Η βία {LF}στους ύμνους του Βυζαντίου

Η βία και το ιερό είναι έννοιες αναπόσπαστα συνδεδεμένες και απασχολούν σε σταθερή βάση τη σχετική βιβλιογραφία, όπως αποδεικνύει ένας ακόμη τίτλος που αναμένεται τον Μάιο από το Harvard University Press: το «Sacralizing Violence in Byzantium» (Ιεροποιώντας τη βία στο Βυζάντιο) του Γεώργιου Δημακόπουλου, επικεφαλής της έδρας Fr. John Meyendorff & Patterson Family στο Πανεπιστήμιο Φόρνταμ (Ορθόδοξες Χριστιανικές Σπουδές). Οπως διαβάζουμε στο σχετικό σημείωμα: «Οι χριστιανοί ανέκαθεν ανησυχούσαν, από την αρχή της θρησκείας τους, για τη σχέση μεταξύ βίας και πίστης. Στο Βυζάντιο αυτή η σύγκρουση αναλύθηκε όχι μόνο σε στοχαστικά θεολογικά κείμενα, αλλά και στις έμμετρες συνθέσεις που τραγουδούσαν οι άνθρωποι: στους ύμνους, μια πολυδύναμη, ρευστή μορφή αφοσίωσης που χρησίμευε ως τόπος συνάντησης θεολογικής πεποίθησης και βιωμένης θρησκευτικής εμπειρίας».

Το «Sacralizing Violence in Byzantium» λανσάρεται ως το πρώτο βιβλίο που εξετάζει τις περίπλοκες και μεταβαλλόμενες αντιλήψεις των προνεωτερικών χριστιανών σχετικά με τη βία και τον πόλεμο, όπως αυτές αποτυπώνονται μέσα από το πρίσμα της υμνογραφίας. Ο συγγραφέας μάλιστα υποστηρίζει ότι ο λειτουργικός προβληματισμός για τη βία στο Βυζάντιο υπέστη μια βαθιά μεταμόρφωση – μια ιεροποίηση της βίας – περίπου την ίδια στιγμή που ο περσικός και στη συνέχεια ο αραβικός στρατός κατέκτησαν την Ιερουσαλήμ στις αρχές του 7ου αιώνα – μια στροφή που διατηρήθηκε στον 10ο αιώνα. Εστιάζοντας στην υμνογραφία, ο Γεώργιος Ε. Δημακόπουλος εξετάζει τα ιστορικά τεκμήρια σε σύγκριση με τα υμνογραφικά για να αποκαλύψει τη στάση των χριστιανών της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας απέναντι στον πόλεμο και τη βία. Πώς, δηλαδή, ο βυζαντινός πολιτισμός δραματοποίησε, εξουσιοδοτούσε, ακόμη και γιόρταζε τη βία.