίρνει τον εαυτό του πολύ στα σοβαρά κάνοντας, ίσως, μια αναθεωρητική πρόταση για τη σχέση μας με τον άλλο κόσμο μέσω μιας τεχνολογίας ουμανιστικής και όχι απλώς ηλεκτρονικής, όπως ακούμε κάποια στιγμή στην ταινία. Θα μπορούσες να πεις ότι ο Βενσάν Κασέλ είναι το alter ego του ίδιου του Κρόνενμπεργκ, με τον οποίο σε αυτή την ταινία μοιάζει τρομερά.

Συμπαθής loser

Στη σκληρή βρετανική ταινία «Λύτρωση» (Salvable, 2025) οι σκηνοθέτες Μπιορν Φράνκλιν και Τζόνι Μαρτσέτα εστιάζουν με θάρρος στο πρόσωπο ενός γεννημένου άτυχου που με μαθηματική σχεδόν ακρίβεια δείχνει έτοιμος να χάσει ακόμα και τα λίγα που έχει. Αυτό το νιώθεις από την αρχή κιόλας της ταινίας, όταν βλέπεις για πρώτη φορά τον Σαλ (Τόμπι Κεμπέλ), έναν κάποτε πολλά υποσχόμενο, μοναχικό πυγμάχο, να βρίσκεται διαρκώς σε δύσκολη θέση και να μην μπορεί ποτέ και από πουθενά να πάρει ανάσα.

Κατά κάποιο τρόπο, ο Σαλ θυμίζει τον ήρωα που υποδύθηκε ο Τζόναθαν Μέιτζορς στην επίσης πρόσφατη ταινία «Ονειρα ιλουστρασιόν», όπου όνειρο ήταν το body building. Ο Σαλ νιώθει να τον πνίγει το άγχος για το μέλλον της κόρης του (Κίλα Λορντ Κάσιντι), βρίσκεται συνέχεια σε σύγκρουση με την πρώην γυναίκα του (Ελέιν Κάσιντι), φέρνει σε δύσκολη θέση τον προπονητή του (Τζέιμς Κόσμο), μπλέκει χωρίς λόγο με τον παλιό του φίλο που ανήκει στον υπόκοσμο (πολύ καλός ο Σία Λεμπέφ). Ακόμα και η σχέση του Σαλ με την πυγμαχία – στην οποία, παρά τα χρόνια του, εξακολουθεί να είναι καλός – σε αφήνει γεμάτο ερωτήματα. Αγαπά πραγματικά το άθλημα ή όχι; Την ίδια ώρα, δεν μπορείς παρά να τον συμπαθήσεις διότι, παρά τους λανθασμένους χειρισμούς του, ως χαρακτήρας είναι καλόψυχος στηρίζοντας τους ανήμπορους ανθρώπους στο ίδρυμα όπου εργάζεται με ειλικρινή αγάπη.

Ο Τόμπι Κεμπέλ πλάθει έναν από τους πιο συμπαθείς losers που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια στο σινεμά και αυτός, τελικά, είναι ο βασικός λόγος για να παρακολουθήσει κανείς αυτή τη στενάχωρη ταινία.

Ονειρα και βιοπάλη

Το «Θεϊκό τυρί» (Vingt Dieux, Γαλλία, 2024) είναι η ταινία με την οποία η σκηνοθέτις Λουίζ Κουρβουαζιέ κάνει την είσοδό της στη μεγάλου μήκους κινηματογραφική μυθοπλασία φωτίζοντας με ρεαλισμό ένα, αν όχι άγνωστο, πάντως όχι και τόσο προβεβλημένο, κινηματογραφικά, πρόσωπο της γαλλικής επαρχίας: εκείνο της αγροτιάς και των ανθρώπων των οποίων η ζωή περιορίζεται στην καθημερινή βιοπάλη, οπότε τα όνειρα για κάτι καλύτερο μοιάζουν με πολυτέλεια. Το όραμα του 18χρονου Τοτόν (Κλεμάν Φαβό) είναι να ξεφύγει από τη ρουτίνα κερδίζοντας το μεγάλο χρηματικό έπαθλο σ’ έναν διαγωνισμό τυριού, αλλά αυτό, τελικά, δεν είναι παρά το πρόσχημα σε ένα σενάριο το οποίο δείχνει κάπως υπερβολικά φορτωμένο από την απεικόνιση της καθημερινότητας των ανθρώπων της περιοχής, κυρίως των νέων. Πάρτι, χοροί, ποτό, χλευασμοί, φωνές, καβγάδες – σκηνές κινηματογραφημένες με ακρίβεια και ζωντάνια αλλά που την ίδια ώρα σε κάνουν να νιώθεις ότι επαναλαμβάνονται προκειμένου να γεμίσει ο χρόνος σε μια ιστορία που φυσικά πυροδοτείται από τη βαθύτερη αγωνία του Τοτόν για το μέλλον του, βλέποντας έναν ορίζοντα γεμάτο εμπόδια και δυσκολίες.

Αγρια συμμορία

Στους «Thunderbolts» (ΗΠΑ, 2025) του Τζέικ Σράιερ, την τελευταία περιπέτεια της Marvel, παίρνεις αυτό που πάνω – κάτω περιμένεις. Μια αποθέωση της καταστροφής. Εύρημα εδώ είναι μια «άγρια συμμορία» παρακατιανών υπερηρώων που όλοι έχουν κάποιο παρελθόν σε ταινίες της Marvel: o Μπάκι Μπαρνς του Σεμπάστιαν Σταν έχει περάσει από τις ταινίες «Captain America», η Γελένα Μπέλοβα της Φλόρενς Πιου από την «Black Widow», όπως και ο πατέρας της Αλεξέι του Ντέιβιντ Χάρμπουρ που δίνει τον κωμικό τόνο στη νέα ιστορία. Παρότι δεν χωνεύουν ο ένας τον άλλο, όλοι αυτοί οι ανεκδιήγητοι losers θα πρέπει να συνεργαστούν για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν την πρώην εργοδότριά τους, τη διευθύντρια της CIA (Τζούλια Λούις Ντρέιφους), όταν αποφασίζει να τους βγάλει από τη μέση. Επομένως, το παραμύθι της καταστροφής συνεχίζεται, με τους ηθοποιούς να έχουν άρτια εκπαιδευτεί στις πολεμικές τέχνες. Μια ταινία καλή για χάζι, αν και η απουσία της γοητείας που ασκούν οι γνωστοί υπερήρωες της Marvel Comics (Iron Man, Spider-Man, Thor κ.ά.) είναι εμφανής.

Για τα παιδιά

Προβάλλεται, τέλος, η τσεχική ταινία κινουμένων σχεδίων «Η περήφανη πριγκίπισσα» (The proud princess / Pysná princezna, 2024) των Ράντεκ Μπέραν, Νταβίντ Λίσι: αποφασισμένος να κερδίσει την καρδιά της περήφανης πριγκίπισσας Καρολίνας, ο νεαρός βασιλιάς Μπέντζαμιν ταξιδεύει στο Βασίλειο του Μεσονυχτίου και αναλαμβάνει δράση όταν ανακαλύπτει ότι η πριγκίπισσα ζει υπό την επιρροή ύπουλων συμβούλων, παγιδευμένη σε έναν κόσμο ψευδαισθήσεων και εξουσίας. Με τις φωνές των Νικολέτας Κουνενιδάκη, Βασίλη Παπαστάθη, Αργύρη Παυλίδη, Ανδρέα Ευαγγελάτου, Ακίνδυνου Γκίκα κ.ά.