Ούτε κρύο ούτε ζέστη

Με τις ένδεκα ταινίες α’ προβολής που από σήμερα προβάλλονται στις αίθουσες, η νέα κινηματογραφική εβδομάδα δηλώνει, κατ’ αρχάς, ότι η χειμερινή σεζόν οδεύει προς το τέλος της – με τις εταιρείες να ξεφορτώνουν τα ράφια τους στην προετοιμασία της θερινής περιόδου. Φυσικά, ανάμεσα στις ένδεκα αυτές ταινίες θα βρεθούν και ενδιαφέροντα πράγματα, χωρίς τίποτα να είναι πραγματικά το ελκυστικό, του τύπου «μη το χάσετε».

Ο Μπιλ Σκάρσγκαρντ θα βρεθεί σε πολύ δυσάρεστη θέση από τη στιγμή που αποφασίζει να κλέψει το πανάκριβο αυτοκίνητο που θα βρεθεί στο διάβα του, σε μια αλάνα ύποπτης περιοχής (θαρρείς σαν ξεχασμένο), στην ταινία «Locked» (ΗΠΑ, 2025) του Ντέιβιντ Γιαροβέφσκι. Το όχημα ανήκει σε έναν ευγενέστατο κύριο και ,παρότι δεν βλέπουμε παρά μετά το μέσο της ταινίας, από τη φωνή και μόνο καταλαβαίνουμε ότι είναι ο Αντονι Χόπκινς. Ενα πολύ βιτσιόζικο «παιχνίδι» γάτας – ποντικιού αρχίζει, με τον Χόπκινς να κάνει ό,τι περνά από το χέρι του για να βασανίσει τον Σκάρσγκαρντ, ως ένας καθαρόαιμος vigilante, πολύ πιο σοφιστικέ από εκείνον του Τσαρλς Μπρόνσον στον «Εκδικητή της νύχτας». Η ταινία σε κρατάει και ευτυχώς δεν κρατάει πολύ – μόλις μιάμιση ώρα, που μάλιστα δεν καταλαβαίνεις ότι περνά. Ενα έξυπνο εύρημα στο σενάριο είναι ότι ο ήρωας του Σκάρσγκαρντ καθυστερεί να γίνει συμπαθής στα μάτια του θεατή γιατί η συμπεριφορά του είναι όντως προκλητική μέχρι τη στιγμή που θα «σπάσει». Με άλλα λόγια, πάει γυρεύοντας. Συμπάσχουμε βέβαια μαζί του, μόνο όμως όταν ο ήρωας του Χόπκινς ξεπερνά τα όρια, γιατί βέβαια είναι ένας παράφρων που έχοντας πάρει τον νόμο στα χέρια του δείχνει αποφασισμένος να καθαρίσει την κοινωνία από τα ανθρώπινα «σκουπίδια» που την απειλούν. Η ταινία θέλει να ξεφύγει από τα στενά όρια του θρίλερ και να γίνει κάτι με «κοινωνικό μήνυμα», πάντα μέσα στο πλαίσιο ενός σφιχτοδεμένου, «κλειστοφοβικού» b movie όπως περίπου ήταν ο «Τηλε-φονικός θάλαμος» με τον Κόλιν Φάρελ.

Υποσχόμενο ντεμπούτο

Το «September says» (ΗΠΑ, 2024) είναι το ντεμπούτο της ηθοποιού Αριέν Λαμπέντ («Κυνόδοντας», «Attenberg» κ.ά.) στη σκηνοθεσία μεγάλου μήκους παραγωγής. Η Λαμπέντ αφηγείται μια πολύ αλλόκοτη ιστορία, πυρήνας της οποίας είναι δύο αδελφές με ονόματα μηνών, η September/Σεπτέμβριος (Πασκάλ Καν) και η July/Ιούλιος (Μία Θάρια). Η September θεωρεί κτήμα της την July και τη χειραγωγεί πάντα, παντού και σε όλα (όποτε θέλει κάτι από την July αναφέρεται στον εαυτό της στο τρίτο πρόσωπο λέγοντας «Η September λέει» – εξ ου και ο τίτλος της ταινίας). Η July, από την πλευρά της, παρότι ακολουθεί κατά γράμμα τις εντολές της αδελφής της θα θελήσει κάποια στιγμή να ξεφύγει από την καταπίεση. Η Λαμπέντ στοχεύει στην «ανάγνωση» του εσωτερικού κόσμου των δύο εφήβων, τις οποίες αντιμετωπίζει με τρυφερότητα αλλά και περιέργεια, σαν να περιμένει κι εκείνη (όπως εμείς) να ξαφνιαστεί από τα όσα γίνονται αλλά και από τα όσα κρύβονται. Ολοφάνερα μια νοσηρότητα διατρέχει την ταινία που μπορεί να γίνει ενοχλητική, μπορεί να προκαλέσει αμηχανία, μπορεί να δημιουργήσει απορίες αλλά μπορεί επίσης να σε «αναγκάσει» να μη χάσεις ποτέ το ενδιαφέρον για αυτήν και για το πώς η κατάσταση που περιγράφεται θα εξελιχθεί.

Πρόσφυγες στον Καναδά

Αξιόλογα στοιχεία βρίσκει κανείς στη «μικρή», σινεφιλική «Οικουμενική γλώσσα» (Une langue universelle, Καναδάς 2024) του Μάθιου Ράνκιν, όπου φόντο είναι κάποια χιονισμένη περιοχή του Καναδά στην οποία ζουν παλαιστίνιοι πρόσφυγες. Ξεφεύγοντας από τα στερεότυπα του αφηγηματικού κινηματογράφου ο Ράνκιν προσανατολίζεται στο στήσιμο παράξενων και εντελώς απρόβλεπτων σκηνών, οι οποίες, χωρίς πάντα να βγάζουν νόημα, δημιουργούν μια ατμόσφαιρα πολύ κοντά στον σουρεαλισμό κινώντας από μόνες τους την περιέργεια: από το τσεκούρι που δύο κορίτσια πρέπει να δανειστούν από τον ιρανό χασάπη με το καουμπόικο καπέλο ώστε να σπάσουν ένα κομμάτι πάγου μέχρι τις γαλοπούλες που περιφέρονται στον χώρο (κλέβοντας συχνά την παράσταση), η ταινία μοιάζει εντελώς αποστασιοποιημένη από την πραγματικότητα, ενταγμένη σε έναν δικό της, γοητευτικό κινηματογραφικό κόσμο. Οι επιρροές του Ράνκιν από τη ματιά σκηνοθετών όπως ο Ρόι Αντερσον («Τραγούδια από τον δεύτερο όροφο»), ο Ακι Καουρισμάκι («Πεσμένα φύλλα») και κυρίως ο Ελία Σουλεϊμάν («Ο Παράδεισος έπεσε στη γη») είναι εμφανείς, αλλά η διαχείριση αυτών των επιρροών γίνεται με πρωτοτυπία σε κάτι που δείχνει φρέσκο και πρωτόγνωρο και που αξίζει να ανακαλύψεις (παίζουν οι Ροτζίνα Εσμαέλι, Σάμπα Βαχεντιγιουσέφι, Μάνι Σουλεϊμάνλου και ο ίδιος ο σκηνοθέτης).

Original Χιονάτη

Ο χιλιοειπωμένος μύθος της «Χιονάτης και των επτά νάνων» επιστρέφει στη «Χιονάτη» (Snow White, ΗΠΑ, 2025) του Μαρκ Γουέμπ, σκηνοθέτη προερχόμενου από το «σύμπαν» της Marvel (και του Spider-Man), εδώ σε κάτι εντελώς διαφορετικό. Ο Γουέμπ θέλησε να επιστρέψει στο παραμύθι των αδελφών Γκριμ έτσι όπως το γνωρίσαμε ως παιδιά, χωρίς δηλαδή τις «επεμβάσεις» που έχουν κατά καιρούς γίνει πάνω του και έχουν μετατρέψει την αγνή κοπελίτσα που καταδιώκεται από την κακιά μητριά ως και σε θηλυκό «Braveheart», όπως συνέβη στη «Χιονάτη και ο κυνηγός» με την Κρίστεν Στιούαρτ (μια άλλη σύγχρονη βερσιόν ήταν το «Καθρέφτη, καθρεφτάκι μου» με τη Λίλι Κόλινς ως Χιονάτη στυλ Οντρεϊ Χέμπορν και την Τζούλια Ρόμπερτς κακιά μητριά). Η νέα «Χιονάτη», που έχει τη μορφή της συμπαθητικής Ρέιτσελ Ζέγκλερ, πατά με σταθερότητα στα χνάρια της κλασικής αφήγησης ενός παραδοσιακού παραμυθιού – ακόμα και το ντύσιμο της ηρωίδας με την κίτρινη μπλούζα και το μπλε φόρεμα μοιάζει με εκείνο στην ταινία κινουμένων σχεδίων της Ντίσνεϊ, παραγωγής 1937. Για την ακρίβεια, όλη η ταινία του Γουέμπ δείχνει να «θυμάται» εκείνα τα κινούμενα σχέδια – κυρίως ως αίσθηση –, γι’ αυτό και συνιστάται κυρίως για τα παιδιά. Μικρή έκπληξη η κούκλα Γκαλ Γκαντότ στον ρόλο της Κακιάς Βασίλισσας.

Στρατευμένο ντοκιμαντέρ

Ο «Αλύγιστος Νίκος» (Ρωσία, 2025) του Αντρέι Νικίσιν είναι η απόλυτη κινηματογραφική αγιογραφία του Νίκου Ζαχαριάδη (1903-1973), γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΕ (1931-1941) και γενικού γραμματέα της από το 1945 ως το 1956 (υπήρξε επίσης μέλος της Εκτελεστικής Γραμματείας της Κομμουνιστικής Διεθνούς). Είναι ένα εντελώς στρατευμένο, εντελώς προπαγανδιστικό και καθόλου ψύχραιμο ντοκιμαντέρ, φτιαγμένο με στόχο να επιβάλει στον θεατή ότι ο Ζαχαριάδης (που έχει μεγάλη ευθύνη για το ξέσπασμα του ελληνικού εμφύλιου πολέμου), ήταν αλάνθαστος θεός και θύμα. Ο χρόνος που έχει περάσει από την εποχή του Εμφυλίου δεν έχει παίξει κανέναν απολύτως ρόλο για μια έστω από απόσταση ματιά, όπως για παράδειγμα συνέβη με την περίπτωση του Νίκου Πλουμπίδη στο σπουδαίο ντοκιμαντέρ «Ο κόκκινος δάσκαλος» του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου που επίσης είδαμε φέτος. Ακόμα και ο τρόπος με τον οποίο ο «Αλύγιστος Νίκος» έχει γυριστεί, με την καταπιεστική αφήγηση στα ρωσικά, τις αφελείς δραματοποιημένες σκηνές (με ηθοποιούς στους ρόλους προσώπων όπως ο Ζαχαριάδης και ο Ιωσήφ Στάλιν) και την υπό μορφή εμβατηρίου μουσική που παίζει συνέχεια και σου τσακίζει τα νεύρα, σε κάνει να νιώθεις ότι πρέπει ντε και καλά να νιώσεις σαν σύντροφος την εποχή του κομμουνισμού, άρα ό,τι πει το Κόμμα και μόκο. Είναι, με άλλα λόγια, μια ταινία του ΚΚΕ απευθυνόμενη στα μέλη του ΚΚΕ προκειμένου να χαρούν όλοι μαζί με τον «Αλύγιστο Νίκο» τους, που για άλλους ήταν ο «Αδίστακτος Νίκος».

Κιβωτός ανοησίας

Αν και η ιδέα της «Νοβοκαΐνης» (Novocaine, ΗΠΑ, 2025) των Νταν Μπερκ και Ρόμπερτ Ολσεν δεν είναι άσχημη, η ίδια η ταινία είναι ένα λάθος από την αρχή ως το τέλος: ο κεντρικός ήρωας, ένας νεαρός υπάλληλος τραπέζης, πάσχει από μια σπάνια ασθένεια που δεν του επιτρέπει να… πονά. Αν σπάσει δηλαδή το πόδι του, ούτε που θα καταλάβει τι έγινε. Αυτό το (ας το πούμε) πρωτότυπο εύρημα όμως, ενώ θα μπορούσε να είναι ένα πολύ καλό, σύντομο ανέκδοτο, εξυπηρετεί μια κιβωτό ανοησίας με τον υπάλληλο να καταδιώκει μια συμμορία που μόλις λήστεψε την τράπεζα στην οποία εργάζεται σκοτώνοντας τον διευθυντή της. Οι σκηνοθέτες ενδιαφέρονται να τοποθετήσουν τον υπάλληλο κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες που μπορεί να φανταστεί κανείς για να υποστηρίξουν το εύρημά τους, που βεβαίως κάποια στιγμή εξαντλείται και το όλο πράγμα στερεύει και επαναλαμβάνεται. Ισως αν ο πρωταγωνιστής δεν είχε την αδιάφορη μορφή του Τζακ Κουέιντ – ο γιος της Μεγκ Ράιαν και του Ντένις Κουέιντ – να την παρακολουθούσα με μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Ομως ο Κουειντ εκπέμπει μια τόσο αρνητική ενέργεια που προσωπικά μετά βίας μπόρεσα να καθίσω ως το τέλος. Σημειωτέον, ένας από τους ληστές είναι ο Ρέι Νίκολσον, ο γιος του Τζακ Νίκολσον, ο οποίος δεν θα γίνει ποτέ Τζακ Νίκολσον…

Αλαλούμ

Είναι πολύ πιθανόν ο ρόλος του αυστηρού δικαστή που ύστερα από ένα βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο καταλήγει σε οίκο ευγηρίας και σε αναπηρικό καροτσάκι να προκάλεσε έλξη για «κάτι διαφορετικό» στον υπέροχο αυστραλό ηθοποιό Τζέφρεϊ Ρας, οπότε και τον ανέλαβε. Ομως η ταινία «Η εξουσία της κούκλας» (The Rule of Jenny Pen, Νέα Ζηλανδία, 2024) του Τζέιμς Ασκροφτ, όπου ο δικαστής είναι το κεντρικό πρόσωπο, ανήκει στην κατηγορία του θρίλερ. Τι σημαίνει αυτό; Ο δικαστής που τσακώνεται διαρκώς με τους άλλους και παλεύει διαρκώς με τον εαυτό του κάποια στιγμή θα αποφασίσει να κάνει ό,τι μπορεί για να σταματήσει τη δράση ενός παράφρονα τροφίμου (Τζον Λίθγκοου) που χειρίζεται δολίως μια σατανική κούκλα. Πάρ’ το αβγό και κούρευ’ το. Εντέλει, το όλο πράγμα γίνεται ένα αλαλούμ στην αφήγηση, στους χαρακτήρες, ακόμα και στην όψη του, που όχι να δεις τι θα γίνει δεν θες, αλλά όπου φύγει  φύγει!

n Προβάλλεται τέλος το ντοκιμαντέρ «Σύλβια Ρόμπιν» (Ελλάδα, 2025) του Παναγιώτη Ευαγγελίδη, που σύμφωνα με το δελτίο Τύπου «φιλοδοξεί να δώσει ορατότητα στο τρανς βίωμα και την τρανς κοινότητα στην Ελλάδα και περιστρέφεται γύρω από τη μοναχική ζωή του Διγενή, ενός queer περφόμερ με κατάθλιψη και πρόσφατα διαγνωσμένο αυτισμό».