Μελαγχολία, {LF}μιζέρια, ταλαιπωρία…

Σε αντίθεση με αυτό που ο τίτλος «Αναμνήσεις ενός Σαλιγκαριού» (Memoir of a Snail, ΗΠΑ, 2024) σε προδιαθέτει, αυτό το κινούμενο σχέδιο έχει να κάνει κυρίως με την ανθρώπινη φύση και όχι με το σαλιγκάρι. Οχι ότι το σαλιγκάρι δεν παίζει ρόλο και μάλιστα βασικό στην ιστορία, είναι όμως το πρόσχημα ώστε η ταινία να μιλήσει για τη μοναξιά και την απώλεια, ανθρώπινα με άλλα λόγια συναισθήματα από τα οποία διακατέχεται η Γκρέις, μια συμπαθέσταστη γυναίκα, λάτρης των βιβλίων και συλλέκτρια σαλιγκαριών, η οποία περνά ατυχή φάση στη ζωή της και νιώθει μόνη. Και ξεκινώντας από εκεί, ο Ανταμ Ελιοτ, βραβευμένος με Οσκαρ σεναριογράφος και σκηνοθέτης της παρόμοιας animation αισθητικής (clay motion), ανατρέχει στο παρελθόν της Γκρέις, το ξεδιπλώνει, ερμηνεύει πολλές καταστάσεις και δημιουργεί ένα γλυκόπικρο και πολύ μελαγχολικό έργο, που μέσα στη θλίψη και μαυρίλα του καταφέρνει να βρει την αχτίδα φωτός. Οι «Αναμνήσεις ενός Σαλιγκαριού» είναι μεν κινούμενο σχέδιο «φτιαγμένο από πλαστελίνη», όμως δεν απευθύνεται τόσο στα παιδιά όσο στους ενηλίκους και η ιστορία του θα μπορούσε κάλλιστα να έχει ειπωθεί με ζωντανούς ηθοποιούς στη θέση των κουκλών.

Θλίψη και απόγνωση

Εντεκα χρόνια μετά το «September», η Πέννυ Παναγιωτοπούλου επέστρεψε στη σκηνοθεσία μεγάλου μήκους ταινίας μυθοπλασίας με το «Wishbone» (Ελλάδα, 2024) όπου αφηγείται την κατάμαυρη ιστορία μιας διαλυμένης, φτωχής οικογένειας που ζει στη μιζέρια των παρυφών της μεγαλούπολης και που από την αρχή καταλαβαίνεις ότι δεν έχει στον ήλιο μοίρα. Οσο δε ο χρόνος κυλά, τόσο τα πράγματα σκουραίνουν. Ο κεντρικός ήρωας της ιστορίας (Γιάννης Καράμπαμπας) εργάζεται σεκιούριτι σε νοσοκομείο και έχει πολλά στο κεφάλι του από τη στιγμή που ο αδελφός του πεθαίνει. Η ανατροφή της μικρής ανιψιάς του είναι μια προτεραιότητα που τον αναγκάζει να γίνει μέλος μιας συμμορίας γιατρών που εκμεταλλεύεται καταστάσεις ασθενών. Τότε όμως κοντράρεται με την ηθική του και η κατάσταση χειροτερεύει. Η Παναγιωτοπούλου κατασκεύασε μια ταινία βυθισμένη στη μελαγχολία, στη θλίψη, στην οδύνη, ακόμα και στην απόγνωση· όλα αυτά δηλαδή που δικαιολογούν το στήσιμο μιας ιστορίας εξαιρετικά στενάχωρης, η οποία αναζητεί διαρκώς μια ανάσα αλλά εκ των πραγμάτων δεν μπορεί πουθενά να τη βρει. Παρά την άνευρη παρουσία του Γιάννη Καράμπαμπα στον κεντρικό ρόλο (το ύφος του παραμένει το ίδιο ανεξαρτήτως συνθηκών), όλα τα παραπάνω η σκηνοθέτις τα υπηρετεί με θαυμαστή ακρίβεια και πολύ συναίσθημα.

Μια άλλη Αθήνα

«Μαύρη» είναι και η ιστορία της ταινίας «Σε μια άγνωστη χώρα» (To a Land unknown, διεθνής συμπαραγωγή με βάση την Παλαιστίνη, 2024) του Παλαιστίνιου – Δανού Μεχντί Φλάιφελ, όμως εδώ, τουλάχιστον, βλέπεις μια ζωντάνια, όχι μόνο στην αφήγηση αλλά και στην παρουσία του νευρώδους πρωταγωνιστή, Μαχμούντ Μπακρί, κινητήρια δύναμη του εγχειρήματος. Ο Μπακρί υποδύεται τον Τσατίλα, έναν καπάτσο Λιβανέζο, ο οποίος περιφέρεται στους δρόμους της Αθήνας κάνοντας μικροκομπίνες με στόχο να καταφέρει κάποια στιγμή να κάνει πραγματικότητα τα όνειρά του κάπου αλλού στην Ευρώπη. Το βασικό του εμπόδιο είναι ο ναρκομανής φίλος και ξάδελφός του Ρέτα (Αράμ Σαμπάχ) και η σχέση των δύο νέων αντρών είναι η καρδιά της ταινίας που διαχειρίζεται ζητήματα εμπιστοσύνης, αφοσίωσης αλλά και αυτοθυσίας. Ο Φλάιφελ έχει τη αίσθηση του χώρου και με τον φακό του ξεψαχνίζει με όρεξη τις γωνιές μιας Αθήνας που μάλλον δεν θέλουμε να ξέρουμε αλλά που υπάρχει γύρω μας. Εμφανίζεται και η Αγγελική Παπούλια υποδυόμενη μια ταλαιπωρημένη γυναίκα που θα παίξει ρόλο στην προσπάθεια του Τσατίλα να διαφύγει και να βάλει σε μια «κανονικότητα» τη ζωή του.